Rafał Gan-Ganowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rafał Gan-Ganowicz
Jerzy Rawicz
Tablica na grobie Rafała Gan-Ganowicza
Tablica na grobie Rafała Gan-Ganowicza
Data i miejsce urodzenia 23 kwietnia 1932
Warszawa
Data i miejsce śmierci 22 listopada 2002
Lublin
Przyczyna śmierci rak płuca
Miejsce spoczynku Lublin, cmentarz kościoła św. Agnieszki
Narodowość polska
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Rafał Gan-Ganowicz (ur. 23 kwietnia 1932 w Wawrze koło Warszawy, zm. 22 listopada 2002 w Lublinie[1][2]) – polski żołnierz RP na uchodźstwie, najemnik, dziennikarz, korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa - ps. Jerzy Rawicz, działacz polityczny i społeczny, członek Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej[3].

Wojna i okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny o korzeniach tatarskich, posługującej się herbem Rawicz. Ojciec przez pewien czas był żołnierzem Legii Cudzoziemskiej, następnie wyjechał w celach zarobkowych do Argentyny[4]. Podczas kampanii wrześniowej zginęła jego matka, a w powstaniu warszawskim zginął ojciec. Osierocony Gan-Ganowicz zetknął się z Armią Czerwoną„czego sowieciarz nie może zabrać to zniszczy” i w rezultacie „antykomunizmu nie wyniósł z domu, lecz nauczyli go komuniści”[5]. W powojennej Polsce jako kilkunastolatek stworzył konspiracyjną organizację kolportującą antykomunistyczne ulotki i malującą napisy na murach.

W czerwcu 1950 roku Urząd Bezpieczeństwa wpadł na trop organizacji i Gan-Ganowicz zaplanował ucieczkę do Wrocławia. Próbując przejść między wagonami, dostrzegł skład do Berlina. Ukryty pod pociągiem wyjechał z komunistycznej Polski do Berlina Zachodniego, gdzie wstąpił do amerykańskiej służby wartowniczej. Kilkanaście miesięcy później wyjechał do Francji, gdzie zdał maturę i odbył studia oficerskie, organizowane przez NATO, i kurs spadochroniarski. Patent podporucznika odebrał z rąk generała Władysława Andersa. W Paryżu uczył w polskiej szkole[6].

Udział w konfliktach zbrojnych[edytuj | edytuj kod]

W 1965 roku w Brukseli zaciągnął się do wojsk Mojżesza Czombego, premiera Konga i przywódcy secesyjnej Katangi. Dowodził tam jednym z batalionów, walcząc z innymi polskimi najemnikami jak Józef Swara, Kazimierz Topór-Staszak i Stanisław Krasicki.

W 1967 roku współorganizował w Jemenie obronę przed rebelią. Działania grupy Gan-Ganowicza doprowadziły m.in. do zestrzelenia podczas misji bojowej rosyjskiego samolotu pilotowanego przez płk Kozłowa, dowódcę grupy „radzieckich doradców”, którzy walczyli w Jemenie po stronie komunistów. Dokumenty znalezione przy Kozłowie (m.in. wykaz żołnierzy rosyjskich w Jemenie) posłużyły jako dowód aktywnego wspierania militarnego rebelii przez ZSRR, czemu Rosjanie uparcie zaprzeczali na forum ONZ. Gan-Ganowicz opisywał również próby werbunku przez komunistów kubańskich, którzy powoływali się na bogactwa, w jakie opływał walczący dla nich w Boliwii Ernesto Guevara.

Działalność antykomunistyczna[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie do Francji zamieszkał w Paryżu. Pracował m.in. jako kierowca, elektryk, tłumacz i działał w organizacjach kombatanckich. Gdy 13 grudnia 1981 roku rząd PRL wprowadził w Polsce stan wojenny współorganizował demonstracje w obronie więzionych działaczy „Solidarności”. W latach 80. był zagranicznym przedstawicielem konspiracyjnej organizacji „Solidarność Walcząca”. Był też korespondentem Radia Wolna Europa, występując pod pseudonimem Jerzy Rawicz.

Napisał wspomnienia pt. Kondotierzy. Książka była wydawana wielokrotnie w drugim obiegu wydawniczym w latach 80. (m.in. przez Solidarność Walczącą) i 90. (co najmniej dwa wydania firm prywatnych), a także za granicą. Drugiej książki, o amerykańskich oddziałach wartowniczych, nie dokończył. W lutym 1997 roku powrócił na stałe do Polski, zamieszkał w Warszawie, a następnie przeprowadził się do Lublina, gdzie współpracował z Fundacją Młoda Demokracja, oraz z Fundacją Szczęśliwe Dzieciństwo. Przyjaźnił się m.in. z Ewą Kubasiewicz-Houée i Tadeuszem Sikorą, poetą i kompozytorem. W Lublinie mieszkał aż do śmierci.

Rafał Gan-Ganowicz zmarł na raka płuca 22 listopada 2002 roku, w wieku 70 lat. Pogrzeb odbył się 26 listopada 2002 roku w Lublinie. Pochowany został na cmentarzu w dzielnicy Kalinowszczyzna.

Był żonaty, miał córkę Ewę[5][7].

Film „Pistolet do wynajęcia”[edytuj | edytuj kod]

W 1996 r. Piotr Zarębski rozpoczął realizację filmu o Rafale Gan-Ganowiczu pt. Pistolet do wynajęcia, czyli prywatna wojna Rafała Gan-Ganowicza. Choć scenariusz uzyskał akceptację Pierwszego Programu TVP, na kolaudacji w styczniu 1997 r. film przepadł. Pretekstem była „pochwała przemocy”, w rzeczywistości zaważyły względy polityczne[6]. Dzięki akcji medialnej dziennika „Życie” (m.in. artykuł Andrzeja Rafała Potockiego Kto się boi Rafała Gan-Ganowicza?), powiązanej z działaniami politycznymi (62 posłów złożyło interpelacje m.in. w tej sprawie), film został puszczony w tzw. prime time[6].

Następnie odbyły się pokazy filmu w różnych miastach Polski, które odwiedziło kilka tysięcy osób. Od tamtej pory Rafał Gan-Ganowicz stał się znany w polskich środowiskach antykomunistycznych.

Spektakl Teatru Telewizji "Operacja Reszka"[edytuj | edytuj kod]

Rafał Gan-Ganowicz jest jednym z bohaterów opartej na faktach sztuki "Operacja Reszka" Włodzimierza Kuligowskiego poświęconej intrydze peerelowskich służb bezpieczeństwa, obliczonej na zwabienie w pułapkę, a następnie likwidację Piotra Jeglińskiego. W scenariuszu nie został wskazany z nazwiska i w spektaklu pojawia się jako "Rafał".

Order[edytuj | edytuj kod]

Pośmiertnie, w 2007 r., za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i społecznej, został odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[8].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Rafał Gan-Ganowicz, „Kondotierzy”, Wrocław : NAWA - Niezależna Agencja Wydawnicza Solidarności Walczącej, 1988; (wznowienia w drugim obiegu:) Kraków : "V", 1989; Warszawa : Międzyzakładowa Struktura "Solidarności" 1989; (wydanie emigracyjne:) Londyn : Pol. Fund. Kulturalna, 1989 ISBN 0-85065-201-4; (wznowienia legalne w kraju:) Warszawa : "Optimus", 1991 ISBN 83-900165-0-8; Warszawa : "Alfa-Wero", 1999 ISBN 83-7179-170-4 :Wydawnictwo Prohibita Warszawa 2013

Przypisy

  1. informacja prasowa o śmierci Rafała Gan-Ganowicza
  2. Henryk Skwarczyński „Z różą i księżycem w herbie” opowiadanie „Dwa ukośne księżyce” str. 158
  3. Projekcja filmu dokumentalnego o Rafale Gan-Gangowiczu. instytutksiazki.pl, 28 listopada 2006. [dostęp 2012-11-25].
  4. Jacek Indelak: Prywatna wojna Rafała Gan-Ganowicza. Orientacja na prawo, 2006.
  5. 5,0 5,1 film Piotr Zarębski, Pistolet do wynajęcia, czyli prywatna wojna Rafała Gan-Ganowicza, 1997
  6. 6,0 6,1 6,2 Henryk Skwarczyński: Wielkie pranie i dzika gęś. Rafał Gan-Ganowicz - antykomunistyczna legenda. Rzeczpospolita 2008, nr 156, s. K6-K7, 4 lipca 2008. [dostęp 2012-11-25].
  7. Obchody 25-lecia Solidarności Walczącej – Warszawa–Wrocław, 14–17 czerwca 2007 r.. ipn.gov.pl. [dostęp 2012-11-25].
  8. M.P. z 2007 r. Nr 59, poz. 679

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]