Rafał Gan-Ganowicz
| Rafał Gan-Ganowicz Jerzy Rawicz |
|
 Tablica na grobie Rafała Gan-Ganowicza |
|
| Data i miejsce urodzenia | 1932 Warszawa |
| Data i miejsce śmierci | 22 listopada 2002 Lublin |
| Przyczyna śmierci | rak płuca |
| Miejsce spoczynku | Lublin, cmentarz kościoła św. Agnieszki |
| Narodowość | polska |
| Odznaczenia | |
 |
|
Rafał Gan‐Ganowicz (ur. 1932 w Warszawie, zm. 22 listopada 2002 w Lublinie[1][2]) – polski żołnierz RP na uchodźstwie, najemnik, dziennikarz, korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa - ps. Jerzy Rawicz, działacz polityczny i społeczny.
Spis treści |
[edytuj] Wojna i okres powojenny
Pochodził z rodziny o korzeniach tatarskich, posługującej się herbem Rawicz. Ojciec przez pewien czas był żołnierzem Legii Cudzoziemskiej, następnie wyjechał w celach zarobkowych do Argentyny[3]. Podczas kampanii wrześniowej zginęła jego matka a w powstaniu warszawskim zginął ojciec. Osierocony Gan‐Ganowicz zetknął się z Armią Czerwoną – „czego sowieciarz nie może zabrać to zniszczy” i w rezultacie „antykomunizmu nie wyniósł z domu, lecz nauczyli go komuniści”[4]. W powojennej Polsce jako kilkunastolatek stworzył konspiracyjną organizację kolportującą antykomunistyczne ulotki i malującą napisy na murach.
W czerwcu 1950 roku Urząd Bezpieczeństwa wpadł na trop organizacji i Gan‐Ganowicz zaplanował ucieczkę do Wrocławia. Próbując przejść między wagonami, dostrzegł skład do Berlina. Ukryty pod pociągiem wyjechał z komunistycznej Polski do Berlina Zachodniego, gdzie wstąpił do amerykańskiej służby wartowniczej. Kilkanaście miesięcy później wyjechał do Francji, gdzie zdał maturę i odbył studia oficerskie, organizowane przez NATO, i kurs spadochroniarski. Patent podporucznika odebrał z rąk generała Władysława Andersa. W Paryżu uczył w polskiej szkole[5].
[edytuj] Udział w konfliktach zbrojnych
W 1965 roku w Brukseli zaciągnął się do wojsk Mojżesza Czombego, przywódcy Konga, który walczył z rebelią zorganizowaną przez Związek Radziecki[potrzebne źródło]. Dowodził tam jednym z batalionów, walcząc z innymi polskimi najemnikami jak Józef Swara, Kazimierz Topór‐Staszak i Stanisław Krasicki.
W 1967 roku współorganizował w Jemenie obronę przed sowiecką rebelią. Działania grupy Gan‐Ganowicza doprowadziły m.in. do zestrzelenia podczas misji bojowej rosyjskiego samolotu pilotowanego przez płk Kozłowa, dowódcę grupy „radzieckich doradców”, którzy walczyli w Jemenie po stronie komunistów. Dokumenty znalezione przy Kozłowie (m.in. wykaz żołnierzy rosyjskich w Jemenie) posłużyły jako dowód aktywnego wspierania militarnego rebelii przez ZSRR, czemu Rosjanie uparcie zaprzeczali na forum ONZ. Gan‐Ganowicz opisywał również próby werbunku przez komunistów kubańskich, którzy powoływali się na bogactwa w jakie opływał walczący dla nich w Boliwii Ernesto Guevara.
[edytuj] Działalność antykomunistyczna
Po powrocie do Francji zamieszkał w Paryżu. Pracował m.in. jako kierowca, elektryk, tłumacz i działał w organizacjach kombatanckich. Gdy 13 grudnia 1981 roku komuniści wprowadzili w Polsce stan wojenny współorganizował demonstracje w obronie więzionych działaczy „Solidarności”. W latach 80. był zagranicznym przedstawicielem konspiracyjnej organizacji „Solidarność Walcząca”. Był też korespondentem Radia Wolna Europa, występując pod pseudonimem Jerzy Rawicz.
Napisał wspomnienia pt. Kondotierzy. Książka była wydawana wielokrotnie w drugim obiegu wydawniczym w latach 80. (m.in. przez Solidarność Walczącą) i 90. (co najmniej dwa wydania firm prywatnych), a także za granicą. Drugiej książki, o amerykańskich oddziałach wartowniczych, nie dokończył. W lutym 1997 r. powrócił na stałe do Polski, zamieszkał w Warszawie, a następnie przeprowadził się do Lublina, gdzie współpracował z Fundacją Młoda Demokracja, oraz z Fundacją Szczęśliwe Dzieciństwo. Przyjaźnił się m.in. z Ewą Kubasiewicz‐Houée i Tadeuszem Sikorą, poetą i kompozytorem. W Lublinie mieszkał aż do śmierci.
Rafał Gan‐Ganowicz zmarł na raka płuc 22 listopada 2002 roku, w wieku 70 lat. Pogrzeb odbył się 26 listopada 2002 roku w Lublinie. Pochowany został na cmentarzu w dzielnicy Kalinowszczyzna, za kościołem Świętej Agnieszki znajdującym się na wzgórzu. Wejście na cmentarz jest od strony ulicy Franciszka Kleeberga. Trzeba pójść w górę dróżką skręcającą łukiem w lewo. Grób jest kilkanaście metrów za zakrętem, po prawej stronie, niedaleko od muru cmentarza, przodem do alejki.
[edytuj] Film „Pistolet do wynajęcia”
W 1996 r. Piotr Zarębski rozpoczął realizację filmu o Rafale Gan‐Ganowiczu pt. Pistolet do wynajęcia, czyli prywatna wojna Rafała Gan‐Ganowicza. Choć scenariusz uzyskał akceptację Pierwszego Programu TVP, na kolaudacji w styczniu 1997 r. film przepadł. Pretekstem była „pochwała przemocy”, w rzeczywistości zaważyły względy polityczne[potrzebne źródło]. Dzięki akcji medialnej dziennika „Życie”, powiązanej z działaniami politycznymi (62 posłów złożyło interpelacje m.in. w tej sprawie), film został puszczony w tzw. prime time[potrzebne źródło].
Następnie odbyły się pokazy filmu w różnych miastach Polski, które odwiedziło kilka tysięcy osób. Od tamtej pory Rafał Gan‐Ganowicz stał się znany w polskich środowiskach antykomunistycznych.
[edytuj] Odznaczenia
W 2007, za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i społecznej, został odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[6].
Przypisy
- ↑ informacja prasowa o śmierci Rafała Gan‐Ganowicza
- ↑ Henryk Skwarczyński „Z różą i księżycem w herbie” opowiadanie „Dwa ukośne księżyce” str. 158
- ↑ Jacek Indelak: Prywatna wojna Rafała Gan‐Ganowicza. ABCnet, 2006.
- ↑ film Piotr Zarębski, Pistolet do wynajęcia, czyli prywatna wojna Rafała Gan‐Ganowicza, 1997
- ↑ Henryk Skwarczyński: Wielkie pranie i dzika gęś. Rzeczpospolita, 2008.
- ↑ M.P. z 2007 r. Nr 59, poz. 679
[edytuj] Twórczość
- Rafał Gan‐Ganowicz, „Kondotierzy”, Warszawa 1999, wyd. Alfa, ISBN 83-7179-170-4 (liczne wydania wcześniejsze w drugim obiegu)
