Rainilaiarivony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rainilaiarivony
Rainilaiarivony.jpg
Data i miejsce urodzenia 30 stycznia 1828
Ilafy
Data i miejsce śmierci 17 lipca 1896
Algier
Premier
Okres urzędowania od 1864
do 1895
Poprzednik Rainivoninahitriniony
Następca Rainitsimbazafy
Odznaczenia
Kawaler Legii Honorowej (Francja)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Rainilaiarivony (ur. 30 stycznia 1828 w Ilafy, zm. 17 lipca 1896 w Algierze) – malgaski polityk i wojskowy (voninahitrafahefatambinifolo, stopień odpowiadający feldmarszarszałkowi), premier w latach 1864-1895, mąż trzech kolejnych królowych: Rasoheriny, Ranavalony II i Ranavalony III.

Rainilaiarivony był synem premiera Rainiharo i Rabodomiarany[1], bratem Rainivoninahitriniony i Raharo. Wykształcenie zdobył w szkołach misyjnych. Po śmierci ojca w 1852 został awansowany do trzynastego stopnia służbowego i otrzymał posadę prywatnego sekretarza królowej. Wraz z braćmi należał do frakcji proeuropejskiej na dworze. Jako głównodowodzący sił zbrojnych, po śmierci Ranavalony I poparł księcia Rakoto, późniejszego Radamę II. W 1864 został powołany na urząd premiera. Dla utwierdzenia swojej pozycji poślubił królową Rasoherinę. Jako szef rządu sprawował dyktatorską władzę, kontrolując politykę wewnętrzną państwa dzięki małżeństwom z kolejnymi monarchiniami. Nie był jednak w stanie zapewnić krajowi bezpieczeństwa w obliczu wzrastających ambicji kolonialnych Francji[potrzebne źródło].

Polityka Rainilaiarivony była skierowana na ograniczenie kolonizacji wyspy przez mocarstwa europejskie. W tym celu premier rozpoczął centralizację administracji i sądownictwa państwowego. Powołał sztab urzędników, którzy mieli kontrolować działalność lokalnej arystokracji[2]. Rainilaiarivony zakazał poligamii[3], a w 1877 roku na Madagaskarze zniósł niewolnictwo[4]. Przeznaczył pieniądze na uwolnienie kilku kategorii niewolników, ograniczył handel nimi i zakazał zabierania do niewoli za długi. W 1881 roku powołał dziesięć ministerstw do kontroli administracji i gospodarki. Popierał powstawanie przedsiębiorstw i pracę najemną. Rainilaiarivony dążył do wzmocnienia armii, którą utrzymywał z coraz bardziej podnoszonych podatków, co często spotykało się z niechęcią społeczeństwa do rządu[2].

W 1869 roku premier przyjął protestantyzm i ustanowił go religią państwową. W ten sposób chciał pozyskać wsparcie Anglii przeciwko Francji. Skutkiem tego kroku było jednak zaognienie stosunków z francuskimi osadnikami[5]. W następstwie tzw. incydentu pod Touale (maj 1881), oddziały francuskie zajęły w 1883 kilka portów malgaskich[potrzebne źródło]. Na tym tle doszło do wojny w latach 1883–1885, zakończonej ustanowieniem protektoratu Francji na całej wyspie[5].

Po śmierci Ranavalony II w 1883 roku premier ożenił się z jej następczynią, Ranavaloną III (1883–1897), ostatnią królową Madagaskaru. Po nieudanej zbrojnej próbie w latach 1895–1896 odzyskania dawnej świetności królestwa Rainilaiarivony w 1895 roku, a Ranavalona III rok później zostali deportowani do Algieru. Madagaskar stał się kolonią francuską[6].

Z małżeństwa z Rasoanaliną miał pięcioro dzieci. Pozostałe małżeństwa, zawarte ze względów politycznych, były bezdzietne. Zmarł w Algierze, został pochowany w Isoraka[potrzebne źródło].

W 1887 został odznaczony Legią Honorową V klasy.

Przypisy

  1. H. Soszynski, Rainilaiarivony. [dostęp 2010-09-02].
  2. 2,0 2,1 L. A. Friedman, Afryka na południe od Sahary w epoce imperializmu, w: M. N. Pak i in.: Historia nowożytna krajów Azji i Afryki. s. 707.
  3. H. C. Metz: Precolonial Era, Prior to 1894. [dostęp 2010-08-28].
  4. A. Kurek: Misyjne drogi. [dostęp 2010-02-15].
  5. 5,0 5,1 J. Lewiński, Afryka Południowa, w: J. Loth: Afryka. s. 191.
  6. J. Lewiński, Afryka Południowa, w: J. Loth: Afryka. s. 192.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kurek A., Misyjne drogi. [dostęp 2010-02-15].
  • Laidler K., Kaligula w spódnicy. Szalona królowa Madagaskaru, Warszawa 2007. ISBN 83-11-10545-6.
  • Loth J., Afryka, Warszawa [1936].
  • Metz H. C., Madagascar. A Country Study. Washington: 1994. [dostęp 2010-08-28].
  • Pak M. N. i in., Historia nowożytna krajów Azji i Afryki, Warszawa 1980.
  • Soszynski H., Rainilaiarivony. [dostęp 2010-02-15].