Rainis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rainis
Znaczek wydany przez pocztę ZSRR, upamiętniający setną rocznicę urodzin Rainisa (1965)
Znaczek wydany przez pocztę ZSRR, upamiętniający setną rocznicę urodzin Rainisa (1965)
Imiona i nazwisko Jānis Pliekšāns
Pseudonim Rainis, Jānis Rainis
Data i miejsce urodzenia 11 września 1865
Data i miejsce śmierci 12 września 1929
Narodowość łotewska
Język łotewski
Gatunki dziennikarstwo, tłumaczenia, dramaty, literatura dziecięca
Ważne dzieła Ave, sol!, tłumaczenie Fausta, Zelta zirgs
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Rainis w Wikicytatach

Rainis, właśc. Jānis Pliekšāns (ur. 11 września 1865, zm. 12 września 1929) – łotewski pisarz, dramaturg i dziennikarz, tłumacz literatury rosyjskiej, niemieckiej i angielskiej, autor książek dla dzieci. Polityk socjaldemokratyczny, w latach 1926-1928 minister oświaty Łotwy. Wywarł znaczny wpływ na rozwój łotewskiego języka literackiego oraz literatury łotewskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu gimnazjum w Rydze studiował prawo w Petersburgu (1884–1888), następnie pracował w zawodzie adwokata w Wilnie i Mitawie. Poświęcił się działalności dziennikarskiej: od 1891 do 1895 stał na czele redakcji pisma "Dienas Lapa", po czym znów wyjechał pracować jako adwokat, tym razem do Poniewieża. Wziął udział w wypadkach z 1905, po czym wyemigrował do Szwajcarii.

W niepodległej Łotwie został ministrem oświaty (1926–1928). W 1925 kandydował z ramienia socjaldemokracji w wyborach prezydenckich, jednak przegrał w I turze z Jānisem Čakstem i Kārlisem Ulmanisem.

Tłumaczył na język łotewski dzieła Puszkina, Goethego i Szekspira. Pisywał również dla dzieci, np. "Mušu ķēniņš" (wyd. 1923) czy "Suns un kaķe" (1928).

W 1897 ożenił się z Aspazją.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Pusideālists (Półidealista, 1901)
  • Tālas noskaņas zilā vakarā (Dalekie echa liliowego wieczoru, 1903)
  • Lauzstās priedes (Złamane sosny)
  • Kalna kāpejs (Wędrowiec)
  • Uguns un nakts (Ogień i noc, 1904)
  • Vētras sēja (Posiew burzy, 1905)
  • Klusā grāmata (Cicha książka, 1909)
  • Ave, sol! (1910)
  • Tie, kas neaizmirst (Ci, którzy nie zapominają, 1911)
  • Zelta zirgs (Złoty koń, 1911)
  • Indulis un Ārija (Indulis i Aria, 1911)
  • Gals un sākums (Koniec i początek, 1912)
  • Pūt, vējiņi! (Wiej, wietrzyku, 1913)
  • Spēlēju, dancoju (Tańcząc, śpiewając, 1915)
  • Krauklitis (Mały kruk, 1917)
  • Daugava (1919)
  • Jāzeps un viņa brāļi (Józef i jego bracia, 1919; wyd. pol. 1991)
  • Iļja Muromietis (Ilia Muromiec, 1923)
  • Lellīte Lolīte (1924)
  • Putniņš uz zara (1925)
  • Mīla stiprāka par nāvi (1927)
  • Kastaņola (1928)
  • Saulīte slimnīcā (1928)
  • Suns un kaķe (1928)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rainis Jānis, Aforyzmy, oprac. J. Kolbuszewski i S.F. Kolbuszewski, Warszawa 1969
  • Rainis Jānis, Czas słońca i inne wiersze, wybrali i przełożyli S.F. Kolbuszewski i J. Kolbuszewski, Warszawa 1969
  • Rainis Jānis, Józef i jego bracia, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław 1991