Raj (jaskinia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jaskinia Raj
Wnętrze jaskini
Wnętrze jaskini
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Położenie Gmina Chęciny, powiat kielecki, województwo świętokrzyskie, Polska
wzgórze Malik, ulica Dobrzączka
Właściciel Świętokrzyski Park Narodowy
Długość 240 m
Deniwelacja 9,5 m (-1,5 m, +8 m)
Wysokość otworów 250, 256, 259 m n.p.m.
Data odkrycia 1963 r.
Odkrywca Józef Kopeć
Feliks Wawrzeńczyk
Ochrona
i dostępność
rezerwat
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaskinia Raj
Jaskinia Raj
Ziemia 50°49′22,404″N 20°30′12,132″E/50,822890 20,503370Na mapach: 50°49′22,404″N 20°30′12,132″E/50,822890 20,503370
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa jaskini

Jaskinia Raj – wapienna jaskinia krasowa położona w pobliżu Chęcin (Góry Świętokrzyskie) w województwie świętokrzyskim na terenie rezerwatu przyrody "Jaskinia Raj", 11 km na południowy zachód od Kielc.

Informacje ogólne[edytuj | edytuj kod]

Wejście do jaskini prowadzi przez pawilon wejściowy, w którym mieszczą się kasy biletowe, kawiarnia i niewielkie muzeum. Wystawa muzealna przedstawia geologię, historię i znaleziska archeologiczne oraz paleontologiczne wydobyte podczas eksploracji jaskini przez ekipy naukowców. Jaskinia Raj jest niewielka, łączna długość jej korytarzy wynosi 240 metrów. Wewnątrz jaskini panuje stała temperatura, która wynosi ok. 9° C, a wilgotność wynosi ok.95%. Wyróżnia się dobrze zachowaną szatą naciekową. Korytarze powstały w dewonie ok. 350 mln lat temu. W późnym trzeciorzędzie i czwartorzędzie jaskinia powiększała się. Zamieszkiwana była przez neandertalczyków. W ciągu ostatnich tysięcy lat wejście do jaskini zostało całkowicie zasypane (co zapewne ochroniło szatę naciekową jaskini).

Do jaskini wejście prowadzi przez sztucznie przekopany chodnik o długości 21 metrów. Trasa wiedzie przez Komorę Wstępną, Komorę Złomisk, ponownie przez sztucznie przekopany chodnik do Sali Kolumnowej. Po przejściu przez mostek trasa prowadzi przez najbogatszą w nacieki Salę Stalaktytową przez Salę Wysoką i Komorę Wstępną do pawilonu muzealnego i wyjścia. W samej jaskini można obejrzeć bogate i różnorodne formy naciekowe, czasem o oryginalnych kształtach, jak stalaktyty, stalagmity, kolumny naciekowe i "perły" jaskiniowe, jeziorka i "pola ryżowe".

Obok jaskini prowadzi szlak turystyczny czerwony czerwony szlak turystyczny z Chęcin do Kielc.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dla współczesnych została odkryta w 1963 roku podczas wydobywania kamienia do celów budowlanych na zboczu wzgórza Malik. Poprzez szczelinę do środka dostali się kilkunastoletni chłopcy z pobliskiej Sitówki, którzy dokonali szeregu zniszczeń form naciekowych. Po tym wejście do jaskini zostało zasypane aby uniknąć wypadków. W 1964 r. podczas letniej praktyki terenowej do jaskini weszło 4 uczniów Technikum Geologicznego z Krakowa (Bohdan Bałdun, Zbigniew Bochajewski, Włodzimierz Łucki i Wojciech Pucek). Kilka dni później wrócili tam z nauczycielką Mirosławą Boczarową. Za każdym razem wejście do jaskini było maskowane, aby zapobiec jej dewastacji. O odkryciu jaskini odkrywcy poinformowali Ryszarda Gradzińskiego z Sekcji Speleologicznej Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Mikołaja Kopernika. Ze względu na niezwykłe walory przyrodnicze oraz dla kontrastu z istniejącymi w okolicach jaskiniami nazywanymi Piekło została nazwana przez odkrywców Raj. W październiku 1964 uczniowie wraz z nauczycielką i R. Gradzińskim przeprowadzili ponowną eksplorację jaskini i wtedy przeprowadzono pierwszą dokumentację fotograficzną oraz plan jaskini. Po zwiedzeniu jaskini w styczniu 1965 r. przez członków zarządu Sekcji Speleologicznej powiadomiono o niej Państwową Radę Ochrony Przyrody i Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. W numerze 3 "Przeglądu Geologicznego" ukazał się artykuł Mirosławy Boczarowej pt. "Odkrycie nowej jaskini w Górach Świętokrzyskich". Po ukazaniu się w kieleckiej prasie informacji o dokładnej lokalizacji jaskini doszło do niekontrolowanego zwiedzania i dalszych zniszczeń. Wówczas Oddział Świętokrzyski Instytutu Geologicznego zarządził zamknięcie szczeliny wejściowej kratą. W 1966 roku podjęto decyzję o udostępnieniu jaskini dla zorganizowanego ruchu turystycznego. Przeprowadzono wiele prac górniczych, aby zabezpieczyć i udostępnić jaskinię dla zwiedzających. W miejscu dawnego wejścia wybudowana została sztolnia prowadząca do jaskini i zabezpieczająca mikroklimat wewnątrz jaskini. Wykonano chodniki i szyb wentylacyjny. W 5 października 1968 uznano jaskinię za rezerwat przyrody.

W latach 1967-1972 w trakcie trwania prac górniczych,budowlanych i instalacyjnych prowadzących do przygotowania obiektu dla zwiedzających przeprowadzano także badania naukowe archeologiczne, paleontologiczne i geologiczne (m.in. szaty naciekowej). Od 1972 roku jaskinia udostępniona jest do zwiedzania pod opieką przewodnika, w grupach maksymalnie 15 osobowych. Zainstalowane jest oświetlenie elektryczne. Długość trasy wycieczkowej to 180 m i zwiedzanie trwa około 45 minut.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Boczarowa Mirosława: Odkrycie nowej jaskini w Górach Świętokrzyskich, w: "Przegląd Geologiczny" R. 13 nr 3, Warszawa 1965, s. 128-130;
  2. Christian Parma: Najpiękniejsze jaskinie. Warszawa: 1992. ISBN 83-85496-01-7.
  3. Oficjalna Polska Strona Taternictwa Jaskiniowego przy KTJ PZA – opis i historia jaskini. [dostęp 23.02.2009].
  4. Ryszard. Garus: Jaskinia "Raj". Kielce: Agencja "JP", 2005. ISBN 83-60166-00-5.
  5. Wołoszyn Bronisław W.: Jaskinia Raj w Górach Świętokrzyskich, w: "Wierchy" R. 34, Kraków 1966, s. 207-210;
  6. Wołoszyn Bronisław W., Wójcik Zbigniew: Jaskinie Gór Świętokrzyskich, w: "Wierchy" R. 33, Kraków 1965, s. 98-124;

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]