Rajgras wyniosły

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rajgras wyniosły
Glanshaver plant Arrhenatherum elatius.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina wiechlinowate
Rodzaj rajgras
Gatunek rajgras wyniosły
Nazwa systematyczna
Arrhenatherum elatius (L.) P. Beauv. ex J. & C. Presl
Fl. Cech.: 17, 1819
Synonimy

Avena elatior L., Arrhenatherum asperum Opiz, Arrhenatherum avenaceum P. Beauv., Arrhenatherum biaristatum Peterm., Arrhenatherum cechicum Opiz, Arrhenatherum rupestre Dumort.

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Rajgras wyniosły, rajgras francuski, owsik wyniosły (Arrhenatherum elatius) – gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych (traw). Występuje w Europie, północnej Afryce i zachodniej Azji. Sprowadzona także przez człowieka do Ameryki Północnej i Australii. Wprowadzona do upraw łąkarskich we Francji (stąd nazwa) w XVIII wieku, na współczesnych ziemiach polskich uprawiana od końca tego samego wieku[2]. Obecnie jest to trawa pospolita w całej Polsce, choć przed rozpowszechnieniem w uprawie była przynajmniej lokalnie gatunkiem rzadkim[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kwiat
Języczki liściowe
Pokrój
Trawa luźnokępowa o charakterystycznym wysokim i szybkim wzroście i sinawozielonym zabarwieniu. Tworzy liczne pędy generatywne i obficie ulistnione pędy wegetatywne.
Łodyga
Źdźbła do 100-160 cm wysokości, wzniesione, rzadko u dołu kolankowato zgięte, gładkie i lśniące.
Liście
Liczne – na pędach generatywnych 4-5 liści, na wegetatywnych 8-10. Liście jasnozielone, w pączku zwinięte. Pochwa liściowa otwarta, naga lub u młodych roślin delikatnie owłosiona. Języczek liściowy 2-4 mm długości, kołnierzykowaty, lekko ząbkowany na szczycie, białawy. Blaszki liściowe płaskie z wyraźnym nerwem głównym od spodu. Wzdłuż brzegów i od góry delikatnie orzęsione, długości do 30(40) cm i szerokości 3-7(10) mm.
Kwiaty
Zebrane w wiechowatym kwiatostanie o długości 10-25 cm, w czasie kwitnienia rozpierzchłym, poza tym skupionym. Podczas kwitnienia kwiatostan zielonkawobiały ze srebrzystym odcieniem. Na każdym piętrze kilka różnej długości gałązek. Kłoski 2-kwiatowe o długości 6-10 mm. Rzadko wykształca się więcej kwiatów, wówczas zredukowanych.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Rośnie na łąkach i przydrożach. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Liczba chromosomów 2n = 28[4]. Gatunek charakterystyczny łąk rajgrasowych ze związku Arrhenatherion elatioris i zespołu Arrhenatheretum elatioris[5].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Gatunek z dużą liczbą odmian taksonomicznych. W Europie środkowej i zachodniej wyróżnia się trzy podgatunki[6]:

  • subsp. bulbosum (Willd.) Schübler & Martens (1834, Fl. Würtemb.: 70), znany też jako var. tuberosum Asch., var. bulbosum Willd. Spenner i var. nodosum (Reichenb.) C.E. Hubbard. Ma pędy w dolnej części bulwkowato zgrubiałe. Występuje jako chwast na polach.
  • subsp. sardoum (E. Schmid) Gamisans (31.V.1974, Candollea, 29 (1): 46
  • subsp. elatius – podgatunek typowy (podział na odmiany według Falkowskiego 1982[7]):
  • var. atheromane Schröter et Elofson – dolna plewka z 2-4 ośćmi,
  • var. biaristatum Peterm. – górny kwiat ościsty, ości równej długości, podobne,
  • var. piliferum Beck – górny kwiat bez ości, plewki dolne słabo owłosione,
  • var. subhirtum Asch. – brak ości w górnym kwiecie, pędy krótko, rzadko owłosione,
  • var. pauciflorum – w kwiatostanie mało (4-5) kłosków.
Ozdobny kultywar `Albo variegatum`

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Ceniona trawa pastewna. W stanie zielonym odznacza się gorzkawym smakiem, dlatego zaleca się spasanie go w mieszankach z innymi roślinami[8].
  • Istnieją kultywary (odmiany) uprawiane jako rośliny ozdobne. Najczęściej uprawiane w tym celu są odmiany `Variegata` lub `Albo variegatum`, które rzadko kwitną, natomiast ich liście mają ozdobne, białe paski[9].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-13].
  2. Homann C. 1828, 1830, 1835: Flora von Pommern. I-III. Koslin.
  3. Rostkovius, F. W. G. u. E. L. W. Schmidt. Flora Sedinensis exhibens plantas phanerogamas spontaneas nec non plantas praecipuas agri Swinemundii. Stettin, Struck, 1824.
  4. Arrhenatherum elatius na Flora of China [dostęp 2014-01-23].
  5. Matuszkiewicz W. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001. ISBN 83-01-13520-4.
  6. J.-P. Lonchamp: Index Synonymique de la Flore de France (fr.). 1999. [dostęp 11 grudnia 2007].
  7. Marian (red.) Falkowski: Trawy polskie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1982, s. 128. ISBN 83-09-00593-8.
  8. W. Miernicki: Wieloletnie trawy pastewne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1953, s. 153.
  9. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Marian (red.) Falkowski: Trawy polskie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1982. ISBN 83-09-00593-8.
  2. W. Miernicki: Wieloletnie trawy pastewne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1953.