Rak trzustki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nowotwór złośliwy trzustki
carcinoma pancreatis
Obraz tomografii komputerowej jamy brzusznej pacjenta z adenocarcinoma cysticum głowy trzustki
Obraz tomografii komputerowej jamy brzusznej pacjenta z adenocarcinoma cysticum głowy trzustki
ICD-10 C25
C25.0 Głowa trzustki
C25.1 Trzon trzustki
C25.2 Ogon trzustki
C25.3 Przewód trzustkowy
C25.4 Nad brzusze
C25.7 Inna część trzustki
C25.8 Zmiana przekraczająca granice trzustki
C25.9 Trzustka, nie określona

Rak trzustki (łac. carcinoma pancreatis, ang. pancreatic cancer) – złośliwy nowotwór części zewnątrzwydzielniczej trzustki.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Obserwuje się tendencję wzrostową zapadalności i umieralności z powodu raka trzustki. Roczna zachorowalność wynosi 10:100 000.[potrzebne źródło] Rak trzustki częstszy jest u mężczyzn niż u kobiet i u rasy czarnej niż u rasy białej. Zajmuje 3. miejsce wśród nowotworów przewodu pokarmowego i stanowi około 3% wszystkich nowotworów złośliwych.

Szczyt zachorowań przypada na 60–80 rok życia. U 80% chorych z rakiem trzustki występuje cukrzyca.

Czynniki ryzyka[edytuj | edytuj kod]

Czynnikami ryzyka zachorowania na raka trzustki są[1]:

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Nowotwór jest zlokalizowany[9]:

  • głowa trzustki (75%)
  • trzon trzustki (15-20%)
  • ogon trzustki (5-10%)

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Objawy w raku trzustki są późne, niecharakterystyczne, jak w przewlekłym zapaleniu trzustki:

  • wczesne objawy to dyskomfort w jamie brzusznej, wzdęcie, brak łaknienia, utrata masy ciała, biegunka i nudności[10]
  • ból w nadbrzuszu lub ból pleców
  • żółtaczka[11] zaporowa (gdy rak nacieka głowę trzustki – wczesny objaw [25%])
  • objaw Courvoisiera – występuje u 10-30% w przypadku zamknięcia przez guz przewodu żółciowego wspólnego[10]
  • ostre zapalenie trzustki – u 13% poprzedza rozpoznanie nowotworu[10]
  • złe samopoczucie, depresja – mechanizm odpowiadający za rozwój depresji nie jest znany[12].
  • cukrzyca lub nieprawidłowa tolerancja glukozy – nagłe pojawienie się cukrzycy po 50 roku życia bez otyłości i wywiadu rodzinnego wymaga różnicowania z rakiem trzustki[10]
  • objaw Trousseau, wędrujące zakrzepowe zapalenie żył (thrombophlebitis migrans)
  • utrata masy ciała[11], kacheksja
  • powiększenie wątroby
  • próg Blumera
  • guz wyczuwalny przez powłoki brzuszne
  • wodobrzusze.

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Najważniejszą rolę pełni tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny z opcją MRCP oraz ultrasonografia endoskopowa. Ultrasonografia jamy brzusznej pełni rolę badania wstępnego[9].

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Leczenie operacyjne[edytuj | edytuj kod]

W zależności od lokalizacji stosuje się metody operacyjne[9]:

  • pankreatoduodenektomia (operacja Whipple'a) – zachowanie odźwiernika nie powoduje wzrostu przeżywalności
  • dystalna pankreatektomia – w zmianach zlokalizowanych w ogonie i trzonie trzustki
  • całkowita resekcja trzustki – w wybranych przypadkach.

Zalecana jest sześciomiesięczna chemioterapia adiuwantowa gemcytabiną lub 5-fluorouracylem[9].

Chemioterapia[edytuj | edytuj kod]

W leczeniu raka trzustki zaleca się chemioterapię w następujących schematach[13]:

Leczenie paliatywne[edytuj | edytuj kod]

  • endoskopowy drenaż przewodu żółciowego wspólnego
  • zespolenie żółciowo-pokarmowe
  • blokada zwoju trzewnego
  • radioterapia

Rokowanie[edytuj | edytuj kod]

Mnogie przerzuty raka trzustki do wątroby
  • gorsze w raku naciekającym trzon i ogon trzustki – nie wywołują cholestazy i dłużej pozostają nieme
  • 10-20% chorych kwalifikuje się do leczenia operacyjnego[potrzebne źródło]
  • duża śmiertelność okołooperacyjna
  • w chwili rozpoznania 70-90%[potrzebne źródło] chorych ma przerzuty do węzłów chłonnych
  • średnie 5-letnie przeżycie wynosi 2%, 0% po operacji paliatywnej, 5% po resekcji i 30% po resekcji w okresie IA

Całkowite remisje są rzadkie[14].

Klasyfikacja TNM według AJCC, 2002[edytuj | edytuj kod]

T – guz pierwotny

T Opis
T0 Nie stwierdza się guza pierwotnego
TX Nie można ocenić obecności guza pierwotnego w trzustce
TIS Carcinoma in situ
T1 Guz ograniczony do trzustki, nie większy niż 2 cm w największym wymiarze
T2 Guz ograniczony do trzustki, największy wymiar guza przekracza 2 cm
T3 Guz nacieka poza trzustkę (dwunastnicę, przewód żółciowy, żyłę wrotną lub żyły krezkowe górne) ale nie nacieka pnia trzewnego ani górnych tętnic krezkowych
T4 Guz nacieka pień trzewny lub tętnice krezkowe górne

N – zajęcie regionalnych węzłów chłonnych

N Opis
Nx Zajęcie regionalnych węzłów chłonnych nie może być oszacowane
N0 Brak zajęcia regionalnych węzłów chłonnych
N1 Regionalne węzły chłonne zajęte

M – przerzuty odległe

M Opis
MX Nie można określić obecności przerzutów odległych
M0 Brak przerzutów odległych
M1 Przerzuty odległe obecne

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 What Are the Risk Factors for Cancer of the Pancreas?. [dostęp 2010-11-20].
  2. Red Meat May Be Linked to Pancreatic Cancer. W: Journal of the National Cancer Institute [on-line]. 2005-10-05. [dostęp 2008-03-05].
  3. Efthimiou E, Crnogorac-Jurcevic T, Lemoine NR, Brentnall TA. Inherited predisposition to pancreatic cancer. „Gut”. 2 (48), s. 143-7, luty 2001. PMID: 11156628. 
  4. D.S. Michaud, K. Joshipura, E. Giovannucci, C.S. Fuchs. A prospective study of periodontal disease and pancreatic cancer in US male health professionals.. „J Natl Cancer Inst”. Jan 17;99. 2, s. 171-5, 2007. DOI: 10.1093/jnci/djk021. PMID: 17228001. 
  5. Michaud DS, K. Joshipura, E. Giovannucci, C.S. Fuchs. A prospective study of periodontal disease and pancreatic cancer in US male health professionals. „J Natl Cancer Inst”. 99. 2, s. 171-5, 2007. DOI: 10.1093/jnci/djk021. PMID: 17228001. 
  6. 85 – Carcinoma of the Pancreas. W: Abeloff's clinical oncology. Philadelphia: Churchill Livingstone/Elsevier, 2008. ISBN 978-0-443-06695-5.
  7. P.J. Villeneuve, K.C. Johnson, AJ. Hanley, Y. Mao. Alcohol, tobacco and coffee consumption and the risk of pancreatic cancer: results from the Canadian Enhanced Surveillance System case-control project. Canadian Cancer Registries Epidemiology Research Group.. „Eur J Cancer Prev”. 9 (1), s. 49–58, Feb 2000. PMID: 10777010. 
  8. D.S. Michaud, E. Giovannucci, W.C. Willett, GA. Colditz i inni. Coffee and alcohol consumption and the risk of pancreatic cancer in two prospective United States cohorts.. „Cancer Epidemiol Biomarkers Prev”. 10 (5), s. 429–37, May 2001. PMID: 11352851. 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 T. Seufferlein, JB. Bachet, E. Van Cutsem, P. Rougier. Pancreatic adenocarcinoma: ESMO-ESDO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up.. „Ann Oncol”. 23 Suppl 7, s. vii33-40, Oct 2012. DOI: 10.1093/annonc/mds224. PMID: 22997452. 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewki: Interna Szczeklika 2014. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2014. ISBN 978-83-7430-405-4.
  11. 11,0 11,1 K.E. Bakkevold, B. Arnesjø, B. Kambestad. Carcinoma of the pancreas and papilla of Vater: presenting symptoms, signs, and diagnosis related to stage and tumour site. A prospective multicentre trial in 472 patients. Norwegian Pancreatic Cancer Trial.. „Scand J Gastroenterol”. 27 (4), s. 317–25, Apr 1992. PMID: 1589710. 
  12. C.P. Carney, L. Jones, R.F. Woolson, R. Noyes i inni. Relationship between depression and pancreatic cancer in the general population.. „Psychosom Med”. 65 (5). s. 884–8. PMID: 14508036. 
  13. R. Thota, JM. Pauff, JD. Berlin. Treatment of metastatic pancreatic adenocarcinoma: a review.. „Oncology (Williston Park)”. 28 (1), s. 70-4, Jan 2014. PMID: 24683721. 
  14. P. Ghaneh, E. Costello, J.P. Neoptolemos. Biology and management of pancreatic cancer.. „Gut”. 56 (8), s. 1134–52, Aug 2007. DOI: 10.1136/gut.2006.103333. PMID: 17625148. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • V. Kumar, R. Cotrani, S. Robbins: Robbins patologia. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2005. ISBN 978-83-89581-92-1.
  • Gerd. Herold: Medycyna wewnętrzna : repetytorium dla studentów medycyny i lekarzy. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2005. ISBN 83-200-3380-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.