Rak trzustki
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Nowotwór złośliwy trzustki | |||||||||||||||||
| carcinoma pancreatis | |||||||||||||||||
 Obraz tomografii komputerowej jamy brzusznej pacjenta z adenocarcinoma cysticum głowy trzustki |
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
Rak trzustki (łac. carcinoma pancreatis, ang. pancreatic cancer) – złośliwy nowotwór części zewnątrzwydzielniczej trzustki.
Spis treści |
[edytuj] Epidemiologia
Obserwuje się tendencję wzrostową częstości i umieralności z powodu raka trzustki. Roczna zachorowalność wynosi 10:100 000.[potrzebne źródło] Rak trzustki częstszy jest u mężczyzn niż u kobiet i u rasy czarnej niż u rasy białej. Zajmuje 3 miejsce wśród nowotworów przewodu pokarmowego i stanowi około 3% wszystkich nowotworów złośliwych.
Szczyt zachorowań przypada na 60–80 rok życia. U 80% chorych z rakiem trzustki występuje cukrzyca.
[edytuj] Czynniki ryzyka
Czynnikami ryzyka zachorowania na raka trzustki są[1]:
- Palenie papierosów
- Przewlekłe zapalenie trzustki (powiązane z rakiem, ale nie wiadomo, czy jest czynnikiem sprawczym)
- Cukrzyca
- Infekcja Helicobacter pylori
- Pochodzenie afro-amerykańskie[2]
- Wysoki udział mięsa w diecie[3]
- Otyłość[1]
- Płeć męska
- Rak trzustki u krewnych pierwszego stopnia w wywiadzie. Geny odpowiedzialne za zwiększenie ryzyka nie zostały zidentyfikowane. Rak trzustki został powiązany z następującymi zespołami; dziedziczonym autosomalnie recesywnie zespołem ataksja-teleangiektazja i autosomalnie dominująco dziedziczonymi mutacjami genu BRCA2, zespołem Peutza-Jeghersa z powodu mutacji w antyonkogenie STK11, dziedzicznym niepolipowatym rakiem okrężnicy (zespół Lyncha), rodzinną polipowatością gruczolakowatą, zespołem czerniak-rak trzustki (FAMMM-PC) z powodu mutacji w antyonkogenie CDKN2A[4][5].
- zapalenie dziąseł lub zapalenie przyzębia[6].
[edytuj] Alkohol
Nie wykazano, aby spożywanie alkoholu zwiększało ryzyko raka trzustki[7][8][9].
[edytuj] Lokalizacja
- głowa trzustki (60-70%)
- trzon trzustki (15-20%)
- ogon trzustki (5%)
- cały gruczoł (20%).
[edytuj] Objawy i przebieg
Objawy w raku trzustki są późne, niecharakterystyczne, jak w przewlekłym zapaleniu trzustki:
- Bardzo silny, tępy ból w nadbrzuszu i plecach (ból jest zwykle pierwszym objawem, jednak gdy się pojawia, nowotwór jest już poza możliwością leczenia)[potrzebne źródło]
- Żółtaczka[10] zaporowa (gdy rak nacieka głowę trzustki – wczesny objaw [25%])
- Powiększenie wątroby
- Półpasiec rzekomy
- Złe samopoczucie, depresja. Mechanizm odpowiadający za rozwój depresji nie jest znany[11].
- Utrata masy ciała[10], kacheksja
- Patologiczna nietolerancja glukozy lub cukrzyca
- Utrata łaknienia, nudności, wymioty
- objaw Trousseau, wędrujące zakrzepowe zapalenie żył (thrombophlebitis migrans)
- Objaw Courvoisiera (w przypadku zamknięcia przez guz przewodu żółciowego wspólnego)
- Próg Blumera
- Biegunka
- Guz wyczuwalny przez powłoki brzuszne
- wodobrzusze.
[edytuj] Leczenie
[edytuj] Leczenie operacyjne
- dystalna pankreatektomia
- operacja Whipple'a (częściowa pankreatoduodenektomia)
- całkowita resekcja trzustki.
Wyniki częściowej i całkowitej resekcji są podobne, dlatego resekcja Whipple'a jest metodą z wyboru.
[edytuj] Leczenie paliatywne
- endoskopowy drenaż przewodu żółciowego wspólnego
- zespolenie żółciowo-pokarmowe
- blokada zwoju trzewnego
- radioterapia
- chemioterapia (gemcytabina)
- przy licznych przerzutach do wątroby – przeszczep tego narządu (szacuje się, iż przedłuża oczekiwany czas przeżycia pacjenta o co najmniej 5 lat); w Polsce procedura niedostępna dla chorych[potrzebne źródło]
[edytuj] Rozpoznanie
- USG
- zdjęcia rentgenowskie i/lub tomografia komputerowa żołądka i dwunastnicy
- BAC pod kontrolą USG
- MRI
- ERCP (endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna)
- badanie cytologiczne wydzieliny trzustki
- pankreatoskopia + biopsja celowana
- ultrasonografia laparoskopowa
- ultrasonografia endoskopowa (EUS)
- oznaczanie markerów nowotworowych CA 19-9 i CA 50 (wznowy)
- najwięcej trafnych rozpoznań (85-90%): USG+TK+ERCP
[edytuj] Rokowanie
- gorsze w raku naciekającym trzon i ogon trzustki – nie wywołują cholestazy i dłużej pozostają nieme
- 10-20% chorych kwalifikuje się do leczenia operacyjnego
- duża śmiertelność okołooperacyjna (10-30%)
- w chwili rozpoznania 70-90% chorych ma przerzuty do węzłów chłonnych
- średnie 5-letnie przeżycie wynosi 2%, 0% po operacji paliatywnej, 5% po resekcji i 30% po resekcji w okresie IA
Całkowite remisje są rzadkie[12].
[edytuj] Klasyfikacja TNM wg AJCC, 2002
T- guz pierwotny
| T | Opis |
|---|---|
| T0 | Nie stwierdza się guza pierwotnego |
| TX | Nie można ocenić obecności guza pierwotnego w trzustce |
| TIS | Carcinoma in situ |
| T1 | Guz ograniczony do trzustki, nie większy niż 2 cm w największym wymiarze |
| T2 | Guz ograniczony do trzustki, największy wymiar guza przekracza 2 cm |
| T3 | Guz nacieka poza trzustkę (dwunastnicę, przewód żółciowy, żyłę wrotną lub żyły krezkowe górne) ale nie nacieka pnia trzewnego ani górnych tętnic krezkowych |
| T4 | Guz nacieka pień trzewny lub tętnice krezkowe górne |
N- zajęcie regionalnych węzłów chłonnych
| N | Opis |
|---|---|
| Nx | Zajęcie regionalnych węzłów chłonnych nie może być oszacowane |
| N0 | Brak zajęcia regionalnych węzłów chłonnych |
| N1 | Regionalne węzły chłonne zajęte |
M- przerzuty odległe
| M | Opis |
|---|---|
| MX | Nie można określić obecności przerzutów odległych |
| M0 | Brak przerzutów odległych |
| M1 | Przerzuty odległe obecne |
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 ACS :: What Are the Risk Factors for Cancer of the Pancreas?. [dostęp 2010-11-20].
- ↑ What You Need To Know About Cancer of the Pancreas – National Cancer Institute. [dostęp 2007-12-22].
- ↑ Red Meat May Be Linked to Pancreatic Cancer. W: Journal of the National Cancer Institute [on-line]. 2005-10-05. [dostęp 2008-03-05].
- ↑ Efthimiou E, Crnogorac-Jurcevic T, Lemoine NR, Brentnall TA. Inherited predisposition to pancreatic cancer. „Gut”. 2 (48), s. 143-7, luty 2001. PMID 11156628.
- ↑ Michaud DS, Joshipura K, Giovannucci E, Fuchs CS. A prospective study of periodontal disease and pancreatic cancer in US male health professionals.. „J Natl Cancer Inst”. Jan 17;99. 2, s. 171-5, 2007. doi:10.1093/jnci/djk021. PMID 17228001.
- ↑ Michaud DS, Joshipura K., Giovannucci E., Fuchs CS. A prospective study of periodontal disease and pancreatic cancer in US male health professionals. „J Natl Cancer Inst”. 99. 2, s. 171-5, 2007. doi:10.1093/jnci/djk021. PMID 17228001.
- ↑ 85 – Carcinoma of the Pancreas. W: Abeloff's clinical oncology. Philadelphia: Churchill Livingstone/Elsevier, 2008. ISBN 978-0-443-06695-5.
- ↑ PJ. Villeneuve, KC. Johnson, AJ. Hanley, Y. Mao. Alcohol, tobacco and coffee consumption and the risk of pancreatic cancer: results from the Canadian Enhanced Surveillance System case-control project. Canadian Cancer Registries Epidemiology Research Group.. „Eur J Cancer Prev”. 9 (1), s. 49–58, Feb 2000. PMID 10777010.
- ↑ DS. Michaud, E. Giovannucci, WC. Willett, GA. Colditz i inni. Coffee and alcohol consumption and the risk of pancreatic cancer in two prospective United States cohorts.. „Cancer Epidemiol Biomarkers Prev”. 10 (5), s. 429–37, May 2001. PMID 11352851.
- ↑ 10,0 10,1 KE. Bakkevold, B. Arnesjø, B. Kambestad. Carcinoma of the pancreas and papilla of Vater: presenting symptoms, signs, and diagnosis related to stage and tumour site. A prospective multicentre trial in 472 patients. Norwegian Pancreatic Cancer Trial.. „Scand J Gastroenterol”. 27 (4), s. 317–25, Apr 1992. PMID 1589710.
- ↑ CP. Carney, L. Jones, RF. Woolson, R. Noyes i inni. Relationship between depression and pancreatic cancer in the general population.. „Psychosom Med”. 65 (5). S. 884–8. PMID 14508036.
- ↑ P. Ghaneh, E. Costello, JP. Neoptolemos. Biology and management of pancreatic cancer.. „Gut”. 56 (8), s. 1134–52, Aug 2007. doi:10.1136/gut.2006.103333. PMID 17625148.
[edytuj] Bibliografia
- V. Kumar, R. Cotrani, S. Robbins: Robbins patologia. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2005. ISBN 978-83-89581-92-1.
- Włodzimierz Januszewicz, Franciszek Kokot (red.): Interna.. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006. ISBN 83-200-3249-0.
- Gerd. Herold: Medycyna wewnętrzna : repetytorium dla studentów medycyny i lekarzy. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2005. ISBN 83-200-3380-2.
