Rakieta (parowóz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy parowozu. Zobacz też: inne znaczenia słowa "rakieta".
Rakieta
Z 1830 r.Muzeum Nauki w Londynie
Z 1830 r.
Muzeum Nauki w Londynie
Producent Robert Stephenson and Company
Lata budowy 1829
Układ osi 0-1-1
Masa służbowa 20
Maksymalna
siła pociągowa
60
Prędkość maksymalna 48km/h
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Transport szynowy
parowóz Rocket

Pierwszym parowozem zbudowanym przez George'a i Roberta Stephensonów w 1829 była Rakieta Stephensona (ang. The Rocket).

Powszechnie błędnie uważa się, że "Rakieta" była pierwszym w historii parowozem. Faktycznie pierwsza lokomotywa parowa poruszająca się po torach została zbudowana przez Richarda Trevithicka 25 lat wcześniej, ale nie odniosła sukcesu finansowego. George Stephenson, jak również wielu innych inżynierów, budowali lokomotywy parowe jeszcze przed pojawieniem się "Rakiety". Była ona więc raczej wynikiem ewolucji konstrukcji tego typu pojazdów niż zmianą rewolucyjną.

"Rakieta" była pierwszym "nowoczesnym" parowozem, w którym użyto płomieniówkowego (wielorurowego) kotła, mającego wyższą sprawność. Poprzednie kotły składały się z pojedynczej rury (płomienicy) otoczonej płaszczem wody. Do innowacji zastosowanych w projekcie należało także wyprowadzenie strumienia pary do dymnicy, co zwiększało ciąg i wydajność kotła, a w efekcie dawało znacznie lepsze osiągi "Rakiety".

Parowóz ten nie posiadał jeszcze zmiany wielkości napełnienia cylindra parą (zob. silnik parowozu) ani układu hamulca hamującego cały skład pociągu, nie tylko lokomotywy.

Odtąd prawie wszystkie lokomotywy parowe budowane były w oparciu o kocioł płomieniówkowy i odprowadzanie pary odlotowej do dymnicy - jak było to w projekcie "Rakiety".

Została zaprojektowana i zbudowana, by współzawodniczyć w konkursie Rainhill Trials, mającym wyłonić lokomotywę dla kolei Liverpool & Manchester w październiku 1829. Maszyny wszystkich uczestników uległy uszkodzeniu, tak że trudno mówić o prawdziwym zwycięstwie; jednakże "Rakieta" spełniła kluczowe wymaganie konkursu, pokonując odcinek 90 km w pełnym obciążeniu i przy zadowalającym zużyciu paliwa. Ważący 4 tony parowóz o mocy 13 KM osiągnął prędkość maksymalną 48 km/h[1].

Prawie rok później 15 września 1830 w oficjalnym otwarciu kolei, pierwszy przejazd "Rakiety" spowodował pierwszy śmiertelny wypadek w historii kolei - zginął William Huskisson.

"Rakieta" Stephensona była jeszcze używana na Lord Railway Carlisle, a następnie w 1862 podarowana Patent Museum w Londynie.

"Rakieta" Stephensona wciąż istnieje i na stałe jest eksponowana w Science Museum w Londynie w znacznie zmodyfikowanej formie w porównaniu do jej stanu z Rainhill Trials. Cylindry zostały przerobione na położenie poziome jako nowsze, w porównaniu do pierwotnego ustawienia skośnego. Podobnie ze zmianami maszyny od 1829, które czasopismo "The Engineer" z 1884 skomentowało: "nie ulega wątpliwości, że wersje "Rakiety" z 1829 i 1830 były całkowicie różnymi maszynami".

W 1979 została zbudowana przez Enterprises Locomotion replika "Rakiety".

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • "The Engineer" wyjaśnia różnicę pomiędzy wersjami "Rakiety" z 1829 i 1830, przedruk z Scientific American Supplement, nr 460, z 25 października 1884.