Rangi dyplomatyczne

Rangi dyplomatyczne – ujednolicenie tytułów i rang przedstawicieli dyplomatycznych wprowadzone przez kongres wiedeński w 1815. Określane też jako "klasy dyplomatyczne".

W myśl postanowień Aneksu XVII aktu końcowego ustanowiono trzy rangi dyplomatyczne:

• I. ambasador nadzwyczajny i pełnomocny, legat lub nuncjusz apostolski
• II. poseł nadzwyczajny, minister pełnomocny lub inny pełnomocnik akredytowany przy suwerenach.
• III. chargé d'affaires, akredytowany przy ministrze spraw zagranicznych.

Kongres akwizgrański wprowadził w 1818 rangę ministra rezydenta, stojącą w hierarchii pomiędzy rangą II. i III. Jego odpowiednikiem w dyplomacji Watykanu był internuncjusz (tak nazywano też posłów austriackich w Stambule do 1856).

Rangi dyplomatyczne ustalone na kongresie wiedeńskim zostały potwierdzone przez konwencję wiedeńską o stosunkach dyplomatycznych w 1961. Wedle konwencji: Szefowie misji dzielą się na trzy klasy, a mianowicie:

• a) ambasadorów i nuncjuszów, akredytowanych przy głowach państw, oraz innych szefów misji równorzędnego stopnia;
• b) posłów, ministrów i internuncjuszów apostolskich, akredytowanych przy głowach państw;
• c) chargé d'affaires, akredytowanych przy ministrach spraw zagranicznych.

W XIX wieku przedstawicieli dyplomatycznych najwyższego szczebla (ambasadorów) wymieniały pomiędzy sobą tylko mocarstwa - Wielka Brytania, Imperium Rosyjskie, Austro-Węgry, Imperium Osmańskie, Włochy, Cesarstwo Niemieckie, Francja, Japonia i Hiszpania. Stany Zjednoczone wysyłały ambasadorów dopiero od 1893. Po I wojnie światowej do państw, do których wysyłano ambasadorów dołączyły II Rzeczpospolita, Belgia, Chiny i Portugalia.

Ambasadorów państw akredytowanych w danym państwie obowiązywała określona precedencja i etykieta, jednak dzieliły ich widoczne różnice. Dopiero Karta Narodów Zjednoczonych wprowadziła suwerenną równość państw jako naczelną zasadę stosunków międzynarodowych. Istnieją dwa wyjątki od tej zasady - zachowanie przez dyplomację watykańską tytułu nuncjusza apostolskiego i tytuł wysokiego komisarza, przysługujący przedstawicielom wymienianym między państwami członkowskimi Wspólnoty Narodów.

Bibliografia

• Tomasz Orłowski, Protokół dyplomatyczny, Warszawa 2005