Rannik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rannik
Rannik zimowy
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd jaskrowce
Rodzina jaskrowate
Rodzaj rannik
Nazwa systematyczna
Eranthis Salisb.
Trans. Linn. Soc. London 8: 303. 9 Mar 1807[2]
Typ nomenklatoryczny
Eranthis hyemalis (L.) Salisb.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło rannik w Wikisłowniku

Rannik (Eranthis Salisb.) – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Wyróżnia się w jego obrębie 8 gatunków, których zasięg obejmuje południową Europę i poprzez Syberię i Chiny sięga Japonii. Rośliny z tego rodzaju należą do najwcześniej zakwitających po wytopieniu śniegów. Rosną w lasach i zaroślach na nizinach, w górach także w miejscach skalistych. Preferują gleby wapienne[3]. W Polsce gatunkiem uprawianym i dziczejącym jest rannik zimowy[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Byliny z bulwiastymi kłączami[5] osiągające do 10 cm wysokości[3].
Liście
Odziomkowe, jeśli obecne, wyrastają w liczbie 1 lub 2, na długich ogonkach. Mają blaszkę zaokrągloną i palczasto podzieloną. Na nierozgałęzionej łodydze wyrastają poza tym w okółku liście (podkwiatki)[5].
Kwiaty
Wyrastają zwykle pojedynczo na szczycie łodygi z okazałymi 5-8 działkami kielicha barwy żółtej, białej lub różowej (żółte są gatunki europejskie, białawe te rosnące na Dalekim Wschodzie) . Płatki korony zmodyfikowane – przekształcone w drobne, rurkowate miodniki. Pręciki w liczbie 10 lub bardziej liczne, ich nitki jednożyłkowe, bardzo wąskie, ich główki są elipsoidalne lub kuliste. Zalążnia górna zwieńczona długą szyjką słupka[5][3].
Owoce
Mieszki w liczbie od 4 do 9, rzadko liczniejsze. Nasiona drobne, bardzo liczne[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonomiczne[2]

Cammarum J. Hill, Helleboroides Adanson, Koellea Biria, Robertia Mérat

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj z plemienia Actaeeae, z podrodziny Ranunculoideae, rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae)[6] z rzędu jaskrowców (Ranunculales), należących do kladu dwuliściennych właściwych (eudicots)[1].

Pozycja w systemie Reveala (1994–1999)

Gromada: okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Ranunculopsida Brongn., podklasa jaskrowe (Ranunculidae Takht. ex Reveal), nadrząd Ranunculanae Takht. ex Reveal), rząd jaskrowce (Ranunculales Dumort.), podrząd Ranunculineae Bessey in C.K. Adams, rodzina jaskrowate (Ranunculaceae Juss.), rodzaj rannik (Eranthis Salisb.)[7].

Wykaz gatunków[8]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Kilka gatunków jest uprawiane jako rośliny ozdobne, głównie ze względu to, że zakwitają bardzo wczesną wiosną. Są bardzo odporne na mróz, wymagają próchnicznej ziemi o stałej wilgotności i zasadowym odczynie[9].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-07].
  2. 2,0 2,1 2,2 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-30].
  3. 3,0 3,1 3,2 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 51. ISBN 0333748905.
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Eranthis (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-03-01].
  6. Genus: Eranthis (ang.). W: GRIN Taxonomy for Plants [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-10-08].
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Eranthis (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30].
  8. Eranthis. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-03-01].
  9. 9,0 9,1 Nazwa polska według zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  10. Nazwa polska według Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina Botanica, 2008. ISBN 978-83-925110-5-2.