Rannik zimowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rannik zimowy
Illustration Eranthis hyemalis0.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd jaskrowce
Rodzina jaskrowate
Rodzaj rannik
Nazwa systematyczna
Eranthis hyemalis (L.) Salisb.
Trans. Linn. Soc. London 8: 304. 1807[2]
Synonimy

Helleborus hyemalis L.[2]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwitnące ranniki zimowe

Rannik zimowy (Eranthis hyemalis (L.) Salisb.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Występuje w stanie dzikim w Europie południowo-zachodniej i środkowej (Jugosławia, Bułgaria, Włochy) oraz w Azji zachodniej (Irak, Turcja)[2]. W Polsce jest uprawiany (rzadko), czasami dziczejący (efemerofit)[3]. Nazwa rośliny pochodzi od greckich słów: er – wiosna, anthos – kwiat i łacińskiego słowa hyems – zima.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Wyrasta z nieregularnej bulwy podziemnej. Może osiągnąć wysokość 5-15 cm, niekiedy jest czerwono nabiegła. Nierozgałęziona, zakończona jest pojedynczym kwiatem wspartym kryzą podsadek.
Liście
Asymilacyjne wyrastają z bulwy nad powierzchnię gruntu dopiero po przekwitnięciu. Zasychają w maju. Są długoogonkowe i osiągają do 10 cm wysokości. Blaszka liściowa ma do 5 cm średnicy i jest głęboko, dłoniasto podzielona.
Kwiaty
Wyrastają na długich szypułkach i otoczone są tuż pod okwiatem okółek 3 dłoniasto podzielonych podsadek kwiatowych o długości ok. 2 cm. Okwiat kubeczkowatego kształtu osiąga od 2 do 4 cm średnicy. Zewnętrzne listki okwiatu są jaskrawożółte i osiągają do 22 mm długości i 11 mm szerokości. Listki wewnętrznego okółka są drobne, krótsze od pręcików. U nasady listków okwiatu znajdują się miodniki.
Owoce
Mieszki osiągające 8–14 mm długości. Zawierają nasiona o średnicy ok. 2 mm[4].

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, geofit. Czasami, jako uciekinier z uprawy rośnie dziko w zaroślach i lasach. Roślina miododajna. Kwitnie od lutego do marca jako jedna z najwcześniej kwitnących roślin w klimacie umiarkowanym[5].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Tworzy mieszańce z rannikiem cylicyjskim (Eranthis cilicicus) o nazwie Eranthis × tubergenii[4].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina ozdobna, uprawiana ze względu na swoją bardzo wczesną porę kwitnienia. Kwitnie długo, jeśli utrzymuje się niska temperatura, gdy temperatura podskoczy do kilkunastu stopni, natychmiast przekwita[6]. Ranniki sadzone są zwykle w ogrodach skalnych oraz na wiosennych rabatach. Dobrze udają się także w pojemnikach[5]. Zalecane są także do sadzenia pod drzewami i krzewami zrzucającymi liście na zimę. Dzięki ocienieniu gleba w takich miejscach wolniej przesycha, a w okresie kwitnienia ranniki mają odpowiednią ilość światła[7].

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Roślina odporna na mróz, wymaga próchnicznej, przepuszczalnej ziemi o stałej wilgotności i odczynie zasadowym, stanowiska słonecznego lub półcienistego[6]. Toleruje przesychanie podłoża jedynie w końcu wiosny i u progu lata. Ranniki są odporne na choroby i rzadko chorują[5].

Rozmnażanie
Rozmnaża się przez nasiona wysiewane późną jesienią lub wczesną wiosną[6], ew. w maju tuż po zbiorze. Przez pierwsze dwa lata wskazana jest uprawa w pojemnikach, skąd po dwóch latach wydobywa się małe bulwy i wysadza na docelowe stanowisko. Rośliny uzyskane z nasion zakwitają po raz pierwszy po 3–4 latach. Można też dzielić bulwy. Bulwy sadzi się na głębokości ok. 6 cm w rozstawie co 8–10 cm. Przed wysadzeniem do gruntu bulwy powinny być moczone przez jedną dobę w ciepłej wodzie[5]. W miejscu wieloletniej uprawy ranniki rozsiewają się i rozrastają z bulw, tak że z czasem tworzą rozległe skupiska[7].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-07].
  2. 2,0 2,1 2,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  3. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  4. 4,0 4,1 Eranthis hyemalis (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-03-10].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Rośliny ogrodowe. Jednoroczne i cebulowe. Warszawa: Hachette Livre, 2004, s. 264, seria: Wiedza i życie. ISBN 83-7184-368-2.
  6. 6,0 6,1 6,2 zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  7. 7,0 7,1 Kathy Brown: Kwiaty cebulowe na każdą porę roku. Warszawa: Murator, 2000, s. 52-53. ISBN 83-912841-8-2.