Rasa a inteligencja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Rasa a inteligencja – zagadnienie hipotetycznej zależności różnic intelektualnych ludzi należących do różnych ras.

Teorie o hipotetycznej zależności pomiędzy rasą człowieka a inteligencją były przedmiotem spekulacji i debaty od XVI wieku. Współczesna debata skupia się na naturze, źródłach i ważności (lub braku ważności) etnicznych różnic w wynikach testów inteligencji i innych testach umiejętności intelektualnych, a także czy "rasa" to pojęcie mające znaczenie w biologii, poza jego korelacją z członkostwem w poszczególnych grupach etnicznych. Tak więc jedną z podstaw do zrozumienia debaty jest pytanie o relatywne znaczenie wpływu wrodzonej natury, fizycznego środowiska życia oraz wychowania na grupowe różnice w zdolnościach rozwiązywania kulturalnie- i fizyczne uwarunkowanych testów. Stawia się również pytanie o użyteczność takich badań i wszelkich hipotez lub generalizacji z nimi związanych.

Różnice w wynikach testów IQ między rasami w USA[edytuj | edytuj kod]

Od czasu badań rekrutów w czasie I wojny światowej badania stale pokazują, że rasa biała osiąga wyniki średnio o 20 punktów wyższe niż "rasa czarna". Różnica ta utrzymuje się pomimo obserwowanego stopniowego wzrostu inteligencji i konieczności ponownego skalowania testów. Jednocześnie nowsze badania pokazują, że przedstawiciele rasy żółtej średnio mają przewagę 8 punktów nad rasą białą[1].

Powyższe wyniki nie rozróżniają, co jest spowodowane przez geny, a co przez odmienną kulturę.

Inteligencja jest dodatnio skorelowana z rozmiarem mózgu[2], który z kolei jest w pewnym stopniu dziedziczny[3]. Obecnie w środowisku naukowym przeważa jednak przekonanie, że między poszczególnymi "rasami" ludzkimi nie istnieją istotne statystycznie różnice w poziomie intelektualnym[4]. Obserwowane różnice w osiągnięciach mają być skutkiem tzw. zagrożenia stereotypem (ang. stereotype threat) – lęku przejawianego przez przedstawiciela stereotypizowanej grupy przed potwierdzeniem się stereotypu[5]

Zagrożenie stereotypem[edytuj | edytuj kod]

Wyniki czarnoskórych studentów bez sytuacji zagrożenia stereotypem są znacznie lepsze, niż w sytuacji zagrożenia stereotypem.

Amerykańscy psychologowie postawili hipotezę mówiącą, że przedstawiciele stereotypizowanych grup odczuwają lęk przed podejmowaniem działań, które mogłyby potwierdzać stereotyp grupy. W przypadku Afroamerykanów istnieje stereotyp o ich niższych zdolnościach intelektualnych od Amerykanów pochodzenia europejskiego. Czarnoskórzy z obawy przed potwierdzeniem się tego stereotypu często rezygnują z edukacji, co poprzez mechanizm samospełniającej się przepowiedni sprawia, że Afroamerykanie stanowią grupę gorzej wykształconą. Jednocześnie wśród osób, które kontynuują edukację, zjawisko zagrożenia stereotypem stanowi czynnik paraliżujący i utrudniający osiąganie wysokich wyników szkolnych[5].

Psychologowie, aby sprawdzić powyższe tezy, przeprowadzili eksperyment, w którym mierzono zdolności poznawcze grupom biało- i czarnoskórych studentów. Jednocześnie połowie badanych powiedziano, że test ten ma na celu mierzenie ich zdolności, zaś drugiej połowie powiedziano, że badanie ma na celu dopracowanie testu od strony metodologicznej i nie wiąże się z oceną jakichkolwiek zdolności studentów.

Okazało się, że biali studenci osiągali takie same wyniki w obu grupach – ponieważ nie byli skrępowani obawami przed potwierdzeniem stereotypu. To samo dotyczy czarnoskórych studentów, którym powiedziano, że test nie bada ich zdolności: ich wyniki były takie same, jak u osób pochodzenia europejskiego.

Zgodnie z przypuszczeniami psychologów okazało się, że grupa czarnoskórych, którym powiedziano, że zostaną poddani badaniu zdolności, osiągnęła wyniki znacząco niższe od pozostałych. Jest to spowodowane negatywnym wpływem obawy przed potwierdzeniem się stereotypu. Na podstawie kolejnych eksperymentów stwierdzono, że im podczas badania bardziej zwracano uwagę na rasę, tym większy wprowadzono lęk i tym gorsze otrzymywano wyniki[5].

James Watson[edytuj | edytuj kod]

James Watson, który wraz z F.H.C. Crickiem i Rosalind Franklin odkrył strukturę DNA, oznajmił, że czarni są mniej inteligentni od białych. 14 października 2007 The Sunday Times opublikował wywiad z Watsonem, w którym wyraził on wątpliwości co do rozwoju Afryki, stwierdzając, że polityka społeczna w tej kwestii opiera się na przekonaniu, iż przedstawiciele rasy czarnej dorównują inteligencją przedstawicielom rasy białej. Tymczasem badania pokazują, że jest inaczej[6][7]. Siedemdziesięciodziewięcioletni Watson przeprosił za swoje wypowiedzi mówiąc, że nie może sobie wyobrazić, jak mógł coś takiego powiedzieć[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aronson, E. i inni: Psychologia społeczna. Poznań: Zysk i S-ka, 2006.
  • Arthur Jensen: Thirty years of research on race differences in cognitive ability.
  • C. Steele, J. Aronson Stereotype threat and the intellectual test performance of African American, "Journal of Personality and Social Psychology" 69(5)/1994, ss. 797-811

Przypisy

  1. " Race differences in average IQ are largely genetic The Medical News
  2. " McDaniel, Michael (2005). Big-brained people are smarter
  3. "THIRTY YEARS OF RESEARCH ON RACE DIFFERENCES IN COGNITIVE ABILITY American Psychological Association
  4. Nęcka, E. (2005). Inteligencja. Gdańsk. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  5. 5,0 5,1 5,2 The Effects of Stereotype Threat on the Standardized Test Performance of College Students J Aronson, CM Steele, MF Salinas, MJ Lustina - Readings About the Social Animal, 8th edition, E. Aronson
  6. The elementary DNA of Dr Watson The Sunday Times
  7. 7,0 7,1 Noblista zawieszony za rasistowskie uwagi gazeta.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]