Raszid Ali al-Gajlani
| Raszid Ali al-Gajlani رشيد عالي الكيلاني |
|
| Data urodzenia | 1892 |
| Data śmierci | 28 sierpnia 1965 |
| Premier Iraku | |
| Okres urzędowania | od 20 marca 1933 do 9 listopada 1933 |
| Poprzednik | Jamil al-Midfai |
| Następca | Ali Jawdat al-Aiyubi |
| Premier Iraku | |
| Okres urzędowania | od 31 marca, 1940 do 31 stycznia 1941 |
| Poprzednik | H.R. Haldeman |
| Następca | Taha al-Hashimi |
| Premier Iraku | |
| Okres urzędowania | od 3 kwietnia 1941 do 29 maja, 1941 |
| Poprzednik | Nuri as-Said |
| Następca | Taha al-Hashimi |
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Raszid Ali al-Gajlani (رشيد عالي الكيلاني) ur. 1892, zm. 28 sierpnia 1965, 3-krotny premier Królestwa Iraku, m.in. w rezultacie antybrytyjskiego zamachu stanu 1 kwietnia 1941. Był zwolennikiem porozumienia się z państwami Osi w celu wyeliminowania wpływów brytyjskich w Iraku.
Życiorys [edytuj]
Urodził się w prominentnej rodzinie arabskiej wyznania sunnickiego, w Bagdadzie. Odebrał wykształcenie prawnicze. W 1924 rozpoczął karierę polityczną jako minister sprawiedliwości w pierwszym gabinecie premiera Jasina al-Haszimi. Obaj, Al-Haszimi i Al-Gajlani byli nastawieni antybrytyjsko. Byli przeciwnikami traktatu iracko-brytyjskiego, zawartego w 1930 przez rząd Nur as-Sa’ida. Założyli Partię Braterstwa Narodowego. Al-Gajlani został po raz pierwszy premierem Iraku w 1933, ale sprawował ten urząd przez niespełna 8 miesięcy.
31 marca 1940 Al-Gajlani został ponownie mianowany premierem, po wybuchu II wojny światowej i przedwczesnym zgonie króla Ghaziego. Po śmierci Ghaziego Irak znalazł się pod rządami emira Abd al-Ilaha, wuja zmarłego króla, sprawującego władzę w imieniu małoletniego Fajsala II. Abd al-Ilah był probrytyjski.
W następstwie przewrotu wojskowego „złotego czworoboku” 1 kwietnia 1941 premierem Iraku został Raszid Ali Al-Gajlani, który nawiązał przyjazne relacje z państwami Osi. Wskutek błyskawicznej interwencji Brytyjczyków rząd Al-Gajlaniego został obalony, przywrócono na stanowisko regenta Abd al-Ilaha, a wojska brytyjskie okupowały Irak aż do 1947.
29 maja 1941 Al-Gajlani uciekł przed Brytyjczykami do Iranu. 25 sierpnia wojska radzieckie i brytyjskie najechały Iran i usunęły proniemieckiego szaha Rezę Pahlawi. Wtedy Al-Gajlani uciekł na teren okupowanej przez Niemców Europy i został uznany oficjalnie przez Hitlera jako szef rządu irackiego na uchodźctwie. Po upadku Hitlera zbiegł do Arabii Saudyjskiej. Do Iraku wrócił dopiero po zamachu stanu w 1958. Usiłował bez powodzenia obalić rząd Abd al-Karima Kasima. Został skazany na śmierć, następnie ułaskawiony. Zamieszkał w Bejrucie, gdzie zmarł w 1965.
