Raszid Ali al-Kilani

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Raszid Ali al-Kilani
Data urodzenia 1892
Data śmierci 28 sierpnia 1965
Premier Iraku
Okres urzędowania od 20 marca 1933
do 9 listopada 1933
Poprzednik Nadżi Szaukat
Następca Dżamil al-Midfa’i
Premier Iraku
Okres urzędowania od 31 marca, 1940
do 31 stycznia 1941
Poprzednik Nuri as-Sa’id
Następca Taha al-Haszimi
Premier Iraku
Okres urzędowania od 3 kwietnia 1941
do 29 maja, 1941
Poprzednik Taha al-Haszimi
Następca Dżamil al-Midfa’i

Raszid Ali al-Kilani (al-Kajlani) (arab. رشيد عالي الكيلاني; ur. w 1892, zm. 28 sierpnia 1965) – trzykrotny premier Królestwa Iraku, m.in. w rezultacie antybrytyjskiego zamachu stanu 1 kwietnia 1941 roku. Był zwolennikiem porozumienia się z państwami Osi w celu wyeliminowania wpływów brytyjskich w Iraku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w prominentnej rodzinie arabskiej wyznania sunnickiego, w Bagdadzie. Odebrał wykształcenie prawnicze. W 1924 roku rozpoczął karierę polityczną jako minister sprawiedliwości w pierwszym gabinecie premiera Jasina al-Haszimiego. Obaj, al-Haszimi i al-Kilani byli nastawieni antybrytyjsko. Byli przeciwnikami traktatu iracko-brytyjskiego, zawartego w 1930 roku przez rząd Nuriego as-Sa’ida. Założyli Partię Braterstwa Narodowego. Al-Kilani został po raz pierwszy premierem Iraku w 1933 roku, ale sprawował ten urząd przez niespełna 8 miesięcy.

31 marca 1940 roku al-Kilani został ponownie mianowany premierem, po wybuchu II wojny światowej i przedwczesnym zgonie króla Ghaziego. Po śmierci Ghaziego Irak znalazł się pod rządami emira Abd al-Ilaha, wuja zmarłego króla, sprawującego władzę w imieniu małoletniego Fajsala II. Abd al-Ilah był probrytyjski.

W następstwie przewrotu wojskowego „złotego czworoboku” 1 kwietnia 1941 premierem Iraku został Raszid Ali al-Kilani, który nawiązał przyjazne relacje z państwami Osi. Wskutek błyskawicznej interwencji Brytyjczyków rząd al-Kilaniego został obalony, przywrócono na stanowisko regenta Abd al-Ilaha, a wojska brytyjskie okupowały Irak aż do 1947 roku.

29 maja 1941 roku al-Kilani uciekł przed Brytyjczykami do Iranu. 25 sierpnia wojska radzieckie i brytyjskie najechały Iran i usunęły proniemieckiego szaha Rezę Pahlawiego. Wtedy al-Kilani uciekł na teren okupowanej przez Niemców Europy i został uznany oficjalnie przez Hitlera jako szef rządu irackiego na uchodźctwie. Po upadku Hitlera zbiegł do Arabii Saudyjskiej. Do Iraku wrócił dopiero po zamachu stanu w 1958 roku. Usiłował bez powodzenia obalić rząd Abd al-Karima Kasima. Został skazany na śmierć, następnie ułaskawiony. Zamieszkał w Bejrucie, gdzie zmarł w 1965 roku.