Raszków (Mołdawia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Raszków
Raşcov
Państwo  Naddniestrze
 Mołdawia
Położenie na mapie Naddniestrza
Mapa lokalizacyjna Naddniestrza
Raszków
Raszków
Położenie na mapie Mołdawii
Mapa lokalizacyjna Mołdawii
Raszków
Raszków
Ziemia 47°56′34″N 28°50′29″E/47,942778 28,841389Na mapach: 47°56′34″N 28°50′29″E/47,942778 28,841389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Raszków (rum. Raşcov; ros. Рашково, Raszkowo) – duża wieś w Mołdawii, w północnej części Naddniestrza, między Rybnicą a Camenca (rejon Camenca). 3 tys. mieszkańców (2006). przemysł spożywczy, maszynowy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prawdopodobnie wzmiankowane w dokumentach litewskich pod rokiem 1402 jako Karawuł. W czasach I Rzeczypospolitej na terenie dawnego woj. bracławskiego. W końcu XVII wieku miasteczko wznosiło się nad brzegiem Dniestru, a w jego wnętrzu znajdowała się polska twierdza otoczona drewnianym wałem z działami. W XVII wieku była to jedna z ostatnich ufortyfikowanych osad na południu Rzeczypospolitej, za nią znajdowało się już tylko graniczna osada Jahorłyk. W XVII wieku miasteczko było własnością Zamoyskich, po czym Joanna Barbara Zamoyska (1626-1653) wniosła je jako wiano wojewodzie sandomierskiemu Aleksandrowi Koniecpolskiemu. W XVIII wieku własność Lubomirskich. W XIX wieku dobra te kupił na licytacji Feliks Barczewski herbu Samson. Po nim właścicielem był jego syn Probus Piotr Włodzimierz Barczewski, znany filantrop, który zapisał w testamencie znaczne sumy na rzecz Polskiej Akademii Umiejętności. W związku z tym, że zmarł bezpotomnie majątek przeszedł na jego siostrę Wieńczysławę, a potem jej syna Pawła Juriewicza, późniejszego polskiego posła w Atenach.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac w Raszkowie[edytuj | edytuj kod]

Paweł Juriewicz żonaty był od 1901 r. z ks. Elżbietą Woroniecką i wkrótce po ślubie rozpoczął budowę na wzgórzu nad rzeką pałacu w stylu neorenesansu francuskiego. Był to pałac trzynastosiowy, dwukondygnacyjny, nakryty wysokim stromym dachem z obszernym tarasem widokowym na okolicę. Pałac posiadał ok. 40 pokoi ozdobionych częściowo sprowadzonymi z Francji boazeriami. Salon wielki urządzony był oryginalnymi meblami w stylu Ludwika XIV oraz obrazami Winterhaltera, Baudry'ego i Lampiego. W skład kolekcji wchodziły cenne 22 jedwabne makaty ze zbiorów króla Augusta III Sasa oraz 32 pasy słuckie. Po prawej stronie pałacu zbudowano oficynę, a las dębowy przekształcono w park krajobrazowy. Kilka lat przed wybuchem I wojny światowej Raszków został sprzedany Feliksowi Bernatowiczowi herbu Leliwa, który cały majątek z kolei przepisał w testamencie swej matce Helenie Macewicz[1].

Miasto w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Quote-alpha.png
Za Dniestrem naprzeciw Raszkowa zaczynały się pastwiska tatarskie, niegdyś do Rzplitej należące, za które Tatarzy znaczne płacili daniny. Miasteczko, jak mówi Baliński, było za Rzplitej handlowném. Mieszkali w nim Grecy, Wołochy i Ormianie. Trudnili się handlem koni, wyrabiali safiany. Kościół parafialny był murowany. Miasteczko zbudowano na skałach, w których były obszerne jaskinie, gdzie bydło i owce się zimowały.[2]

O miejscowości wspomina Henryk Sienkiewicz w „Ogniem i mieczem” i „Panu Wołodyjowskim”. W pobliżu miał znajdować się jar nad Waładynką, gdzie Horpyna więziła Helenę Kurcewiczównę. Pod Raszkowem[3] też został nabity na pal Azja Tuhaj-bejowicz.

Polonica[edytuj | edytuj kod]

  • W Raszkowie działa kościół parafialny (budynek kościoła jest remontowany) wyznania rzymskokatolickiego prowadzący również działalność charytatywną.
  • Wprawdzie oficjalnie nieliczni Polacy są mieszkańcami Raszkowa, ale sporo osób oficjalnie narodowości ukraińskiej nosi nazwiska typu Lipiński, Jesionowski. Wynika to z tego, ze w latach 20. XX wieku przestała istnieć parafia rzymskokatolicka, a jej proboszcz został wywieziony na Syberię, działała natomiast parafia prawosławna. Fakt ochrzczenia w cerkwi był powodem klasyfikowania w spisach (i uznawania narodowości) ukraińskiej[potrzebne źródło].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Pobliska wieś Słoboda Raszkowo (dawne Księdzowo) ma charakter polski (47°57′06″N 28°57′02″E/47,951667 28,950556).

Z Raszkowa pochodzi m.in. Natalia Syniavska-Krzyżanowska, wyróżniona Nagrodą im. Jana Rodowicza "Anody"[4].

Przypisy

  1. Roman Aftanazy: Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Województwo bracławskie, T. 10, wyd. 2 przejrzane i uzupełnione, Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wrocław, Warszawa: 1996, s. 340-346.
  2. Eustachy Iwanowski, Rozmowy o polskiéj koronie, na str. 541
  3. Henryk Sienkiewicz, Pan Wołodyjowski, rozdz. 49.
  4. Finał II edycji nagrody im. Jana Rodowicza "Anody". dzieje.pl, 2013-03-08. [dostęp 23 marca 2013].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]