Raszków (Mołdawia)
| Raszków Raşcov |
|
| Państwo |  Naddniestrze/  Mołdawia |
|
Położenie na mapie Mołdawii
  Raszków
|
|
 47°56′34″N 28°50′29″E / 47.942777777778, 28.841388888889Na mapach: 47°56′34″N 28°50′29″E / 47.942777777778, 28.841388888889 |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Raszków (rum. Raşcov; ros. Рашково, Raszkowo) – duża wieś w Mołdawii, w północnej części Naddniestrza, między Rybnicą a Camenca (rejon Camenca). 3 tys. mieszkańców (2006). przemysł spożywczy, maszynowy.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Prawdopodobnie wzmiankowane w dokumentach litewskich pod rokiem 1402 jako Karawuł. W czasach I Rzeczypospolitej na terenie dawnego woj. bracławskiego. W końcu XVII wieku miasteczko wznosiło się nad brzegiem Dniestru, a w jego wnętrzu znajdowała się polska twierdza otoczona drewnianym wałem z działami. W XVII wieku była to jedna z ostatnich ufortyfikowanych osad na południu Rzeczypospolitej, za nią znajdowało się już tylko graniczna osada Jahorłyk. W XVII wieku miasteczko było własnością Zamoyskich, po czym Joanna Barbara Zamoyska (1626-1653) wniosła je jako wiano wojewodzie sandomierskiemu Aleksandrowi Koniecpolskiemu. W XVIII wieku własność Lubomirskich. W XIX wieku dobra te kupił na licytacji Feliks Barczewski herbu Samson. Po nim właścicielem był jego syn Probus Piotr Włodzimierz Barczewski, znany filantrop, który zapisał w testamencie znaczne sumy na rzecz Polskiej Akademii Umiejętności. W związku z tym, że zmarł bezpotomnie majątek przeszedł na jego siostrę Wieńczysławę, a potem jej syna Pawła Juriewicza, późniejszego polskiego posła w Atenach.
Pałac w Raszkowie
Paweł Juriewicz żonaty był od 1901 roku z ks. Elżbietą Woroniecką i wkrótce po ślubie rozpoczął budowę na wzgórzu nad rzeką pałacu w stylu neorenesansu francuskiego. Był to pałac trzynastosiowy, dwukondygnacyjny, nakryty wysokim stromym dachem z obszernym tarasem widokowym na okolicę. Pałac posiadał ok. 40 pokoi ozdobionych częściowo sprowadzonymi z Francji boazeriami. Salon wielki urządzony był oryginalnymi meblami w stylu Ludwika XIV oraz obrazami Winterhaltera, Baudry'ego i Lampiego. W skład kolekcji wchodziły cenne 22 jedwabne makaty ze zbiorów króla Augusta III Sasa oraz 32 pasy słuckie. Po prawej stronie pałacu zbudowano oficynę, a las dębowy przekształcono w park krajobrazowy. Kilka lat przed wybuchem I wojny światowej Raszków został sprzedany Feliksowi Bernatowiczowi herbu Leliwa, który cały majątek z kolei przepisał w testamencie swej matce Helenie Macewicz[1].
Miasto w literaturze [edytuj]
 |
O miejscowości wspomina Henryk Sienkiewicz w „Ogniem i mieczem” i „Panu Wołodyjowskim”. W pobliżu miał znajdować się jar nad Waładynką, gdzie Horpyna więziła Helenę Kurcewiczównę. Pod Raszkowem[3] też został nabity na pal Azja Tuhaj-bejowicz.
Zabytki [edytuj]
- Kościół Najświętszej Marii Panny i Kajetana ufundowany przez Józefa Lubomirskiego około 1768 r.,
- Synagoga w Raszkowie (Mołdawia)
- cmentarz szlachecki z XVIII wieku przy drodze na Rybnicę.
Polonica [edytuj]
- W Raszkowie działa kościół parafialny (budynek kościoła jest remontowany) wyznania rzymskokatolickiego prowadzący również działalność charytatywną.
- Wprawdzie oficjalnie nieliczni Polacy są mieszkańcami Raszkowa, ale sporo osób oficjalnie narodowości ukraińskiej nosi nazwiska typu Lipiński, Jesionowski. Wynika to z tego, ze w latach 20. XX wieku przestała istnieć parafia rzymskokatolicka, a jej proboszcz został wywieziony na Syberię, działała natomiast parafia prawosławna. Fakt ochrzczenia w cerkwi był powodem klasyfikowania w spisach (i uznawania narodowości) ukraińskiej[potrzebne źródło].
Ciekawostki [edytuj]
Pobliska wieś Słoboda Raszkowo (dawne Księdzowo) ma charakter polski (47°57′06″N 28°57′02″E / 47.951666666667, 28.950555555556).
Z Raszkowa pochodzi m.in. Natalia Syniavska-Krzyżanowska, wyróżniona Nagrodą im. Jana Rodowicza "Anody"[4].
Przypisy
- ↑ Roman Aftanazy "Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej" Tom 10, Wrocław 1996, s.340-346
- ↑ Eustachy Iwanowski, Rozmowy o polskiéj koronie, na str. 541
- ↑ Henryk Sienkiewicz, Pan Wołodyjowski, rozdz. 49.
- ↑ Finał II edycji nagrody im. Jana Rodowicza "Anody". dzieje.pl, 2013-03-08. [dostęp 23 marca 2013].
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Raszków w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IX (Poźajście – Ruksze) z 1888 r.
