Ratusz w Słupsku
| Ratusz w Słupsku | |
 nr rej. 15 kwietnia 1987 |
|
 Ratusz w Słupsku, Klatka schodowa - przy wejściu, Gabinet prezydenta, Korytarz na pierwszym piętrze, |
|
| Państwo |  Polska |
| Miejscowość | Słupsk |
| Adres | Plac Zwycięstwa 3 |
| Styl architektoniczny | neogotycki |
| Architekt | Karl Zaara,Rudolf Vahl |
| Kondygnacje | 5 |
| Rozpoczęcie budowy | 1899 |
| Ukończenie budowy | 1901 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Strona internetowa | |
Ratusz w Słupsku – siedziba władz miejskich Słupska.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Budynek ratusza został oddany do użytku 4 lipca 1901. Zaczęto go budować w kwietniu 1899 r. na podstawie projektu berlińskiego architekta prof. Karla Zaara i inżyniera Rudolfa Vahla, z inicjatywy burmistrza Hansa Matthesa. Jest to budowla w stylu neogotyckim, która znajduje się przy Placu Zwycięstwa. Została ona wpisana na listę zabytków chronionych prawem. Budynek od początku spełnia funkcję siedziby władz miejskich.
Nowy ratusz miał zastąpić stary, mniejszy, usytuowany na Starym Rynku w Słupsku (budynek ten został rozebrany wkrótce po wybudowaniu nowego ratusza). Początkowo miał stanąć przy al. Sienkiewicza (niem. Blücherplatz, następnie Bismarckplatz), ale ze względu na tamtejszy podmokły grunt wybrano obecne miejsce. Wcześniej, w miejscu obecnego pl. Zwycięstwa, przy którym stoi obecny ratusz, do połowy XIX wieku falowało sobie spokojnie bajorko zwane Quebbe, na zlecenie Rady Miejskiej zasypane w ciągu siedmiu lat przez mistrza piekarskiego, niejakiego Wienandta (imię nieznane). W latach 1848÷1855 rozkopał on Górę św. Piotra , skąd wywiózł ponad 30 tysięcy furmanek piasku. Tak powstał plac Zwycięstwa, zwany z początku Wollmarktem (Targiem Wełnianym), a następnie, do końca II wojny światowej pl. Heinricha von Stephana, słupszczanina, ministra poczty Rzeszy Niemieckiej i wynalazcy kartki pocztowej – pocztówki.
W wyrobisku pozostałym po piaskowni w latach 1924÷1926 zbudowano reprezentacyjny stadion sportowy, któremu w dniu 15 sierpnia 1926 roku uroczyście nadano imię feldmarszałka Rzeszy Niemieckiej Paula von Hindenburga, w jego obecności zresztą. Obecnie w tym miejscu znajduje się Stadion 650-lecia[1].
Ówczesny burmistrz Słupska (a właściwie Stolp im Pommern), Hans Matthes (funkcję burmistrza sprawował w latach 1893-1905), wydał na budowę sumę dwukrotnie przekraczającą kwotę przeznaczoną na ten cel przez Radę Miejską, tj. 600 tys. marek zamiast przewidzianych 300 tys. Nowy ratusz był zdecydowanie za duży, jak na potrzeby ok. 30-tysięcznego miasta. Dodatkowo, rozbudowując miasto i kanalizując je, zadłużył kasę miejską na ok. 2 mln marek. Trzy lata po oddaniu ratusza do użytku musiał zrezygnować z urzędu. W roku 1924 słupszczanie uznali w pełni zasługi Hansa Matthesa dla rozwoju miasta i przyznali mu tytuł Honorowego Obywatela Miasta. Jego imieniem nazwali też jedną z miejskich ulic. Po ponad stu latach od wzniesienia siedziba władz miejskich jest już za ciasna dla blisko 100-tysięcznego Słupska.
We wnętrzu można zobaczyć między innymi:
- Gabinet prezydenta miasta Słupska - unikatowe, zabytkowe (przeszło stuletnie) tapety, biurko, witraże, gazowy żyrandol
- monumentalne malowidła: m.in. przedstawiające alegorię nadania praw miastu - w sali konferencyjnej, Targ Rybny w Słupsku, wyładunek w porcie w Ustce
- witraże (sala 211 i 212, gabinet prezydenta, klatki schodowe)
- Słupski Bursztynowy Niedźwiadek Szczęścia
- Kolekcja herbów Polskich na wieży Ratusza
- Obrazy przedstawiające prezydentów Słupska na wieży Ratusza
- Słupska srebrna jednodolarówka i bursztynowy Klucz do Zjednoczonej Europy
Codziennie o godz. 12:00 z wieży ratusza rozbrzmiewa hejnał (posłuchaj hejnału)
[edytuj] Architektura
Ratusz znajduje się w centralnej części miasta, zamykając obszerny plac Zwycięstwa od zachodu. Takie usytuowanie czyni z tej budowli ważny element w układzie przestrzennym. Budynek założony jest na planie zbliżonym do litery "U". Elewacja główna zwrócona jest na wschód w stronę placu, dwa skrzydła boczne biegną równolegle do ulic Deotymy i Tuwima. Tak korpus główny jak, i skrzydła pokryte są dwuspadowymi dachami.
Nad całością góruje masywna wieża zegarowa przykryta cebulastą kopułą. Elewacje budynku, a zwłaszcza główna, urozmaicone są wieloma detalami architektonicznymi i dekoracją plastyczną. Interesujące jest również rozwiązanie kolorystyczne. Oprócz wieży pionowe akcenty stanowią malowniczo rozczłonkowane, trójkątne szczyty przysłaniające dachy skrzydeł bocznych. Dominującym kolorem jest czerwień dachówek i cegieł ścian.
Poziome akcenty wprowadzają rzędy okien wzbogacając elewację poprzez różnorodność formy i kolorowe witraże wprawione w niektóre z nich. Istotny element dekoracyjny stanowią też kolorowe herby wykonane techniką mozaiki. Są to herby; Słupska, Szczecina, Pomorza, Wrocławia, Gdańska, Koszalina i Kołobrzegu (niektóre są współczesne). W wieży, wysuniętej nieco przed lico fasady znajduje się reprezentacyjne wejście, nad nim widoczne jest trójdzielne okno gabinetu Prezydenta Miasta i balkon. Po bokach fasady znajdują się bramy wjazdowe z kutym, secesyjnym ogrodzeniem[2].
[edytuj] Wejście i Parter
Klatka schodowa
Główne wejście prowadzi do bogato zdobionej sieni z kamiennymi schodami. Nad drzwiami znajduje się witraż wypełniony ornamentami roślinnymi z herbem miasta i datą powstania ratusza 1900-1901. Z prawej strony znajduje się obraz przedstawiający wyładunek w porcie w Ustce. Po lewej stronie namalowany jest „Targ Rybny w Słupsku" Na tym obrazie wśród tłumu kupujących przedstawiony jest burmistrz Hans Matthes jako mężczyzna z ciemną brodą, w okularach i w brązowym kapeluszu. Autorem obrazów jest Friedrich KIein-Chewalie Profesor Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie.
Reprezentacyjny hol parteru ratusza posiada sklepienie gwiaździste, wsparte na sześciu kamiennych kolumnach. Biegnący od niego korytarz główny jest sklepiony krzyżowo. Dekorację stanowią ceglane profile żeber i dekoracja kwiatowa. Podobny układ dekoracji powtarza się na następnej kondygnacji. W trójdzielnym oknie holu znajduję się witraż o motywach architektoniczno-roślinnym wykonany prez pracownię Didden Buscha z Berlina w 1901 roku. Witraże w pozostałych oknach klatki schodowej powstały w 1990r. w pracowni Z. Jaworskiego z Wrocławia[3].
[edytuj] I Piętro
Na pierwszym piętrze znajduje się Gabinet Prezydenta Miasta. Pomieszczenie ma aż 12 ścian. W środku zobaczyć można witraże, żyrandol gazowy (obecnie przerobiony na elektryczny) oryginalne tapety i biurko sprzed 100 lat.
Sala posiedzeń nr 110. Ściany wyłożone są boazerią z profilowanym gzymsem. Strop posiada dekorację w rodzaju kasetonów umieszczonych na obwodzie. Pola kasetonów wypełnione są malowaną, secesyjną dekoracją. Środek sali zajmuje eliptyczny stół nad którym zwisa żyrandol. W oknach wprawione są witraże o wątku roślinnym-architektonicznym, w dolnych partiach zawierające sceny figuralne - symbolizujące różne funkcje miasta. Wykonane zostały one w pracowni berlińskiej Martina Riegelmanna w latach 1900-1901.[3]
Klucz do zjednoczonej Europy
[edytuj] Klucz do zjednoczonej Europy
Na holu pierwszego piętra znajduje się wielki klucz, ozdobiony 12 bursztynami, który jest symbolem wejścia Polski do Unii Europejskiej. Przedstawiciele młodzieży z całej Polski, reprezentujący Słupsk, odebrali go 12 mają 2004 roku w obecności Jolanty Kwaśniewskiej i Prezydenta Miasta Słupska Macieja Kobylińskiego, z rąk polskiej Komisarz Unii Europejskiej, Danuty Hübner w Królewskim Jachtklubie w Brukseli. Wcześniej przez 12 dni płynęli ze Słupska do Brukseli czterema jachtami pod wspólnym dowództwem kpt. Krzysztofa Baranowskiego. Organizatorem rejsu był Urząd Miejski w Słupsku a Honorowy Patronat nad nim sprawowała Jolanta Kwaśniewska[4]
Na i piętrze można również zobaczyć kopię figurki Słupskiego Bursztynowego Niedźwiadka Szczęścia oraz jednodolarówkę ze Słupskiem.
[edytuj] II Piętro
W północno-wschodnim narożu drugiego piętra znajduje się najbardziej okazała i reprezentacyjna sala posiedzeń (nr 211). Wystrój sali został zachowany w całości. W środku zwisa potężny, metalowy żyrandol na planie koła. Wszystkie okna wypełnione są witrażami. Na ścianie północnej zawierają kompozycje dywanowe ze stylizowanych liści dębu i grabu. Na ścianie wschodniej - w dwóch górnych oknach herby Słupska i Pomorza, w rzędzie dolnym sceny figuralne symbolizujące podstawowe zajęcia mieszkańców miasta i emblematy cechowe otoczone ornamentyką roślinną. Autorem witraży jest Albert Luthi.
W sali znajdują się dwa ogromne obrazy o tematyce historycznej. Obraz na ścianie zachodniej przedstawia symboliczną scenę nadania Słupskowi przywilejów w 13lO r. Z prawej strony znajduje się orszak książęcy, z lewej - reprezentanci miasta, w środku postać kobieca symbolizująca miasto przejmuje klucz. W głębi panorama z kościołem mariackim.
Drugi obraz dotyczy wydarzenia historycznego. W 1329 roku szczecińscy książęta tymczasowo sprawujący władzę nad miastem oddali je pod zastaw Krzyżakom na 12 lat w zamian na pożyczkę 6000 grzywien srebra. W obawie,aby Krzyżacy na stałe nie opanowali tych ziem i miasta mieszczanie z chwilą upływającego terminu spłaty,zebrali brakującą kwotę 2766 grzywien przeznaczając na nią również swoje kosztowności. Autorem obrazów jest Józef Scheurenberg,profesor Akademii Sztuk Piękności w Kassel i Berlinie. Urodził się w roku 1846 w Düseldorfie, był znanym malarzem obrazów historycznych i portretów.
Mała sala posiedzień (nr 212). Posiada ona strop z imitacji profilowanych belek, malowany fryz o motywach roślinnych z ptakami biegnącymi nad boazerią i współczesne witraże[3].
Portrety burmistrzów i prezydentów Słupska na wieży ratuszowej
[edytuj] Wieża
Jednym z elementów słupskiego ratusza jest 56-metrowa wieża, na którą prowadzi 180 schodów. Do zwiedzania wieżę udostępniono w 2003 roku. Znajduje się tam galeria portretów burmistrzów i prezydentów.Na szczycie znajduje się taras widokowy, z którego można podziwiać panoramę miasta oraz dolinę rzeki Słupi.
Na wieży znajduje się galeria zdjęć starego przedwojennego Słupska, portrety pierwszych włodarzy miasta, wystawa poświęcona Orłom Polskim, a także stary mechanizm zegarowy, który nieprzerwanie działa od stu lat.[3]
Wystawa poświęcona Orłom Polskim na wieży ratuszowej (Orły Czaplińskiego) Kolekcja przedstawiająca proces kształtowania się wizerunku Godła Polski od czasów najdawniejszych (X wiek) do współczesności, autorstwa znanego słupskiego metaloplastyka, współzałożyciela i wieloletniego dyrektora Teatru Lalki „Tęcza” Tadeusza Czaplińskiego (1912 – 1991)
Ekspozycja składa się z prac użyczonych Urzędowi Miejskiemu przez szkołę Policji w Słupsku. Prezentowane godła są wykonane na blasze miedzianej i mosiężnej. Są replikami oryginalnych kartuszy królewskich herbów książęcych, odznaczeń wojskowych, sztandarów, pieczęci i monet. Kolekcja wystawiana była na wielu wystawach w Polsce i w Europie[5].
[edytuj] Ratuszowy Zegar
Ratuszowy zegar z niewielkimi przerwami działa od roku 1901. Na jego ramie wybite jest nazwisko budowniczego tego chronometru: OTTO PILA, STOLP, który w roku 1915 mieszkał przy Schillerstrasse 17 (obecnie ul. Solskiego) i był „rentierem”, czyli człowiekiem, który żył z kapitału zgromadzonego wcześniej w banku. Zegar przez wiele lat nie był właściwie konserwowany. Bieżące naprawy ograniczały się do coraz większego obciążania mechanizmu balastem, co doraźnie likwidowało tzw. luzy w trybach, ale w konsekwencji powodowało ich narastanie. Jak twierdzi obecny opiekun ratuszowego zegara, z zawodu zegarmistrz i specjalista od chronometrów wieżowych - Krzysztof Woźniak - w najgorszym momencie obciążenie mechanizmów sięgało 90 kilogramów, przy 36-kilogramowej normie dla zegara tej wielkości! Po wojnie, w roku 1973 mechanizm rozszerzono o kuranty, które o określonej godzinie wybijały na wielkich, specjalnie przyciętych rurach jedną frazę IV Symfonii Karola Szymanowskiego. W 1995 roku rozpoczął się generalny remont ratuszowego zegara, który trwał do 1996 roku. Przeprowadzony został przez Krzysztofa Woźniaka. Ratuszowy zegar - w ciągu doby późni się tylko jedną sekundę, tak więc na przestrzeni miesiąca trzeba go przesuwać do przodu o ok. pół minuty[6].
[edytuj] Pałac Ślubów
W południowej części "niskiego parteru" ratusza znajduje się "Pałac Ślubów".Sale w których się znajduje zostały zaadaptowane na ten cel w roku 1971. W pomieszczeniach tych pierwotnie mieściła się restauracja, a przez kilka lat po wojnie biblioteka. Autentyczny wystrój zachował się tylko częściowo.
[edytuj] Ogrodzenie
Ogrodzenie ratusza zostało wzniesione i oddane do użytku razem z budynkiem ratusza 4 lipca 1901 r. Powstało na podstawie projektu berlińskiego architekta prof. Karla Zaara i inżyniera Rudolfa Vahla, z inicjatywy burmistrza Hansa Matthesa. Ogrodzenie zostało wpisane na listę zabytków chronionych prawem. W 2010 roku został przeprowadzony częściowy remont. [7]. [8].
Przypisy
- ↑ Zabytki Słupska
- ↑ Zabytki Słupska
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 http://www.slupsk.pl/zabytki/dokumenty/1303.html Ratusz miejski - Rejestr zabytków A-246 z dnia 15.04.1987r. - Pomorski Rejestr Zabytków nr 1158
- ↑ Zabytki Słupska
- ↑ Zabytki Słupska
- ↑ http://www.slupsk.pl/zabytki/dokumenty/744.html Ratuszowy Zegar
- ↑ Zabytki Słupska
- ↑ Remont ogrodzenia
