Rawicz (herb szlachecki)

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
 Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Należy w nim poprawić/wykonać działania: uzupełnić przypisy bibliograficzne.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.
Herb Rawicz

Rawicz (Rawa, Ursyn, Ursowic, Panna na niedźwiedziu, Miedźwiada, Miedźwioda, Niedźwiada, Niedźwieda, Niedźwioda, Rawic, Rawita)[1] – polski herb szlachecki.

Spis treści

[edytuj] Opis herbu

"Rawicz alias Vrsyn" w "Orbis Poloni" Simona Okolskiego (1642)

[edytuj] Opis współczesny

W polu złotym na niedźwiedziu kroczącym, czarnym, panna w czerwonej sukni, rozczesana w koronie złotej. Klejnot: Między dwoma rogami jelenimi pół niedźwiedzia czarnego, wspiętego, z różą czerwoną w prawej łapie.

[edytuj] Opis u Niesieckiego

Powinna być panna rozczesana, w koronie na głowie, ręce obie do góry rozszerzone i trochę podniesione mająca, w sukni, tylko po ramiona gołe ręce, siedząca na niedźwiedziu czarnym, w lewą tarczy bieżącym, prawa noga przednia jak do biegu podniesiona u niego, w polu żółtym. W hełmie nad koroną między dwiema jelenimi rogami pół niedźwiedzia większe, obróconego w lewą tarczy, jakby siedzącego, nogę przednią spuścił, w prawej różą trzyma. (Kasper Niesiecki, Herbarz Polski, VIII, 97)

Najstarsze wizerunki, zwłaszcza pieczęcie z XIV i XV w. przedstawiają liczne warianty wizerunku, nie będące prawdopodobnie odmianami herbowymi a wynikiem niepełnego jeszcze ukształtowania herbu. Przedstawiano m.in. pannę stojącą obok stojącego na tylnych łapach niedźwiedzia, niedźwiedzia obejmującego pannę jedną lub dwiema łapami.

[edytuj] Odmiany herbu

Panna na niedźwiedziu (z prawej)koło herbu Korczak na ścianie dworku szlacheckiego z Rdzawej w Sądeckim Parku Etnograficznym

Herb Rawicz przedstawiany był w wielu odmianach. W podstawowej wersji herbu zmieniane było czasem ułożenie rąk panny, i jej pozycja w stosunku do zwierzęcia. Prócz najczęstszego przedstawienia, w pozycji siedzącej na grzbiecie niedźwiedzia, była ukazywana stojąca przed nim, lub obok niego. Zmieniany był niekiedy kolor sukni, co może wynikać z faktu iż najpopularniejszy od k.XVIII herbarz polski Niesieckiego nie precyzuje w opisie barwy szaty. Najstarsze źródła z kolorowym przedstawieniem herbu (Codex Bergshammar i Herbarz Złotego Runa, XV w.) przedstawiają szatę panny w barwie czerwonej. Istnieją odmiany herbu Rawicz, powstałe w związku z nobilitacjami lub nadaniami tytułów arystokratycznych. Od podstawowego herbu różnią się niekiedy tylko dodatkiem korony rangowej, zmianami klejnotu lub barw herbu - są to zwykle tzw. herby własne, czyli odmiany przysługujące tylko pojedynczym rodzinom. Większość z wymienionych poniżej to właśnie herby własne:

[edytuj] Odmiany z niezmodyfikowaną barwą pola

[edytuj] Odmiany z niezmodyfikowaną barwą sukni
  • Bar (labry czarne podbite zlorem)
  • Dembiński (tarcza zwieńczona koroną hrabiowską)
  • Homicki (tarcza zwieńczona dwoma hełmami, klejnot z prawej Rawicza, z lewej trzy pióra strusie złote między szarymi)
  • Jarocki (w klejnocie brak róży w łapie niedźwiedzia)
  • Pruszyński (tarcza zwieńczona koroną hrabiowską)
  • Smorczewski (tarcza zwieńczona koroną hrabiowską)
  • Strachocki (w klejnocie niedźwiedź otoczony złotą pomłością)

[edytuj] Suknia błękitna
  • Lewicki (w klejnocie ręka w zbroi srebrnej z mieczem w prawo)

[edytuj] Suknia srebrna
  • Bocheński I (w klejnocie srebrny rycerz dzierżący proporzec)
  • Fribes,
  • Kujawski (klejnot nieznany),
  • Ożarowski (tarcza zwieńczona koroną hrabiowską)

[edytuj] Pole błękitne

[edytuj] Odmiany z niezmodyfikowaną barwą sukni
  • Zawada (herb jak Rawicz, ale w błekitnym polu, w klejnocie zamiast rogów jelenich czerwone proporce, labry blękitne, podbite czerwienią)

[edytuj] Suknia srebrna
  • Kaniowski (w polu błękitnym, na złotym niedźwiedziu kroczącym, panna w srebrnej sukni ze złotym berłem w prawej i takim kwiatem róży w lewej ręce)


[edytuj] Historia

Pomnik rodu Wrszowców-Ursines, czes. "památník rodu Vršovcův." Vraclav, Czechy.

Jeden z najstarszych herbów polskich, przysługujący od XIV w. potomkom Wrszowców, możnowładców czeskich osiadłych od XII w. w Polsce, m.in. w ziemi rawskiej, od 1413 licznym rodom litewskim, a także rosyjskim bądź rusyfikowanym gałęziom rodu. Nadawany również rodzinom nobilitowanym, m.in. gdańskim patrycjuszom Barom.

Początki rodu tak opisują historycy, heraldycy:

  • Rawa (...) wywodzący się z plemienia czeskiego, gdzie nazywani są Wrszowcami; z powodu zbrodni wiarołomstwa wytraceni z całym ich rodem przez książąt Czech, z wyjątkiem niewielu, którzy uszedłszy do Polski rozrośli się w znakomitą rodzinę. Mężowie surowi, nieustraszeni i okrutni, niektórzy również skłonni do rozlewu krwi, gardzący niebezpieczeństwami. (Jan Długosz, Insignia, 18)
  • Wawrzyniec Lorek, Bożej nazwany, z familii Rawitów, od Bretysława książęcia czeskiego urażony, że całą jego familią z państw swoich rugował, zabił go, na którego miejsce Borzywoj brat jego rządy czeskie objął, Bożejowi i Mutynie, bratu jego rodzonemu, darowawszy zabójstwo, do łask przywrócił (...), atoli Światopełk książę czeski w roku 1108 Mutynę i z synami dwiema jego, Bożejem i Boraszkiem, także Unisława i Domisława, wszystko to Rawiczanie byli, pozabijać kazał, czym przerażeni drudzy tegoż domu familianci do Polski się wynieśli; przyjął ich mile Bolesław III Krzywousty król Polski i w dobra ich w rawskim województwie opatrzył, gdzie wiele zamków i miast pofundowali i familią swoją w tym kraju rozplenili. (Kasper Niesiecki, Herbarz, VIII, 98-99)

Symbolika z wizerunkiem niedźwiedzia, występuje jako atrybut dostojników w zachodniej Europie w VIII wieku. Symbol niedźwiedzia, kojarzonego z siłą, występuje także w czasach prehistorycznych, i w kulturach pozaeuropejskich.

Herb Rawicz w Roli Marszalkowskiej z 1461 r.[2]

Herb jako taki powstał w XIV w. przestawiając w różnych wariantach pannę i niedźwiedzia. Nazwa herbu pochodzi od znacznie wcześniejszej czeskiej nazwy rodowej Wrszowcy (w zapisie łacińskim Vrsines, jest wariacją łacinskiego Vrsi czyli niedźwiedzie).

Do niedźwiedzia w tarczy herbowej autor XVI-wiecznego herbarza – Bartosz Paprocki, i inni dawni heraldycy dodali odpowiednią legendę, wedle której, herb przywędrował do Polski przez Lotaryngię z Anglii za sprawą potomków króla Kanuta Wielkiego. Legendy herbowe podają daty występowania herbu, w czasach jeszcze przedheraldycznych, mianowicie w Polsce przed 1109 rokiem, a w Lotaryngii, od 1003. (Bartosz Paprocki. Herby rycerstwa polskiego. II ed. Krakow, 1858. Pp. 539-550).


W heraldyce Niemiec niedźwiedź (dawniej także w wersjach: orzeł stojący na niedźwiedziu czy orzeł nad niedźwiedziem) pojawia się w symbolice miasta Berlin co najmniej od XIII wieku (porównaj de:Wappen Berlins). Obecnie herbem miasta jest niedźwiedź stojący na tylnych łapach. Na herb Rawicz miała z dużym prawdopodobieństwem wpływ zachodnioeuropejska heraldyka[3]. Niedźwiedź występuje również w herbach na terenie krajów położonych na wschód od Polski. Przykładem jest herb Jarosławia (miasta w Rosji), w którym widzimy kroczącego na tylnych łapach niedźwiedzia (w dawnych czasach z partyzaną, trójzębem lub pastorałem w łapie, w wersji obecnej z toporem), jest to miasto, które było stolicą jednego z ruskich księstw, a także podczas zajęcia Moskwy po interwencji wojsk polskich i szwedzkich tymczasową stolicą całego Cesarstwa (por. historia Jarorsławia).

"Panna na niedźwiedziu" była używana jako znak na pieczęciach przed uznaniem herbu np. już w roku 1306[4]. Pierwszy znany wizerunek ukształtowanego herbu widnieje na pieczęci Jana Grota, biskupa krakowskiego z 1338 r. Herb w wyniku unii horodelskiej w 1413 przeniesiony na Litwę.

Pierwszym znanym Rawitą był Goworek. Wdowa po nim wpisana została do klasztoru lubińskiego ok. 1140 roku. W 1144 roku na pogrzebie księżnej Salomei obecny był Męcina z Rawitów. W 1195 roku komes Goworek dowodził rycerstwem sandomierskim w bitwie nad Mozgawą (największa i bratobójcza bitwa w okresie rozbicia dzielnicowego). Synowie Grota – potomka Goworka – Sięgniew i Warsz byli protoplastami dwóch podstawowych linii Rawiczan: Grotowiców i Warszowiców. Warszowice ulokowali się między innymi na Mazowszu.

Ród Rawitów używał zawołania "Rawa". Pierwszy znany zapis zawołania pochodzi z 1413 roku i dotyczy Goworka z Beszna "de clenodio Rawa".

Rawici wyróżniali się spośród innych rodów używając kilku charakterystycznych imion: Goworek, Grot, Prandota, Warsz. Od imienia Warsz (a nie od legendarnego rybaka Warsa) wzięła nazwę dzisiejsza stolica Polski. Nie zachował się dokument lokacyjny Warszawy, można jednak sądzić, że miasto powstało na przełomie XIII i XIV w., kiedy uformowała się Stara Warszawa. Wiadomo jednak, że Warszawę założono na prawie chełmińskim, a zasadźcami byli prawdopodobnie Niemcy, majętni kupcy z Torunia. Nadana przez nich nazwa (pierwotnie Warszowa lub Warszewa) pochodzi od rycerza z rodu Rawów (Rawiczów) imieniem Warsz, do którego należała wieś z XII lub XIII w., leżąca w obrębie dzisiejszego Mariensztatu.

Badacz dziejów Rawiczów, J. Wroniszewski, w poświęconej im monografii napisał: W 1381 r. Goworek Kurzeski, cześnik rawski i sochaczewski, za zgodą żony Katarzyny oraz synów Goworka i Bartłomieja, sprzedał za 115 kop groszy wieś Solec mieszczaninowi warszawskiemu Piotrowi. Przy dokumencie wystawionym wtedy przez Goworka znajduje się jego pieczęć z herbem Rawa. (...) Solec będący przedmiotem powyższej transakcji to pierwotnie wieś parafialna Warszawy. Fakt posiadania przez Rawiczów Solca, obok nazwy Warszawa pochodzącej od imienia Warsz, wskazuje że również te druga miejscowość mogła należeć do omawianego rodu.

Zobacz też herbarz Szymona Okolskiego "Orbis Polonus" (1641-1645), T.2., 581-602.

[edytuj] Legenda herbowa

Legenda herbowa głosi, że po śmierci króla Anglii Kanuta Wielkiego (syna Swenona I i Sygrydy - córki Mieszka I) państwo dostało się synowi zmarłego monarchy - Swenonowi. Obarczono go również obowiązkiem uposażenia swojej siostry - Klotyldy gdy ta zdecyduje się na zamążpójście. Gdy jednak do Londynu zaczęli zjeżdżać swaci dopytujący o rękę królewny, źli doradcy namówili młodego króla do wydania siostry na pożarcie czarnemu niedźwiedziowi, żyjącemu w jaskini i zagarnięcia posagu dla siebie. Modlitwy dziewicy spowodowały jednak, iż groźny zwierz dał się okiełznać pasem królewny. Niedoszła ofiara wróciła tryumfalnie do zamku, jadąc na grzbiecie niedźwiedzia, używając pasa jako cugli. Przerażony oczywistym cudem brat prosił siostrę o przebaczenie i zwrócił jej zagrabione skarby. Królewna po jakimś czasie wyszła za mąż za księcia Lotaryngii. Szczęśliwe małżeństwo Bóg obdarzył siedmioma synami, z których kilku zamieszkało w innych krajach, gdzie znaleźli dla siebie żony. Dwóch synów Klotyldy osiadło w Polsce, pod Rawą. Na wieczną pamiątkę cudownego wybawienia matki umieścili w swoim herbie rodowym dziewicę z koroną na głowie, siedzącą na czarnym niedźwiedziu. Nazwa herbu wzięła się od ich nowej siedziby.

[edytuj] Najstarsza symbolika

Najstarszą znaną obecnie nazwą rodu jest Wrszowcy (łac. Vrsines)[5] (od łac. Vrsi = niedźwiedzie), więc pierwszą symboliką rodu był niedźwiedź (porównaj z sekcją poniżej).

[edytuj] Hipoteza odnośnie znaku przedheraldycznego

(ksż)
 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2008-11.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Adnotacja: Patrz dyskusja na temat artykułu.

Istnieje, mające wiele prawdopodobieństwa przypuszczenie, jakoby Warsz, XIII wieczny kasztelan krakowski pochodził z rodu Werszowców[6] (czeskich) i istnieją źródła sfragistyczne, których autentyczność jak dotąd nie była podważana[potrzebne źródło], dowodzące, że używał on znaku, zwanego "godłem Warsza"[6], który przedstawia krzyż grecki z nałożonym okręgiem i wszystkimi końcami ramion przekrzyżowanymi poza nim[3]. Znak ten został określany przez Ostrowskiego dość subiektywnie również nazwą "Rawa".[7]. Może nasuwać skojarzenie z pochodzącymi jeszcze z czasów przedchrześcijańskich krzyżami greckimi (można się ich doszukać sześciu), krzyżem celtyckim, słowiańskim "słonecznym", czy też z krzyż zdwojony.

W herbarzach np. Ostrowskiego z XIX w.[7] oraz pracach Franciszka Piekosińskiego[3] spotyka się hipotezę, że ród w Polsce mógł posługiwać się przed obraniem herbu znakiem przedheraldycznym znanym z pieczęci Warsza.

Stanica runiczna z pieczęci kasztelana krakowskiego Warsza[3]

[edytuj] Argumenty przeciwko hipotezie

  • liczący sobie co najmniej kilkaset lat wizerunek herbu Rawicz nie ma nic wspólnego pod względem graficznym z "godłem Warsza" kasztelana krakowskiego, ani z herbem Korybut, którego odmianę (występującą w wersji z nałożonym kołem) "godło Warsza" przypomina,
  • na pieczęci opisywanej przez Piekosińskiego widnieje łaciński napis "Warsz kasztelan krakowski"[3], co pozwala jedynie na tezę, iż godło z pieczęci przysługiwało jedynie Warszowi, ale dopiero od chwili gdy rozpoczął on pełnienie urzędów, nie zaś uprzednio, jako znak rodowy,
  • źródła z okresu są zbyt skąpe by rozciągać znak na ród Wrszowców - nawet syn Warsza używa (np. w r. 1306) jako znaku przedheraldycznego "panny na niedźwiedziu"[4],
  • brak jest lub istnieją[potrzebne źródło] nieliczne herbarze, które by nie wymieniały domyślnej definicji Rawicz - "panna na niedźwiedziu", lub zawierającej wizerunek niedźwiedzia, zwykle jest to jedyna symbolika w kontekście herbu o tej nazwie,
  • nazwa najstarszej gałęzi rodu Vrsines (por. Wrszowcy) pochodzi od łac. vrsi (niedźwiedzie), nazwa rodu jest pierwszą znaną symboliką rodu (nazwa jeśli ma znaczenie jest symbolem). Okolski, w 1642 roku podaje łac. nazwę herbu "Rawicz alias Vrsyn" ("Rawicz inaczej Niedźwiada")[8]. Wynika stąd, że symbolika związana z "godłem Warsza", jeśli w ogóle była używana to przez co najwyżej jednego lub nielicznych[potrzebne źródło] przedstawicieli rodu, którego potomkowie ostatecznie zaprzestali jej stosowania i wrócili do tej, której używali i używają obecnie "Rawiczowie inaczej Vrsines",
  • jedyne uznawane za prawdopodobne informacje i źródła odnośnie znaku pojawiają się w kontekście kasztelana krakowskiego, jednak nawet te nie są pewne (por. kronika, herbarz) i precyzyjne[9], zawierają też sprzeczne informacje[10] na temat Warsza, a wiele przekazów z tego czasu traktuje się jako legendarne,
  • pieczęcie fałszowano już w XIII wieku[11], w późniejszych czasach przypadków takich było „mnóstwo” np. w XVII w.[12], a Piekosiński nie mógł mieć dostępu do nowoczesnych metod datowania,
  • historycy odrzucają tezę wysnutą przez Piekosińskiego oraz J.K.Ostrowskiego, iż wiele polskich herbów pochodzi od znaków runicznych[3], a takie pochodzenie pieczęci Warsza ci dwaj heraldycy podają,
  • według A. Małeckiego bezcelowe jest wdawanie się w analizę, czy "godła Warsza", używali przed nim jego przodkowie, ponieważ na poparcie tej hipotezy nie mamy żadnych dowodów[6], co więcej: Małecki uważa "przypuszczenie", jakoby Warsz pochodził z rodu Werszowców jedynie za mające "wiele prawdopodobieństwa" nie zaś za dowiedzione[6].

[edytuj] Argumenty za hipotezą

  • Autentyczność pieczęci Warsza nie była podważana przez historyków.
  • Dawne fałszerstwa pieczęci wykonywane były zazwyczaj według oryginałów lub były ich odlewanymi kopiami[13]. Nawet ewentualne podważenie autentyczności pieczęci nie przesądza o autentyczności znaku.
  • Analogiczne przedheraldyczne znaki rodowe występują na pieczęciach różnych przedstawicieli różnych innych rodów tego okresu (Awdańców, Gryfitów)[3]
  • Nie są znane przykłady polskich godeł przedheraldycznych, przywiązanych do urzędu ( np kasztelana), a są znane liczne przypadki stosowania przez dostojników piastujących urzędy jako godeł pieczętnych znaków rodowych[3]
  • Rzetelne opracowanie źródeł przez Franciszka Piekosińskiego i Juliusza Ostrowskiego nie były przez historyków podważane, mimo odrzucenia ich hipotezy o runicznym pochodzeniu herbów.
  • Większość herbarzy zajmuje się zgodnie z definicją herbami, stąd brak w nich znaków przedheraldycznych. Hipotezę o przeherbowym znaku Rawitów piekosiński wyłożył w dziele nie będącym herbarzem, a historyczną analizą dawnych znaków rodowych i herbów rycerstwa polskiego. Wyjatkowe umieszczenie przeheraldycznego znaku w herbarzu Ostrowskiego Księga herbowa rodów polskich mogło być spowodowane osobistym stosunkiem autora, również Rawity, do tego tematu.
  • Jak wskazują przykłady innych rodów (Lisowie, Gryfici, Ślepowronowie), także rody o nazwach zwiazanych Z symboliką zwierzęcą używały prostych, linearnych przedheraldycznych znaków rodowych, nie przypominające wizerunku rodowego zwierzęcego totemu. Zapewne wypływało to z przyczyn praktycznych - łatwości wypalenia, wyrycia lub wycięcia takiego znaku dla oznaczenia własności, niż realistycznego animalistycznego symbolu[3].

[edytuj] Herbowni

Amszyński, Bagocki, Bakałarowicz, Bandrowski, Bar, Baranowski, Barański, Bąkowski, Bełdowski, Bełzowski, Białonowicz, Biedrzychowski, Biedrzycki, Bielski, Bienieski, Binkbink, Biodra, Biskupski, Bliskowski, Błeszyński, Bocheński, Bogdański, Boguski, Boguskowski, Borowski, Borszczowski, Borychowski, Boryczewski, Borysowski, Boryszewski, Borzewicki, Borzyszewski, Bożewicki, Brabantski, Brośniowski, Bukowski, Bułajewski, Celej, Celejewski, Celejowski, Cielejewski, Cielejowski, Czelejewski, Czelejowski, Celgowski, Celigowski, Cemechowski, Chobrzański, Chobrzyński, Chociewski, Chodyński, Chodyniecki, Chodzyński, Chrobrzański, Chrobrzeński, Chroślicki, Cibowicz, Ciecierski, Cielgowski, Cieszycki, Ciszycki, Czekierski, Czekierstki, Czernski, Czerski, Czuryłło, Czysta, Ćwikła, Ćwilichowski, Dalmat, Dąbrowski, Dembiński, Depolt, Depult, Deręgowski, Dergon, Dergoński, Derhun, Derkon, Derkoński, Dębiński, Dobraniecki, Dobroniewski, Dobrzeniecki, Domaniewski, Dorostajski, Drzewicki, Drzewiecki, Duchnowski, Dziczkowski, Dziekoński, Dziewulski, Dzieżkowski, Fagel, Fajgel,Falkiewicz, Faygiel, Filipecki, Filipicki, Fribes, Gadecki, Gadzicki, Gajecki, Galimski, Galiński, Gano(Gan), Ganolipski, Gawerski, Gawiński, Gaworski, Gawrych, Gawroński, Gądecki, Giedowg, Gieszkowski, Głąbkowski, Gniewosz, Godzicki, Gołyński, Gowarczewski, Goworek, Gozdziejowski, Górski, Grabkowski, Grądzki, Grodzki, Grot, Grotowski, Grzegorczyk, Gudkowski, Guszkiewicz, Gut, Gutkowski, Hajncel, Hałuziński, Hołuziński, Homicki, Hrudziewicz, Hudo, Jackowski, Jagodziński, Jakubowicz, Jarewski, Jarocki Jaroszyn, Jarowski, Jasieński, Jasiewicz, Jasilkowski, Jasiński, Jastkowski, Jaszczurowski, Jawojsz, Jawosz, Jawrysz, Jerome, Jeziorkowski, Kalnicki, Kamieński, Kamiński, Karpowicz, Karwowski, Kasprowicz, Kazimierski, Kazimirski, Kibortt, Kiemlicki, Kiemlicz, Kieniewicz, Klimczycki, Kliszowski, Kłoczewski, Kłoczowski, Kłopocki, Kochan, Komorowski, Koniński, Korniłłowicz, Korniłowicz, Kosacki, Kosecki, Kosibski, Kosiecki, Kosiński, Kossacki, Kossecki, Kostro, Kostryc, Koziełkowski, Koziołkowski, Krajoszewski, Krasnowski, Krasowski, Krassowski, Kraszczyński, Kraśnicki, Kruczyński, Krukowski, Krzewski, Krzowski, Krzyczykowski, Krzyszczykowski, Kubeł, Kujawski, Kurosz, Lang, Lasota, Lasotawicz, Lassota, Leniek, Linowski, Lipicki, Lipiński, Łakocki, Łąkocki, Łętowski, Łubkowski, Łubnicki, Łupnicki, Mager, Magier, Makocki, Małgiewski, Mąkocki, Mejnart, Mejsztowicz, Meleniewski, Melgiewski, Melin, Meysztowicz, Męcina, Męciński, Męczyna, Męczyński, Michowski, Miechowski, Miedzikowski, Miedzikowski, Miedzykowski, Mikulczewski, Mikulski, Mikułowski, Minigał, Mitrowski, Mnichowski, Modłkowski, Mońko, Mosiński, Moszyński, Mysłowski, Mystkowski, Myszkiewicz, Nadarski, Nakutowicz, Nasuta, Nasuta, Naszuta, Niedziałkowski, Niemcewicz, Niepiekło, Niesielkowski, Niesułkowski, Nieszczewski, Nieśmiejan, Niszczewski, Noskowski, Nosowski, Nossowski, Nowomiejski, Nowomiescki, Nowomski, Nowowski, Nożewski, Nożowski, Nurzyński, Obelt, Okolski, Okólski z Okoła, Olendski, Olendzki, Oleński, Olęcki, Olędzki, Olęski, Olpiński, Olszewski, Olszowski, Ołdak, Ołdakowski, Oski, Osska, Ostasz, Ostrowski, Oszka, Otrembus, Owsianko, Owsiany, Owsianny, Ożarowski, Ożga, Pachniewski, Pajdak, Pankracki, Paroski, Patawin, Pawełecki, Pękoszewski, Piasecki, Plaskota, Płaskot, Płaskota, Płodziński, Podczaski, Podczaszyński, Poddębski, Poderski, Podkoński, Poraziński, Prandota, Prosiński, Prusieński, Prusiński, Pruszyński, Przyjemski, Przystałowicz, Pukiel, Pukinicki, Pukl, Rabcewicz, Raciborski, Raciborzyński, Radkowski, Radliński, Radomyski, Radziejowski, Radzymiński, Rafał, Rajkowski, Rakacewicz, Rakocy, Rakowski, Rapcewicz, Rawa, Rawicz, Raykowski, Rąblewski, Regulski, Reszczeński, Reszczyński, Rewecki, Rewucki, Reykowski, Rogoliński, Rojek, Rokicki, Rokotnicki, Rososki, Rudzieński, Rudziński, Rusiecki, Ruzdziński, Rybka, Ryczkowski, Rzepiński, Saczyński, Samborzecki, Sapkowski, Sączyński, Sib, Siedlecki, Siestrzyński, Skawiński, Skinder, Skowieski, Skubicz, Skubisz, Skubysz, Skupiński, Słupecki, Smiarowski, Smorczewski, Snopek, Snopkowski, Sołomerecki, Sołomereski, Staczek, Staczko, Stanowski, Stocki, Stolnicki, Straszewski, Sulistrowski, Suliszewski, Sum, Swiniowski, Szabliński, Szabrański, Szachłacki, Szaciński, Szczerba, Szczerbanienko, Szczerbań, Szczerbowicz, Szczęsny, Szczyciński, Szmurło, Szotarski, Szuliszewski, Szumowicz, Szydłowski, Śmiarowski, Świątnicki, Świerzbiński, Świniowski, Tadajewski, Tadajowski, Talewicz, Tąkiel, Tązowski, Tczyński, Trzciński, Twaróg, Ursyn-Kornułowicz, Ursyn-Niemcewicz, Ursyn-Rusiecki, Urzelowski, Warsz, Warszawski, Warszewski, Węgrzynowicz, Węgrzynowski, Wierciński, Wisimirski, Witanowski, Wojaczyński, Wojatyński, Wojcicki, Wolski, Wołmiński, Wołucki, Woźnicki, Woźnieński, WożnieCski, Wojciński, Wójcicki, Wóycicki, Wóyciński, Wręcki, Wroczeński, Wrzelowski, Wszeborski, Wyszomierski, Wyszomirski, Zaborowski, Zackowski, Zacnolaski, Zaczek, Zaczkowski, Zaćwilichowski, Zaichowski, Zakaszewski, Załuska, Załuski, Zawada vel Zowada, Zawadowski, Zdembiński, Zdębiński, Zdrzalik, Zdziechowski, Zegrzda, Zegzdra, Zelasowski, Ziemacki, Ziemak, Zołędowski, Żelaskowski, Żelazkowski, Żelazo, Żelazowski, Żelichliński, Żołędowski, Żołękowski, Żwan

[edytuj] Znane osoby herbu Rawicz

Postacie fikcyjne

  • Andrzej Kmicic – główny bohater powieści "Potop" Henryka Sienkiewicza
  • Basia Wołodyjowska z d. Jeziorkowska – bohaterka "Pana Wołodyjowskiego" Henryka Sienkiewicza
  • Adam Wejdnar – postać z powieści "Boży bojownicy" Andrzeja Sapkowskiego
  • Kiemlicze - ojciec z synami, Damianem i Kosmą, bohaterowie powieści "Potop" Henryka Sienkiewicza

[edytuj] Miejscowości podpisujące się herbem Rawicz

Wizerunek w wersji uszczerbionej w herbie miasta Rawicz

Ponadto herbem tym podpisuje się wiele miejscowości w Polsce, między innymi: Tomaszów Mazowiecki, Ożarów, Sawin, Mordy. Wersją uszczerbioną lub odmianą herbu Rawicz posługują się takie miejscowości jak Rawicz, Radzyń Podlaski, Węgrów, Margonin, Przysucha, Goniądz, Adamów, Mońki. Odmianą herbu posługuje się też dzielnica Warszawy Ursynów.

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Nazwy heraldyczne. Bobowska-Kowalska
  2. ↑ Herb opatrzony jest napisem o niejasnym znaczeniu, odczytanym przez Piekosińskiego jako de Placotini, moze być to pomyłka autora roli herbowej lub zniekształcony zapis imienia któregoś z Rawitów
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Franciszek Piekosiński: Heraldyka polska wieków średnich
  4. ↑ 4,0 4,1 Jacek Hertel, Jan Wroniszewski, maszynopis własny autorów
  5. ↑ Tomasz Pietras Galeria herbów miast ziemi łódzkiej
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 A. Małecki, Studya heraldyczne
  7. ↑ 7,0 7,1 Juliusz Karol Ostrowski: Ksiega herbowa rodów polskich, Warszawa 1897, s.308
  8. ↑ Simon Okolski, Orbis Poloni 1642
  9. ↑ Studia źródłoznawcze, Autor: Instytut Historii (Polska Akademia Nauk) PWN.
  10. ↑ Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S.J.
  11. ↑ Maciej Rysiewicz ps. Michał Remiszew, "Siódma pieczęć" - artykuł na temat historii pieczęci woskowych
  12. ↑ Zygmunt Gloger, Encyklopedia Staropolska, 1900-1903
  13. ↑ Marian Gumowski, Marian Haisig, Stanislaw Mikucki: Sfragistyka, PWN, Warszawa, 1960. s.112 - 118
Poprzedni:

Rauter
Herby ułożone alfabetycznie

Rawicz
Następny:

Rawicz II
p • d • e
Odmiany herbu Rawicz
Odmiany hrabiowskie: Herb Rawicz
Odmiany:
p • d • e
Heraldyka
Herby Heraldyka
Elementy herbu
Oznaki godności
Inne
Wikiprojekt Herby • Portal:Heraldyka
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Rawicz_(herb_szlachecki)”
Utwórz książkę