Raymond Chandler
| Raymond Chandler | |||||||||
| Imiona i nazwisko | Raymond Thornton Chandler | ||||||||
| Data i miejsce urodzenia | 23 lipca 1888 Chicago |
||||||||
| Data i miejsce śmierci | 26 marca 1959 La Jolla |
||||||||
| Narodowość | amerykańska | ||||||||
| Język | angielski | ||||||||
| Obywatelstwo | amerykańskie, brytyjskie | ||||||||
| Gatunki | powieść kryminalna, opowiadanie, scenariusz | ||||||||
| Ważne dzieła | cykl o Philipie Marlowe | ||||||||
|
|||||||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||||||
 Raymond Chandler w Wikicytatach |
|||||||||
Raymond Thornton Chandler (ur. 23 lipca 1888 w Chicago, zm. 26 marca 1959 w La Jolla) – amerykański autor powieści i opowiadań kryminalnych, z gatunku crime fiction. Wiele jego utworów zaadaptowano na potrzeby filmu. Pracował też jako scenarzysta.
Spis treści |
Biografia [edytuj]
Urodzony 23 lipca 1888 w Chicago z małżeństwa Maurice'a Benjamina Chandlera z Filadelfii, z Florence Dart Thornton z Waterford w Irlandii. W wieku 8 lat po rozwodzie rodziców przeniósł się wraz z matką do Londynu. Po ukończeniu szkoły w Dulwich spędził rok we Francji i Niemczech. Po powrocie do Anglii zdawał egzaminy na urzędnika administracji państwowej, lecz po pół roku rzucił pracę. Zarabiał jako dziennikarz i recenzent, publikując w pismach „The Academy”, „The Westminster Gazette” i „The Spector”. W 1912 powrócił do Stanów Zjednoczonych.
Podczas I wojny światowej służył w Kanadyjskich Wojskach Ekspedycyjnych, później zaciągnął się do RAF lecz został zdemobilizowany nie ukończywszy szkolenia. W 1924 roku ożenił się z Pearl Cecily Bowen. Po opublikowaniu pierwszych opowiadań poświęcił się pracy literackiej. W 1943 zaczynał pracować jako scenarzysta. Pisał scenariusze do filmów, m.in. Podwójne ubezpieczenie, Błękitna dalia i Nieznajomi z pociągu. Po śmierci żony w 1954 przeżywał załamanie, podczas którego próbował popełnić samobójstwo.
Zmarł w 1959 na zapalenie płuc[1].
Praca literacka [edytuj]
Pierwsze opowiadanie, Blackmailers Don't Shoot opublikował w magazynie „Black Mask”, piśmie poświęconym historiom detektywistycznym, w 1933. Pierwsza powieść Głęboki sen (The Big Sleep) zostaje wydana w 1939 roku. Łącznie napisał 7 powieści i kilkadziesiąt opowiadań. Zasługą Chandlera jest wprowadzenie do tego popularnego gatunku elementów literatury wyższych lotów, zwłaszcza poetyckich porównań. Inspirował się twórczością Dashiella Hammetta.
Chandler zajmował się również publicystyką. W 1944 opublikował w miesięczniku „The Atlantic Monthly” esej Skromna sztuka pisania powieści kryminalnych (The Simple Art of Murder) dotyczący jego uwag na temat pisarstwa, zaś w 1945 roku publikuje tam artykuł Pisarze w Hollywood (Writers in Hollywood), krytykujący scenarzystów. Oba po raz pierwszy wydane w Polsce w książce Mówi Chandler (Czytelnik 1983), zawierającej teksty rozproszone.
Philip Marlowe [edytuj]
Najbardziej znanym bohaterem jego książek jest samotny (w niedokończonej powieści Chandlera, pod tytułem Tajemnica Poodle Springs, jest już jednak żonaty) i cyniczny prywatny detektyw (ang. private eye) Philip Marlowe. Marlowe przy rozwiązywaniu kryminalnych zagadek, które częściej znajdują jego, niż on je, postępuje według sobie jedynie znanych zasad. Jest przykładem krystalicznie uczciwego człowieka, lubiącego alkohol, fajkę i papierosy, który wieczorami rozgrywa sam ze sobą partie szachów. Autor bardziej niż na rozwikłaniu zagadki kryminalnej skupia się na opisie środowiska, w którym rozgrywa się akcja powieści oraz analizie psychiki bohaterów.
Ciekawostki [edytuj]
- Chandler dwukrotnie był nominowany do Oscara za scenariusze do filmów: Błękitna dalia (1946) i Podwójne ubezpieczenie (1944).
- Piosenka zespołu Dire Straits „Private Investigations” z 1982 jest, według świadectwa jej autora, Marka Knopflera, inspirowana klimatem powieści Raymonda Chandlera oraz postacią detektywa Philipa Marlowe’a.
- W filmie Morderstwo na plebanii opartym na książce Agathy Christie, główna postać – Panna Marple – czyta kryminał autorstwa Chandlera.
Twórczość [edytuj]
Powieści [edytuj]
- 1938 Bay City Blues (wyd. polskie Da Capo, Warszawa 1993)
- 1939 Głęboki sen (The Big Sleep, wyd. polskie 1975)
- 1940 Żegnaj, laleczko (Farewell, My Lovely, wyd. polskie 1969)
- 1942 Wysokie okno (The High Window, wyd. polskie 1974, Wacław Niepokólczycki)
- 1943 Tajemnica jeziora lub Topielica (The Lady in the Lake, wyd. polskie 1958, Zbigniew T. Gieniewski 2000)
- 1949 Siostrzyczka (The Little Sister, wyd. polskie 1983)
- 1954 Długie pożegnanie (The Long Good-Bye, wyd. polskie SW Czytelnik 1979)
- 1958 Playback (Playback, wyd. polskie 1986)
- 1959 Tajemnice Poodle Springs (Poodle Springs, wyd. polskie, Wacław Niepokólczycki)
Scenariusze [edytuj]
- Błękitna dalia
- Podwójne ubezpieczenie
- Nieznajomi z pociągu
- Playback (niezrealizowany)
Opowiadania [edytuj]
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, - Perły to tylko kłopot
- Gaz skazańców
- Wpadka na Noon Street
- Czysta robota
- Hiszpańska Krew
- Król w złotogłowiu
- Morderca w deszczu
- Będę czekać
- Strzelanina U Cyrana
- Spokojne góry
- Kobieta w jeziorze
- Człowiek, który lubił psy
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ http://home.comcast.net/~mossrobert/html/chronology/chrofram2.htm Kronika życia Chandlera
