Rdza zbożowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rdza zbożowa
Stem rust close up.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Typ grzyby podstawkowe
Klasa rdze
Rząd rdzowce
Rodzina rdzowate
Rodzaj rdza
Gatunek rdza zbożowa
Nazwa systematyczna
Puccinia graminis Pers.
Neues Mag. Bot. 1: 119 (1794)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Cykl życiowy rdzy zbożowej

Rdza zbożowa (Puccinia graminis Pers.) – gatunek grzybów z rodziny rdzowatych (Pucciniaceae)[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest to grzyb dwudomowy, czyli taki, który dla pełnego cyklu rozwojowego potrzebuje dwóch gatunków roślin żywicielskich: początkową część rozwoju odbywa na liściach berberysu, pozostałą – na zbożu. Wytwarza on kilka typów zarodników. Wywołuje chorobę zbóż – nazywaną tak samo jak gatunek – rdzę zbożową. Jest ona od dawna plagą rolnictwa, a walka z nią jest bardzo trudna, polega głównie na niszczeniu pierwotnego żywiciela – berberysu.

Wiosną wiatr przenosi zarodniki podstawkowe (basidiospory) na liście berberysu (który jest żywicielem pośrednim) i tam rozwijają się grzybnie pierwotne (z dwóch różnych zarodników). Następuje somatogamia i powstaje grzybnia wtórna, dikariotyczna. Grzybnia wtórna wytwarza aeciospory (tzw. zarodniki ognikowe – od pomarańczowego koloru) które dostają się na zboża. Na zbożach rozwija się grzybnia (na zewnątrz i w środku żywiciela) oraz wytwarza zarodniki:

  • letnie (uredospory) – dla zwiększenia zarażonych osobników
  • zimowe (teliospory) – wytwarzane pod koniec sezonu, są dwukomórkowe, diploidalne jądra, funkcje przetrwalnikowe; zimują w glebie.

Wiosną w glebie teliospory kiełkują, powstaje grzybnia, następuje mejoza, po której powstaje podstawka złożona (ma 4 komórki) i wytwarza kolejne basidiospory.

Niektóre synonimy[edytuj | edytuj kod]

  • Dicaeoma anthistiriae (Barclay) Syd. 1922
  • Puccinia albigensis Mayor 1957
  • Puccinia anthistiriae Barclay 1889
  • Puccinia brizae-maximae T.S. Ramakr. 1954
  • Puccinia cerealis H. Mart.
  • Puccinia elymina Miura 1928
  • Puccinia favargeri Mayor 1957
  • Puccinia graminis var. graminis Pers. 1794
  • Puccinia graminis var. stakmanii A.L. Guyot, Massenot & Saccas ex Z. Urb. 1967
  • Puccinia graminis var. tritici A.L. Guyot, Massenot & Saccas 1946
  • Puccinia jubata Ellis & Barthol. 1896
  • Puccinia linearis Röhl.
  • Puccinia megalopotamica Speg. 1898
  • Puccinia secalis Grove
  • Puccinia vilis Arthur 1901
  • Trichobasis linearis sensu auct.

(na podstawie Index Fungorum[2])

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].