Rdza zbożowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rdza zbożowa
Rdza zbożowa: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Typ grzyby podstawkowe
Klasa rdze
Rząd rdzowce
Rodzina rdzowate
Rodzaj rdza
Gatunek rdza zbożowa
Nazwa systematyczna
Puccinia graminis Pers.
Neues Mag. Bot. 1: 119 (1794)
Cykl życiowy rdzy zbożowej

Rdza zbożowa (Puccinia graminis Pers.) – gatunek grzybów z rodziny rdzowatych (Pucciniaceae)[1]. Wywołuje chorobę zbóż zwaną rdzą źdźbłową zbóż i traw[2].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pucciniaceae, Pucciniales, Incertae sedis, Pucciniomycetes, Pucciniomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Synonimów nazwy naukowej ma około 40. Niektóre z nich[3].

  • Dicaeoma anthistiriae (Barclay) Syd. 1922
  • Puccinia albigensis Mayor 1957
  • Puccinia anthistiriae Barclay 1889
  • Puccinia brizae-maximae T.S. Ramakr. 1954
  • Puccinia cerealis H. Mart.
  • Puccinia elymina Miura 1928
  • Puccinia favargeri Mayor 1957
  • Puccinia jubata Ellis & Barthol. 1896
  • Puccinia linearis Röhl.
  • Puccinia megalopotamica Speg. 1898
  • Puccinia secalis Grove
  • Puccinia vilis Arthur 1901

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest to grzyb dwudomowy, czyli taki, który dla pełnego cyklu rozwojowego potrzebuje dwóch gatunków roślin żywicielskich: początkową część rozwoju odbywa na liściach berberysu, pozostałą – na zbożu. Wytwarza on kilka typów zarodników. Jest ona od dawna plagą rolnictwa, a walka z nią jest bardzo trudna, polega głównie na niszczeniu pierwotnego żywiciela – berberysu.

Cykl rozwojowy[edytuj | edytuj kod]

Wiosną wiatr przenosi zarodniki podstawkowe (basidiospory) na liście berberysu (który jest żywicielem pośrednim) i tam rozwijają się grzybnie pierwotne (z dwóch różnych zarodników). Następuje somatogamia i powstaje grzybnia wtórna, dikariotyczna. Grzybnia wtórna wytwarza aeciospory (tzw. zarodniki ognikowe – od pomarańczowego koloru) które dostają się na zboża. Na zbożach rozwija się grzybnia (na zewnątrz i w środku żywiciela) oraz wytwarza zarodniki:

  • letnie (urediniospory) – dla zwiększenia zarażonych osobników
  • zimowe (teliospory) – wytwarzane pod koniec sezonu, są dwukomórkowe, diploidalne jądra, funkcje przetrwalnikowe; zimują w glebie.

Wiosną w glebie teliospory kiełkują, powstaje grzybnia, następuje mejoza, po której powstaje podstawka złożona (ma 4 komórki) i wytwarza kolejne bazydiospory.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2015-03-30].
  2. Janusz Błaszkowki: Przewodnik do ćwiczeń z fitopatologii. Wyd AR w Szczecinie, 1999. ISBN 83-87327-23-9.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2015-03-30].