Rebecca Clarke

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rebecca Clarke
Rebecca Clarke
Data i miejsce urodzenia 27 sierpnia 1886
Harrow
Data i miejsce śmierci 13 października 1979
Nowy Jork
Zawód Kompozytorka
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Rebecca Clarke (ur. 27 sierpnia 1886 w Harrow, zm. 13 października 1979 w Nowym Jorku) – brytyjska kompozytorka muzyki poważnej i altowiolistka pochodzenia amerykańsko-niemieckiego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Clarke urodziła się 27 sierpnia 1886 w londyńskiej dzielnicy Harrow jako najstarsze dziecko bostończyka Josepha Clarke i Agnes Helferich z pochodzenia Niemki[1]. Od 1903 uczyła się gry na altówce w Royal Academy of Music – w 1905 musiała zrezygnować z nauki po naciskach ojca[1], po tym jak jej nauczyciel (Percy Miles) zaproponował jej małżeństwo[2]. Naukę podjęła ponownie w 1908, uczęszczając do Royal College of Music, gdzie jako jedna z niewielu kobiet studiowała kompozycję pod kierunkiem sir Charlesa Standforda[1]. Podczas studiów zdobyła dwie nagrody, jednak po kłótni z ojcem w 1910, który wyrzucił ją z domu rodzinnego, pozbawiona środków do dalszej nauki, po raz drugi zmuszona była przerwać studia[1]. Udało się jej dostać do kwartetu smyczkowego Norah Clench Quartet[1]. Później utrzymywała się poprzez granie w wielu orkiestrach kameralnych w Londynie, m.in. z Pablem Casalsem, Arturem Schnablem czy Arturem Rubinsteinem[3]. W 1912 dostała się do orkiestry Queen's Hall Orchestra prowadzonej przez sir Henry'ego Wooda – który jako pierwszy dyrygent w historii tej orkiestry zaczął przyjmować do zespołu kobiety[3]. Clarke koncertowała również jako solistka w Europie i Stanach Zjednoczonych, współzałożyła The English Ensable a razem z Adilą Fachiri, Jelly d'Aranyi i Giulherminą Suggią tworzyła kwartet smyczkowy[3].

Jej przełom kompozytorski nastąpił w 1919, kiedy jej dzieło Viola Sonata konkurowało z Suitą na altówkę i fortepian Ernsta Blocha o nagrodę Elisabeth Sprague Coolidge – w konkursie uczestniczyły 73 utwory[2]. W ekspresjonistycznym dziele Clarke rozpoznawalne były wpływy muzyki Maurice'a Ravela, Claude'a Debussy'ego i samego Blocha[2]. Ponieważ jurorzy konkursu nie mogli dojść do porozumienia a nagroda nie była przyznawana ex equo, Coolidge musiała rozstrzygnąć konkurs osobiście – zwyciężył jednak utwór Blocha[3]. Natomiast kompozycja Clarke Trio na altówkę, wiolonczelę i fortepian zdobyła drugą nagrodę w konkursie America's Berkshire Festival w 1921[2]. W 1923 Elisabeth Coolidge zamówiła u Clarke utwór na wiolonczelę i fortepian – powstałą rapsodię Clarke zadedykowała zleceniodawczyni[2]. Premiera utworu – grali May Mukle (wiolonczela) i Myra Hess (fortepian) – odbyła się podczas festiwalu Berkshire[2].

W 1939 przebywając z wizytą u swoich braci w Nowym Jorku, Clarke zmuszona była zostać w Stanach Zjednoczonych ponieważ w obliczu zbliżającej się wojny odmówiono jej wizy do Wielkiej Brytanii[1]. W 1944 spotkała dawnego kolegę z czasów studenckich – kompozytora Jamesa Friskina, z którym wzięła ślub jeszcze w tym samym roku[1]. Państwo Friskinowie zamieszkali na stałe w Nowym Jorku, gdzie Clarke pozostawała wprawdzie czynna zawodowo, nauczając muzyki[3] i koncertując z mężem[4], jednak jej działalność kompozytorska uległa ograniczeniu[4]. Rebecca Clarke zmarła 13 października 1979 w Nowym Jorku[2].

Dorobek Clarke obejmuje ponad 58 pieśni i 24 utwory instrumentalne – pieśni solowe tworzyła w początkowym okresie kariery (1903–1907), komponując muzykę do tekstów Goethego, Maeterlincka, Kiplinga i Dehmela[4]. Clarke przyznała również, że używała męskiego pseudonimu – Anthony Trent – w jej odczuciu dzieła, które wydawała pod pseudonimem zyskiwały więcej uwagi i uznania niż te, które publikowała jako kobieta[4]. W Stanach Zjednoczonych znana była jako Rebecca Clarke – w 1942 jako jedyna kobieta pośród 30 kompozytorów wzięła udział spotkaniu International Society for Contemporary Music (ISCM) w San Francisco[4].

Wybrane utwory[edytuj | edytuj kod]

Program z pierwszego wykonania utworu Morpheus, 13 lutego 1918
  • Shiv and the Grasshopper (1904) – pieśń, tekst Rudyard Kipling
  • Shy One (1912) – pieśń, tekst William Butler Yeats
  • Morpheus (1917–18) – utwór na altówkę i fortepian
  • Sonata (1919) – utwór na altówkę (lub wiolonczelę) i fortepian
  • Piano Trio (1921) – utwór na skrzypce, wiolonczelę i fortepian
  • He that dwelleth in the secret place (Psalm xci) (1921)
  • The Seal Man (1922) – pieśń, tekst John Masefield
  • Rhapsody (1923) – utwór na wiolonczelę i fortepian
  • The Aspidistra (1929) – pieśń, tekst Claude Flight
  • The Tiger (1929–33) – pieśń, tekst William Blake
  • Passacaglia on an Old English Tune (?1940–41) – utwór na altówkę (lub wiolonczelę) i fortepian
  • Prelude, Allegro and Pastorale (1941) – utwór na altówkę i klarnet
  • God made a tree (1954) – pieśń, tekst Katherine Kendall

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Bryony Jones: Rebecca Clarke. W: James R. Briscoe: New historical anthology of music by women. Indiana University Press, 2004, s. 295. ISBN 0253216834. (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Karin Pendle: Women and music. Indiana University Press, 2001, s. 249. ISBN 025321422X. [dostęp 2011-03-06]. (ang.)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Jane R. Bernstein: Rebecca Clarke. W: James R. Briscoe: Historical anthology of music by women. Indiana University Press, 1987, s. 251. ISBN 0253212960. (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Diane Jezic, Elizabeth Wood: Women composers: the lost tradition found. Feminist Press, 1994, s. 159. ISBN 155861074X. [dostęp 2011-03-06]. (ang.)

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]

  • Liane Curtis. Rebecca Clarke and Sonate Form: Questions of Gender and Genre. „The Musical Quarterly”. lxxxi, s. 293–429, 1997 (ang.). 
  • Liane Curtis. A Case of Identity: Rebecca Clarke. „Musical Times”. 137, s. 15–21, May 1996 (ang.). 
  • Calum MacDonald. Rebecca Clarke's Chamber Music. „Tempo”, s. 15–26, March 1987 (ang.). 
  • Nancy B. Reich. Rebecca Clarke: An Unkommon Woman. „Sounds Australia”, s. 14–16, 1993–94 (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]