Received Pronunciation

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Received Pronunciation (RP), zwany również BBC English lub King's (Queen's) English – wymowa i akcent standardowego języka angielskiego używanego w Anglii. Stosunek języka standardowego do dialektów jest zbliżony do istniejącego w innych językach europejskich. Choć RP nie jest w żaden sposób uprzywilejowany, czynniki socjolingwistyczne sprawiają, że używanie tego wariantu języka nadaje mówiącemu prestiż na terytorium Anglii i Walii[1]. Od czasów II wojny światowej istnieje coraz większe przyzwolenie na nauczanie i używanie języka angielskiego w innej formie niż standardowa[2]. Przyjmuje się, że wariantem RP w najczystszej postaci operuje ok. 2 procent Brytyjczyków[3]. Według Abercrombiego[4] używanie wersji RP daje pewne przywileje w stosunku do dialektów lokalnych, nie daje ich jednak za granicą. Wariant RP jest z natury formalny, toteż jego używanie w sytuacjach potocznych może stwarzać wrażenie zbytniego patosu i sztuczności[5].

RP nie jest jednolitym tworem; przyjmuje się, że istnieją co najmniej trzy odmiany RP: conservative, używana głównie przez ludzi starszych, mainstream, niedająca się związać z wiekiem ani statusem mówiącego i wreszcie contemporary, charakterystyczna dla młodszych użytkowników języka[6].

Termin Received Pronounciation wszedł do użycia na początku XX wieku w pracach H. C. Wylda (A Short History of English) (1914) oraz Daniela Jonesa (An Outline of English Phonetics). Czasem określa się go jako oksfordzki angielski, co jest o tyle mylące, że określenie to odnosi się nie do mowy mieszkańców Oksfordu, a wyłącznie środowisk akademickich Uniwersytetu w Oksfordzie. Produkcja słowników dała uniwersytetowi odpowiedni prestiż w sprawach językowych, również w sprawach wymowy.

Received Pronunciation jest rodzajem wymowy i akcentu, a nie dialektu (gramatyki i słownictwa). Osoba stosująca RP posługuje się najczęściej standardowym angielskim w warstwie gramatycznej, choć odwrotna relacja już nie zawsze jest tak oczywista, gdyż można używać standardowych norm językowych używając wymowy charakterystycznej dla danego dialektu lub wariantu lokalnego. Panuje przekonanie, że RP oparta jest na wymowie południa Anglii, jednak najwięcej ma wspólnego z dialektami hrabstw Northamptonshire, Bedfordshire i Huntingdonshire[7][8].

Cechy fonetyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Opuszczanie spółgłoski [r] przed spółgłoską i na końcu wyrazu (w USA, Irlandii i Szkocji [r] jest wymawiane we wszystkich pozycjach)
  • Wymowa a jako [ɑː] w wyrazach takich jak ask czy bath (Amerykanie używają [æ])
  • Spółgłoska [l] brzmi jak polskie l przed samogłoskami, ale ulega welaryzacji (tzw. dark [l] przed spółgłoskami i na końcu wyrazu. Dla porównania Irlandczycy używają tzw. light [l] we wszystkich pozycjach, a Amerykanie wymawiają zawsze [potrzebne źródło] welaryzowane [ɫ].
  • Spółgłoska [t] jest wymawiana jako /t/ we wszystkich pozycjach - wyraz butter czyta się [bʌtə], podczas gdy w angielszczyźnie amerykańskiej brzmi on [bʌɾəɻ] a w Cockneyu i niektórych innych dialektach ulega redukcji do zwarcia krtaniowego: [bʌʔə].
  • Zbitki [tj], [dj] i [nj] nie są upraszczane do [t], [d], [n]: new wymawia się [nju:] (po amerykańsku - [nu:]).
  • /t/ /d/ wymawiane są jako głoski wybuchowe a nie na sposób amerykański. Dźwięk [ɾ] jest alofonem /r/ w kontekstach interwokalicznych (lorry, sorry)[9]

W ciągu XX wieku wymowa RP uległa zmianom, np. samogłoska [ʌ] przesunęła się do przodu, w kierunku [ɐ], a [æ] obniżyła się do [a]. Mimo to, symbole [ʌ] i [æ] są nadal powszechnie używane, choć odpowiadające im w systemie IPA dźwięki można usłyszeć tylko w wymowie starszego pokolenia i w angielszczyźnie amerykańskiej. Dyftong [ɔə] uległ uproszczeniu do [ɔ:], tak że wyrazy pour i paw są teraz homofonami[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Richard Hudson: Some Issues on Which Linguists Can Agree. Journal of Linguistics 17 (2): 333-343. (ang.)
  2. Joshua Fishman: "Standard" versus "Dialect" in Bilingual Education: An Old Problem in a New Context. The Modern Language Journal 61 (7): 315-325. (ang.)
  3. Received Pronunciation (ang.). [dostęp 7 maja 2009].
  4. David Abercrombie: Problems and Principles: Studies in the Teaching of English as a Second Language. London: Longmans and Green, 1956. (ang.)
  5. Paweł Rogaliński: British Accents: Cockney, RP, Estuary English. Łódź: 2011, s. 8-9. ISBN 978-83-272-3282-3.
  6. RP - A social accent of English. [dostęp 2011-10-06].
  7. BBC: Voices (ang.). [dostęp 7 maja 2009].
  8. Simon Elmes: Talking for Britain: A journey through the voices of our nation. Penguin Books Ltd, 2005. ISBN 0140515623. (ang.)
  9. Claude Merton: Introduction to phonetics. Englewood- Cliffs, 1957. (ang.)
  10. Akcenty angielskie - Received Pronunciation vs. General American. [dostęp 2013-01-20].