Recepta

Recepta – pisemne polecenie lekarza, lekarza dentysty, lekarza weterynarii lub felczera dla farmaceuty i w mniejszym stopniu dla chorego dotyczące leków, które mają zostać użyte w leczeniu. W Polsce recepty wypisuje się stosując zarówno język polski jak i łaciński. Wystawianie recept reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2007 r. w sprawie recept lekarskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 97, poz. 646 z późn. zm.). Wzór recepty określa załącznik nr 6 do wyżej wymienionego Rozporządzenia. Recepta ma wymiary nie mniejsze niż 90 mm (szerokość) i 200 mm (długość) oraz nie większe niż 110 mm (szerokość) i 215 mm (długość) (§ 10 ust. 2 Rozporządzenia).

Recepta – wzór obowiązujący w Polsce od 2012 r.

Recepta – wzór obowiązujący do 2012 r.

Części recepty

Inscriptio

Inscriptio czyli nagłówek powinien zawierać dane dotyczące zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej, w której pacjent jest leczony, a w szczególności nazwę zakładu opieki zdrowotnej, adres, telefon oraz pierwsze 9 cyfr identyfikatora REGON. Obecnie recepta nie zawiera numeru umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. W tej części znajduje się również unikatowy numer recepty składający się z 20 cyfr, przy czym pierwsze dwie cyfry są wyróżnikiem odpowiedniego oddziału NFZ, cyfry od trzeciej do osiemnastej tworzą unikatowy w ramach oddziału numer, cyfra dziewiętnasta określa rodzaj recepty, a cyfra dwudziesta jest cyfrą kontrolną. Od roku 2012 kod paskowy i numer recepty pod kodem zawiera 22 cyfry.

W przypadku recepty wystawionej w Książeczce Usług Medycznych część ta zastąpiona jest odciskiem pieczęci zakładu lub praktyki na odwrocie kuponu RUM.

Nomen aegroti

Część zawierająca informacje o chorym. Znajduje tu się jego imię i nazwisko, adres, PESEL, w przypadku dzieci (do 18. roku życia) wiek. Obecnie w Polsce do tej części należą również oznaczenia dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego (kod Oddziału NFZ, symbol państwa przy wystawianiu recept na mocy przepisów o koordynacji), uprawnień dodatkowych pacjenta z uwagi na przynależność do odpowiedniej grupy pacjentów (np. honorowych dawców krwi, czy inwalidów wojennych) oraz z uwagi na odpowiednią chorobę przewlekłą. W przypadku stwierdzenia choroby przewlekłej z niżej zamieszczonego wykazu, lekarz może przepisać pacjentowi lek z obniżoną opłatnością wyłącznie zarejestrowany w danej jednostce chorobowej, w tym wypadku wpisuje w rubrykę „Choroby przewlekłe” oznaczenie „P”.

WYKAZ ODDZIAŁÓW WOJEWÓDZKICH NFZ

Kod funduszu	Nazwa oddziału funduszu wojewódzkiego
01	Dolnośląski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia we Wrocławiu
02	Kujawsko-Pomorski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Bydgoszczy
03	Lubelski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Lublinie
04	Lubuski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Zielonej Górze
05	Łódzki Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Łodzi
06	Małopolski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie
07	Mazowiecki Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie
08	Opolski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Opolu
09	Podkarpacki Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Rzeszowie
10	Podlaski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Białymstoku
11	Pomorski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Gdańsku
12	Śląski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach
13	Świętokrzyski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Kielcach
14	Warmińsko-Mazurski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Olsztynie
15	Wielkopolski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu
16	Zachodniopomorski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Szczecinie

WYKAZ UPRAWNIEŃ DODATKOWYCH PACJENTA:

Oznaczenie	Uprawnienie opisane w załączniku nr 1	Grupa osób	Ulga
IB	osoba posiadająca uprawnienia określone w art. 46 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135)	Inwalidzi wojenni oraz osoby represjonowane, ich małżonkowie pozostający na ich wyłącznym utrzymaniu oraz wdowy i wdowcy po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych oraz osoby represjonowani, uprawnieni do renty rodzinnej.	bezpłatne zaopatrzenie w leki oznaczone symbolami „Rp” lub „Rpz”
IW	osoba posiadająca uprawnienia określone w art. 45 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135)	Inwalidzi wojskowi, osoby, które są cywilnymi niewidomymi ofiarami działań wojennych oraz inni	bezpłatne zaopatrzenie w leki objęte wykazami leków podstawowych i uzupełniających
ZK	osoba posiadająca uprawnienia określone w art. 43 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135)	osoba, która posiada tytuł „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi” lub „Zasłużonego Dawcy Przeszczepu” po przedstawieniu odpowiedniej legitymacji	bezpłatne, do wysokości limitu, zaopatrzenie w leki objęte wykazami leków podstawowych i uzupełniających
AZ	osoba posiadająca uprawnienia określone w art. 7a ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (,) (Dz. U. z 1997 r. Nr 101, poz. 628 z późn. zm.)	Pracownicy 28 zakładów przemysłowych, które stosowały azbest w produkcji	bezpłatne zaopatrzenie w leki związane z chorobami wywołanymi pracą przy azbeście
WP	osoba, o której mowa w art. 133 pkt 1, art. 134, 135 ust. 1, art. 161, 164 ust. 1, art. 170 ust. 1 i art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (,) (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.)	członkowie rodzin żołnierzy odbywających okresową służbę wojskową, absolwenci szkół wyższych odbywających przeszkolenie wojskowe oraz członkowie ich rodzin, żołnierze pełniący czynną służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny oraz inni na podstawie wyżej wymienionej ustawy	prawo do bezpłatnego korzystania ze świadczeń publicznych zakładów opieki zdrowotnej
PO	osoba posiadająca uprawnienia określone w art. 44 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135)	żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe, ćwiczenia wojskowe oraz pełniący służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, a także kandydaci na żołnierzy zawodowych na czas leczenia urazów lub chorób nabytych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa	bezpłatne zaopatrzenie w leki umieszczone w wykazach leków podstawowych i uzupełniających oraz leki recepturowe
CN	osoba posiadająca uprawnienia określone w art. 13a ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135)	w wyszczególnionym artykule stwierdzone są grupy osób określone odpowiednimi artykułami ustaw o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, o przeciwdziałaniu narkomanii, o ochronie zdrowia psychicznego, o cudzoziemcach, o Karcie Polaka.	bezpłatne udzielanie świadczeń zdrowotnych
DN	osoba posiadająca uprawnienia określone w art. 13a ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135)	osoby nie objęte ubezpieczeniem zdrowotnym, posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które nie ukończyły 18. roku życia lub są w okresie ciąży, porodu i połogu – prawna ochrona i zapewnienie leczenia nieubezpieczonym dzieciom i kobietom w ciąży i w połogu.	bezpłatne udzielanie świadczeń zdrowotnych
IN	osoba niebędąca ubezpieczonym, posiadająca uprawnienia do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów ustaw, o których mowa w art. 12 ustawy.	skazani	bezpłatne udzielanie świadczeń zdrowotnych, bezpłatne leki

WYKAZ CHORÓB PRZEWLEKŁYCH

1. akromegalia,
2. astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc, eozynofilowe zapalenie oskrzeli,
3. choroba Alzheimera,
4. choroba i zespół Parkinsona,
5. choroba Leśniowskiego-Crohna,
6. choroby psychiczne lub upośledzenie umysłowe,
7. ciężka postać przewlekłej obturacyjnej choroby płuc z udokumentowanym badaniem spirometrycznym z wartością wskaźnika FEV1 <50% oraz ujemną próbą rozkurczową,
8. cukrzyca,
9. epidermolysis bullosa,
10. fenyloketonuria,
11. gruźlica, w tym również gruźlica wielolekooporna i inne mykobakteriozy,
12. hipercholesterolemia LDL-C powyżej 130 mg/dl utrzymująca się pomimo terapii statynami w przypadku: stanu po zawale serca lub rewaskularyzacji wieńcowej (przezskórnej lub kardiochirurgicznej), stanu po rewaskularyzacji obwodowej lub amputacji obwodowej z powodu choroby miażdżycowej, hipercholesterolemii rodzinnej,
13. jaskra,
14. miastenia,
15. miażdżyca objawowa naczyń wieńcowych leczona stentami metalowymi (do 6 tygodni od implantacji stentu) lub stentami antyrestenotycznymi uwalniającymi leki (do 12 miesięcy od implantacji stentu) w celu zapobiegania zakrzepom,
16. moczówka prosta przysadkowa,
17. mukowiscydoza,
18. neuralgia popółpaścowa przewlekła,
19. niedoczynność tarczycy,
20. nowotwór złośliwy, w tym również:
    1. neutropenia w chorobach nowotworowych,
    2. przerzuty osteolityczne w chorobach nowotworowych,
    3. rak piersi i rak trzonu macicy,
    4. rak piersi w II rzucie hormonoterapii,
    5. rak prostaty,
21. osteoporoza,
22. padaczka,
23. padaczka oporna na leczenie,
24. pierwotna dyskineza rzęsek,
25. przerost gruczołu krokowego,
26. przewlekłe owrzodzenia,
27. schizofrenia,
28. schizofrenia w przypadku nawrotu objawów psychotycznych podczas terapii neuroleptykami w wyniku udokumentowanego, uporczywego braku współpracy chorego,
29. stan po przeszczepie narządu unaczynionego bądź szpiku,
30. stan po resekcji trzustki,
31. stan po zawale mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST do 12 miesięcy stosowania,
32. stan po zawale mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST do 30 dni stosowania,
33. stwardnienie rozsiane,
34. stwardnienie zanikowe boczne,
35. udokumentowana niewydolność serca w klasach NYHA II- NYHA IV,
36. wieloobjawowy miejscowy zespół bólowy typu – I odruchowa dystrofia współczulna oraz typu II – kauzalgia,
37. wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
38. zespoły wrodzonych defektów metabolicznych, alergie pokarmowe, biegunki przewlekłe,
39. zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi wyłącznie jako element kompleksowego (zawierającego psychoterapię) leczenia u dzieci powyżej 6. roku życia

Praepositio

Tę część tworzy skrót Rp. (recipe) – „Weź”.

Praescriptio

W tej części znajdują się nazwy środków leczniczych i ich ilości. W przypadku leków gotowych na recepcie znajdziemy nazwę handlową preparatu lub nazwę międzynarodową leku, postać, dawkę oraz ilość leku. Na jednej recepcie można przepisać do pięciu leków gotowych lub wyrobów medycznych albo jeden lek recepturowy, w ilości nie większej niż niezbędnej pacjentowi do trzymiesięcznego stosowania. Warunkiem wydania w aptece odpowiedniej ilości leków jest podanie przez lekarza sposobu dawkowania, w przeciwnym wypadku farmaceuta wyda lek w ilości maksymalnie dwóch najmniejszych opakowań danego leku.
W przypadku leków recepturowych powinna być zachowana następująca kolejność:

• basis (remedium cardinale) – lek podstawowy, który działa najsilniej,
• remedium adiuvans – lek wspomagający lek podstawowy,
• corrigens – środek poprawiający smak, zapach lub wygląd leku,
• vehiculum (constituens) – nielecznicza substancja która pełni rolę podstawy (np. rozpuszczalnika) i nadaje lekowi postać.

Subscriptio

Informacje dla farmaceuty dotyczące składu, postaci i ilości leku.

Signatura

Dane dla pacjenta dotyczące sposobu podania, dawkowania i czasu kuracji. W związku z tym, że zrealizowana recepta pozostaje w aptece, zazwyczaj pacjenci otrzymują te informacje na osobnej kartce.

Nomen medici

Własnoręczny podpis i pieczątka lekarza zawierająca dane o lekarzu i poświadczająca jego prawo do wykonywania zawodu. Pieczęć musi zawierać co najmniej imię i nazwisko lekarza oraz numer Prawa Wykonywania Zawodu. Zamiast pieczątki dopuszczalne jest umieszczenie w drukarni nadruku z danymi identyfikacyjnymi lekarza.

W tej części znajduje się również data wystawienia recepty oraz data realizacji recepty – lekarz może wystawić receptę na leki na trzy miesięczne kuracje w czasie jednej wizyty. „Data realizacji od dnia” wskazuje termin od którego można zrealizować daną receptę. W tej części wymagane jest również podanie instytucji drukującej dany egzemplarz recepty.

Termin ważności recepty

Obecnie na podstawie § 17 Rozporządzenia w sprawie recept lekarskich termin realizacji recepty wynosi 30 dni od daty wystawienia lub „daty realizacji od dnia”, jeśli taka zostanie wpisana. Wyjątkiem są recepty na antybiotyki, które są ważne 7 dni. Termin realizacji recepty na leki lub wyroby medyczne sprowadzane z zagranicy dla użytkowników indywidualnych nie może przekroczyć 120 dni, a na preparaty immunologiczne (np. szczepionki) wytwarzane indywidualnie dla pacjenta – 90 dni.

Zobacz też

• receptura

Przypisy

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.