Receptor

Receptory – wyspecjalizowane komórki lub narządy zmysłowe odbierające informacje z otoczenia.

Receptor – w ogólnym znaczeniu struktura mająca zdolność do:

1. specyficznego rozpoznania stymulacji o naturze fizykochemicznej;
2. wywołania bezpośrednio, bądź za pośrednictwem innych struktur, reakcji na stymulację.

Typy receptorów

Ze względu na charakter bodźca bądź stymulacji receptory dzielą się na:

• chemoreceptory – receptory rozróżniające substancje chemiczne (białka: białka receptorowe smaku i węchu; komórki: neurony smakowe, neurony węchowe; narządy: kubki smakowe, śluzówka węchowa);
• termoreceptory – receptory reagujące na temperaturę bądź jej zmianę;
• nocyceptory – receptory wrażeń bólowych;
• mechanoreceptory – receptory wrażeń mechanicznych, takich jak dotyk (ciałko blaszkowate Vatera-Paciniego) lub dźwięk (narząd ślimakowy ucha wewnętrznego wykorzystuje mechanoreceptory do przetworzenia dźwięku w sygnały nerwowe);
• fotoreceptory – receptory światła (białka: opsyny, rodopsyna; komórki: czopki, pręciki; narządy: oko);
• magnetoreceptory – receptory natężenia i kierunku pola magnetycznego;
• elektroreceptory – receptory natężenia i kierunku pola elektrycznego;
• osmoreceptory – receptory ciśnienia osmotycznego;
• proprioreceptory – receptory ruchu, pozycji i równowagi;
• baroreceptory – receptory ciśnienia.

Niektóre receptory mogą też reagować na bodźce inne niż właściwe dla ich funkcji. Na przykład nocyceptory i termoreceptory człowieka reagują na kapsaicynę zawartą w odmianach papryki (Capsicum sp.) o ostrym smaku, a receptory zimna są aktywowane mentolem.

Receptory cholinergiczne (ukł. przywspółczulny):

• Nikotynowe (N) – agonistą jest nikotyna;
  • Nikotynowe neuronalne (Nn);
  • Nikotynowe mięśniowe (Nm);
• Muskarynowe (M) – agonistą jest muskaryna. Wyróżniamy 5 rodzajów M1-M5:
  • M1 – uczenie się i pamięć;
  • M2 – serce;
  • M3 – mięśnie gładkie.

Klasyfikacja receptorów

• ze względu na lokalizację:
  • eksteroreceptory – na zewnątrz ciała;
  • interoreceptory – wewnątrz ciała; dzielą się ze względu na lokalizację:
    • proprioreceptory (proprioceptory) – narząd ruchu (stawowe, mięśniowe) – informuje o położeniu ciała oraz jego części względem siebie (kinestezja);
    • wisceroreceptory – narządy wewnętrzne – informuje o stanie poszczególnych narządów;
    • angioreceptory – informują o stanie środowiska w naczyniach.
• eksteroreceptory, dzielą się ze względu na styczność z bodźcem:
  • telereceptory – z pewnej odległości (np. wzrok, słuch);
  • kontaktoreceptory – są w bezpośrednim kontakcie z bodźcem (np. smak, ucisk);

Zobacz też

• mechanizm działania kapsaicyny

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.