Recykling

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Symbol recyklingu
Przetwarzanie odpadów w zakładzie recyklingowym

Recykling, recyklizacja (ang. recycling) – jedna z metod ochrony środowiska naturalnego. Jej celem jest ograniczenie zużycia surowców naturalnych oraz zmniejszenie ilości odpadów.

Definicja pojęcia[edytuj | edytuj kod]

Według ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 roku - ogłoszonej 8 stycznia 2013 (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 21) pojęcie recyklingu zostało zdefiniowane następująco:

  • "[...] recykling - rozumie się przez to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach; obejmuje to ponowne przetwarzanie materiału organicznego (recykling organiczny), ale nie obejmuje odzysku energii i ponownego przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa lub do celów wypełniania wyrobisk;[...]"

W dalszej części, czytamy:

  • "[...]Przez recykling rozumie się także recykling organiczny polegający na obróbce tlenowej, w tym kompostowaniu, lub obróbce beztlenowej odpadów, które ulegają rozkładowi biologicznemu w kontrolowanych warunkach przy wykorzystaniu mikroorganizmów, w wyniku której powstaje materia organiczna lub metan; składowanie na składowisku odpadów nie jest traktowane jako recykling organiczny.[...]"

Poprzednia definicja odzysku - została wyraźnie zastąpiona pojęciem recyklingu. Nie zmienia to faktu iż nowa Ustawa o odpadach dodatkowo definiuje pojęcie:

  • "[...] odzysku - rozumie się przez to jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce;[...]"

Powyższa ustawa zmienia regulacje ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 roku (Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 628) która tak definiowała pojęcie recyklingu: "[...] rozumie się taki odzysk, który polega na powtórnym przetwarzaniu substancji lub materiałów zawartych w odpadach w procesie produkcyjnym w celu uzyskania substancji lub materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o innym przeznaczeniu, w tym też recykling organiczny, z wyjątkiem odzysku energii."

Założenia recyklingu[edytuj | edytuj kod]

Zasadą działania recyklingu jest maksymalizacja ponownego wykorzystania tych samych materiałów, z uwzględnieniem minimalizacji nakładów na ich przetworzenie, przez co chronione są surowce naturalne, które służą do ich wytworzenia oraz surowce służące do ich późniejszego przetworzenia.

Recykling odbywa się w dwóch obszarach: produkowania dóbr oraz późniejszego powstawania z nich odpadów. Założenia recyklingu zakładają wymuszanie odpowiednich postaw producentów dóbr, sprzyjających produkcji materiałów jak najbardziej odzyskiwalnych oraz tworzenie odpowiednich zachowań u odbiorców tych dóbr.

Recykling jest systemem organizacji obiegu materiałów, które mogą być wielokrotnie przetwarzane. W skład systemu wchodzą elementy:

  • właściwa polityka ustawodawcza państwa sprzyjająca recyklingowi,
  • rozwój technologii przetwarzania odpadów, przede wszystkim w celu wykorzystania jak największej ich części,
  • projektowanie dóbr z możliwie najszerszym wykorzystaniem w nich materiałów podatnych na recykling,
  • projektowanie dóbr możliwie jednorodnych materiałowo, co upraszcza ich późniejszy demontaż i segregację odpadów.
  • projektowanie dóbr będących połączeniem różnych materiałów w taki sposób, aby ich późniejsze rozdzielenie na elementy zbudowane z jednorodnych materiałów było maksymalnie ułatwione,
  • projektowanie dóbr w taki sposób, aby jak najwięcej ich części składowych nadawało się do powtórnego wykorzystania bez przetwarzania lub przy minimalnych nakładach na doprowadzenie do postaci pełnowartościowej,
  • system oznaczania zarówno opakowań produktów, jak i elementów składowych tych produktów, w celu ułatwienia rozpoznawania i segregacji odpadów.
  • edukacja proekologiczna społeczeństwa oraz promowanie i organizacja zachowań proekologicznych,
  • logistyka sortowania, gromadzenia i odbioru zużytych dóbr oraz ich elementów składowych,
  • przetwarzanie (uprzednio przygotowanych) odpadów i odzyskiwanie z nich surowców.

Analizy kosztów i zysków[edytuj | edytuj kod]

Prowadzone są debaty na temat ekonomicznej wydajności recyklingu. Gminy często widzą korzyści podatkowe z wdrażania programów recyclingowych, przede wszystkim związane ze zredukowanymi kosztami składowisk odpadów[1]. Badania prowadzone przez Duński Uniwersytet Techniczny wykazały, że w 83% przypadków recycling jest najefektywniejszą metodą pozbywania się odpadów z gospodarstw domowych[2][3]. Dodatkowo obok korzyści podatkowych, uzasadnienie dla recyclingu leży w tym, co ekonomiści nazywają efektami zewnętrznymi, nieocenionymi kosztami i korzyściami, które powstają dla jednostek nie związanych z prywatnymi transakcjami. Przykłady dotyczą: wzrastającego obciążenia powietrza i gazów cieplarnianych powstałych w wyniku spalania, zredukowanych niebezpiecznych odpadów wymywanych ze składowisk odpadów, zredukowanego zużycia energii, zredukowania odpadów i konsumpcji, które prowadzą do redukcji szkodliwej dla środowiska aktywności górnictwa.

Bez mechanizmów takich, jak podatki i subsydia dla internalizacji skutków ubocznych, biznes będzie je ignorował pomimo kosztów nałożonych na społeczeństwo. Aby stworzyć inne niż podatkowe korzyści relewantne ekonomicznie, rzecznicy uruchomili akcję legislacyjną prowadzącą do wzrostu zapotrzebowania na materiały odnawialne[4]. Na drodze faworyzowania recyclingu Agencja Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych (The United States Environmental Protection Agency – EPA) zauważyła, że nakłady na recycling zredukowały w kraju emisję dwutlenku węgla do atmosfery do 49 milionów m² netto w 2005 roku[4]. W Wielkiej Brytanii na podstawie Programu Odpadów i Zasobów (Waste and Resources Action Programme) ustalono, że nakłady na recycling w Wielkiej Brytanii redukują emisję CO2 o 10-15 milionów ton rocznie[4].

Należy spełnić pewne wymagania, aby recycling stał się ekonomicznie możliwy i środowiskowo efektywny. Do nich należą adekwatne źródło recyklatów, system, który pozyskuje te recyklaty ze strumienia odpadów w pobliżu fabryk zdolnych do przetwarzania recyklatów i potencjalne zapotrzebowanie na produkty recyklingu. Te dwa wymagania są często nie brane pod uwagę, jednakże bez nich rynek przemysłowy produkcji wykorzystujący zebrane materiały i rynek konsumentów dla produktów wytwarzanych nie jest kompletny i staje się rzeczywiście tylko „zbieraniem”[4].

Handel[edytuj | edytuj kod]

Niektóre kraje wprowadzają do obrotu handlowego nieprzerobione recyklaty. Niektóre skarżyły się, że ostateczna przyszłość recyklatów sprzedanych w innym kraju nie jest znana i że mogą one znaleźć się na wysypisku zamiast zostać przerobione. Zgodnie z jednym z raportów w Ameryce 50-80% komputerów przeznaczonych do recyclingu nie zostało aktualnie przerobionych[5][6]. Istnieją raporty o eksporcie nielegalnych odpadów do Chin, które są demontowane i przerabiane dla zysku pieniężnego bez uwzględnienia zdrowia pracowników lub szkód jakie niesie to za sobą dla środowiska. Rząd chiński zabronił takich praktyk, co jednak nie umożliwiło wyeliminowania ich.

Niektóre regiony mają utrudnione użycie lub eksport tak wielu przerabianych materiałów. Ten problem jest szeroko rozpowszechniony, jeśli chodzi o zielone szkło. Wiele zielonego szkła jest wysyłane do przerabiania poza obszarem Ameryki Środkowo-Wschodniej, gdzie nie produkuje się wystarczająco dużo wina do zużycia całości przerobionego materiału. Dodatkowe szkło musi być niszczone do budowy materiałów lub do wtórnego zastosowania w regularnym cyklu odpadów[2][4].

W niektórych stanach USA program nazywany RecycleBank płaci ludziom kuponami do recyklingu, uzyskując pieniądze od lokalnych władz na redukcję w powierzchni wysypisk śmieci, która musi być nabyta. Wykorzystuje to pojedynczy proces potoku, w którym wszystkie materiały są automatycznie sortowane[7].

Prawodawstwo w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Polskie prawo nakłada obowiązek selektywnego zbierania wielu rodzajów odpadów na samorządy gminne i przedsiębiorców wprowadzające towary na rynek. Obowiązek recyklingu jest realizowany zazwyczaj w formie procentu (opakowania, baterie czy bioodpady) lub masy (zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny), który w danym roku ma zostać poddany recyklingowi. Samorząd lub przedsiębiorstwa są wówczas odpowiedzialne za spełnienie celu.

Najważniejsze akty prawne regulujące gospodarkę odpadami i ich recykling:

  • Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. 1996 Nr 132 poz. 622 z późniejszymi zmianami)[8]
  • Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. 2001 Nr 62 poz. 628 z późniejszymi zmianami)[9]
  • Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz.U. 2001 nr 63 poz. 638 z późniejszymi zmianami)[10]
  • Ustawa z dnia 11 maja 2001 r.o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz.U. 2001 Nr 63 poz. 639 z późniejszymi zmianami)[11]
  • Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. 2005 Nr 180, poz. 1495 z późniejszymi zmianami)[12]
  • Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz.U. 2009 Nr 79 poz. 666 z późniejszymi zmianami)[13]
  • Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 21 z późniejszymi zmianami)[14]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Materiały, które nadają się do ponownego wykorzystania, bywają opatrzone kodem recyklingu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Lavee D, (2007). "Is Municipal Solid Waste Recycling Economically Efficient?" Environmental Management, http://www.springerlink.com/content/r461lju585760316/ z dn. 10.12.08
  2. 2,0 2,1 The Economist (07.06.2007), “The truth about recycling” http://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=9249262 z dn. 10.12.08
  3. The Economist (07.06.2007), “The price of virtue”, http://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=9302727 z dn. 10.12.08
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 “The League of Women Voters” (1993). The Garbage Primer. New York: Lyons & Burford. pp. 35–72. ISBN 1558218507
  5. “Much toxic computer waste lands in Third World”, http://www.usatoday.com/tech/news/2002/02/25/computer-waste.htm z dn. 10.12.08
  6. „Environmental and health damage in China” http://web.archive.org/web/20031109231707/http://svtc.igc.org/media/articles/2002/time_march.htm z dn. 10.12.08 (Kopia z dn. 09.11.03)
  7. Bonnie DeSimone (2006), “Rewarding Recyclers and Finding Gold in the Garbage”, New York Times, http://www.nytimes.com/2006/02/21/business/businessspecial2/21recycle.html?_r=3&oref=slogin&oref=slogin z dn. 10.12.08
  8. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Dz. U. z 1996 r. Nr 132, poz. 622
  9. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 628
  10. Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Dz. U. z 2001 r. Nr 63, poz. 638
  11. Ustawa z dnia 11 maja 2001 r.o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej. Dz. U. z 2001 r. Nr 63, poz. 639
  12. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Dz. U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1495
  13. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach. Dz. U. z 2009 r. Nr 79, poz. 666
  14. Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 21

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]