Regionalne Muzeum Młodej Polski "Rydlówka"

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dworek Rydlówka
Obiekt zabytkowy nr rej. A-133 z 19.03.1968[1]
Dworek Rydlówka
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres ul. Tetmajera 28
Typ budynku dworek
Styl architektoniczny klasycyzm
Ukończenie budowy 1894
Zniszczono 1968
Odbudowano 1969
Pierwszy właściciel Włodzimierz Tetmajer
Kolejni właściciele Lucjan Rydel
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Dworek Rydlówka
Dworek Rydlówka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dworek Rydlówka
Dworek Rydlówka
Ziemia 50°05′16,22″N 19°52′40,91″E/50,087839 19,878031
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Rydlówka
Izba "scena", przez okno na wprost, według tradycji, wchodził Chochoł
Strój Jadwigi Rydlowej – "panny młodej" z Wesela Wyspiańskiego i kaftan Jana Mikołajczyka ("Jaśka" z Wesela) w izbie "tanecznej"
Zdjęcia Jadwigi z Mikołajczyków Rydlowej i Lucjana Rydla
Pokój dobudowany przez L.Rydla po odkupieniu domu od Tetmajera
Pokój w którym tańczono w czasie wesela L. Rydla (pod ścianą oryginalny kantorek pisarza)

Regionalne Muzeum Młodej Polski "Rydlówka" – muzeum zajmujące zabytkowy dworek, znajdujące się w Krakowie, przy ul. Tetmajera 28 w Bronowicach Małych.

W tym dworku odbyło się słynne wesele poety Lucjana Rydla z chłopską córką Jadwigą Mikołajczykówną, które uwiecznił Stanisław Wyspiański w swoim dramacie Wesele.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dworek, nazwany później Rydlówką, został wybudowany w 1894 przez malarza Włodzimierza Tetmajera, który cztery lata wcześniej osiedlił się w podkrakowskich Bronowicach. Jego żoną była Anna Mikołajczykówna, córka bronowickiego chłopa Jacka Mikołajczyka, na którego ziemi został wzniesiony dworek. Pierwotnie dwór był parterowy, drewniany, kryty strzechą i z gankiem.

Częstym gościem Tetmajerów, zwłaszcza latem 1900 roku, był Lucjan Rydel. Powodem było narastające uczucie znanego już wówczas pisarza i poety do 17-letniej Jadwisi, najmłodszej siostry gospodyni. 20 listopada 1900 roku w kościele Mariackim odbył się ich ślub. Świadkami uroczystości byli wuj panny młodej, Błażej Czepiec i przyjaciel pana młodego, a zarazem całej rodziny Rydlów, Stanisław Wyspiański. Tetmajerowie użyczyli swojego domu na przyjęcie weselne. Dwa lata później Tetmajerowie przenieśli do znajdującego się w pobliżu domu, tzw. Tetmajerówki, a stary dworek sprzedali w 1908 Rydlowi. W 1912 nowy właściciel przebudował Rydlówkę według projektu Filipa Pokutyńskiego – z lewej strony dostawiono tzw. świetlicę, a strzechę zastąpiono dachówkami.

W grudniu 1968 w dworku wybuchł pożar wywołując duże zniszczenia[2]. Z okazji zbliżającej się setnej rocznicy urodzin Stanisława Wyspiańskiego w 1969 dom wyremontowano i zaopiekował się nim oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Urządzono tutaj Muzeum Młodej Polski. Miejsce to do dziś pozostaje w rękach rodziny Rydlów, a jego opiekunką jest Maria Rydlowa.

Wesele w Rydlówce[edytuj | edytuj kod]

Drugiego dnia wesela Rydla z Jadwigą odbywały się tradycyjne poprawiny i oczepiny. Wśród gości był również Stanisław Wyspiański. Nie brał udziału w zabawie, stał oparty o framugę (zwiedzający muzeum mogą sami stanąć dokładnie w tym samym miejscu), patrząc na tańczące pary. Za jego plecami, w pokoju Tetmajera, siedzieli starsi, którzy rozprawiali o polityce. Wyspiański wsłuchiwał się w te rozmowy, patrzył na litografię obrazu Matejki Wernyhora i zastanawiał się, jak by to było, gdyby nagle do izby wszedł ów wróż z tragedii Słowackiego i wezwał do walki o niepodległość (Sen srebrny Salomei wystawiano na deskach Teatru Krakowskiego wiosną 1900 roku). I tak powstała koncepcja dramatu. Pokój Tetmajera uczynił Wyspiański miejscem akcji utworu. Muzyka, wir roztańczonych par, obrzędowość nadały mu charakter modernistyczny.

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Ekspozycja składa się z 5 pomieszczeń na parterze. Z sieni przechodzi się do izby tanecznej. Po prawej stronie znajduje się izba weselna, zrekonstruowana na podstawie opisu z Wesela, a z niej prowadzą drzwi do alkierza. Po lewej stronie izby tanecznej znajduje się świetlica – dawna pracownia i biblioteka Rydla, w której obecnie znajdują się obrazy z czasów Młodej Polski. W pokoju zaadaptowanym na biuro dawniej mieściła się kuchnia Tetmajerów.

Izba scena[edytuj | edytuj kod]

Jest wiernym odtworzeniem dekoracji z premiery teatralnej Wesela. Wyspiański pod tekstem sztuki zamieścił dokładny opis, który nawiązywał do autentycznego umeblowania pokoju Tetmajera.

Izba taneczna[edytuj | edytuj kod]

Zgromadzono tu portrety i pamiątki rodzinne Rydlów. Należą do nich: pastelowy portret Rydla z "Primaverą" Botticellego autorstwa Stanisława Wyspiańskiego, cztery Jadwigi Rydlowej: Wojciecha Weissa, Stanisława Kamockiego, Stanisława Fabijańskiego i Antoniego Kamieńskiego. Znajdują się tu portrety dziadka Lucjana ze strony matki – Józefa Kremera, filozofa i profesora UJ, fotografie rodziców oraz dziadków ze strony ojca. Kantorek należał do Rydla, jak również bogato niegdyś wyposażona biblioteczka.

Alkierz[edytuj | edytuj kod]

Tu zgromadzono pamiątki związane z gośćmi weselnymi, którym niejednokrotnie Wyspiański nie zmieniał nazwisk w swym dramacie. Spoglądają z fotografii oprawionych w ramki z epoki, w zabytkowych serwantkach przechowywane są należące do nich przedmioty. W alkierzu eksponowane są też pierwodruki utworów Rydla, jak np. grane do dziś Betlejem polskie. W izbie stoi skrzynia wyprawna Jadwigi Rydlowej i jedno z krzeseł projektowanych przez Wyspiańskiego z myślą przeznaczenia go do jadalni. Portret Józefy Singer - Racheli z Wesela namalowała Jadwiga Tetmajerówna - Isia z dramatu. Nad drzwiami do pokoju Tetmajera widoczne dwie fotografie: przysłał je Wyspiański Rydlowi. Jedna z nich przedstawia fragment odrzuconego projektu witraża do katedry we Lwowie.

Świetlica[edytuj | edytuj kod]

Pracownia i biblioteka Lucjana Rydla – świetlica, dobudowana do dawnego domu Tetmajerów obecnie jest miejscem ekspozycji obrazów malarzy Młodej Polski związanych z Bronowicami. Są to m.in.: Wesele i Kopanie ziemniaków, Stodoły w Bronowicach, Izba w domu Jacentego Mikołajczyka Włodzimierza Tetmajera, mały obrazek z kwitnącą jabłonią Jana Stanisławskiego, Stefana Filipkiewicza Sad w cieniu i inne. Komplet mebli należał do Stefana Turskiego, aktora i autora m.in. komedii Krowoderskie zuchy.

Tradycja współczesna[edytuj | edytuj kod]

Co roku, 20 listopada, w rocznicę wesela i zarazem rocznicę otwarcia Muzeum, ma miejsce impreza pod nazwą "Osadzenie chochoła". Chochoł osadzany jest na klombie przez muzeum, na wprost okna do pokoju Tetmajera.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dworek "Rydlówka" – broszura wydana przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego.
  • Hanik Marian Muzea Krakowa, Kraków: Krakowski Ośrodek Informacji Turystycznej, 1991.
  • Kraków. Muzea – broszura wydana przez Urząd Miasta Krakowa.
  • Rydlówka, oprac. Maria Rydlowa.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]