Religia

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
(ksż)
 Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Portal
Portal:
Religioznawstwo
Różne symbole religijne, m.in. (pierwszy rząd) chrześcijaństwa, judaizmu, hinduizmu, bahaizmu, (drugi rząd) islamu, religii plemiennych, taoizmu, shintō (trzeci rząd) buddyzmu, sikhizmu, dźinizmu, ahimsa (czwarty rząd) Ayyavali, Potrójnej Bogini (Wicca), Krzyż maltański, przedchrześcijańskich Słowian
Procent obywateli uznających religię za bardzo ważną: do 19%, >90%

Religia – system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej. Manifestuje się ona w wymiarze doktrynalnym (doktryna, wiara), w czynnościach religijnych (np. kult), w sferze społeczno-organizacyjnej (wspólnota religijna, np. Kościół) i w sferze duchowości indywidualnej (m.in. mistyka).

Relacja jednostki do sacrum koncentruje się wokół poczucia świętości – chęci zbliżenia się do sacrum, poczucia lęku, czci czy dystansu wobec niego.

Przyjmuje się, że na świecie istnieje ponad 10 tys. religii i wyznań[1].

Spis treści

[edytuj] Klasyczne definicje religii

Klasyczne pojęcia religii charakteryzują się trzema cechami, są: indukcyjne, empiryczne i istotne. Są też zwykle koncepcjami dualistycznymi, to znaczy według nich religia to para spojonych ze sobą elementów – wiary i kultu.

Hobbes pisze: "religii (...) naturalnej dwa są elementy składowe: jednym jest wiara, to znaczy wierzenie, że istnieje Bóg i że wszystkim rządzi, drugim zaś jest kult"[2]. Niektórzy badacze krytykują ten pogląd jako uproszczony. Bohdan Chwedeńczuk uważa[3], że jest to określenie zbyt wąskie z trzech powodów. Zakłada monoteizm (trudno odmawiać religijności grupom politeistycznym). Zakłada teizm, zaś religią niewątpliwie jest buddyzm który teizmu w sobie nie zawiera. Wreszcie jest zbyt wąskie bo zakłada że religią naturalną jest religia monoteistyczna.

Robert Pirsig pisze: "Jeżeli jedna osoba ma jakieś urojenia nazywamy to szaleństwem. Jeżeli wiele osób cierpi na to samo urojenie nazywamy to religią. "

Durkheim stwierdza że "Religia jest systemem powiązanych ze sobą wierzeń i praktyk odnoszących się do rzeczy świętych, to znaczy rzeczy wyodrębnionych i zakazanych, wierzeń i praktyk łączących wszystkich wyznawców w jedną wspólnotę moralną zwaną kościołem"[4]. Dla Durkheima, inaczej niż dla Hobbesa religia nie może być luźnym nagromadzeniem wierzeń, ale ich systemem. Każdy składnik jest powiązany z innym, a wyjęcie jednego nie może odbyć się bez naruszenia całości. Zwraca też uwagę fakt, że system religijny generuje społeczność. Nie ma więc religii prywatnej – jest tylko zbiorowa.

Luter pisze: "Bóg i kult tworzą wzajemny związek, jedno nie może żyć bez drugiego, gdyż Bóg musi być zawsze Bogiem jakiegoś człowieka lub ludu"[5]. Należy zauważyć, że o ile u Hobbesa kult i wiara jest współwystępująca, u Durkheima powiązana systemowo, u Lutra już konieczna.

Bergson stwierdza że "...nie ma religii bez rytów i ceremonii. Tym aktom religijnym przedstawienia służą przede wszystkim jako okazja... akty te wypływają z wiary, lecz jednocześnie same na nią oddziałują i umacniają ją; jeżeli bogowie istnieją, to należy oddawać im cześć; lecz bogowie zaczynają istnieć właśnie dopiero wtedy, gdy pojawia się kult"[6]. Pozorna sprzeczność tej wypowiedzi tłumaczona jest najczęściej w następujący sposób. Kult wypływa zatem tutaj z pewnego rodzaju "paleowiary", która przekształcając się w wiarę bogatszą, sprawia "że bogowie zaczynają istnieć".

Scheler: "Religia jest religijnym poznaniem i myśleniem, jak też szczególnym rodzajem czucia (wartości), wyrazu (język, modlitwa, kult) oraz religijnego chcenia i działania (w służbie Bogu i religijnej moralności)". Scheler jako przedstawiciel nurtu fenomenologii uważał, że z istnienia aktu religijnego można wnioskować o istnieniu Boga. Akt jest zawsze czynem indywidualnym i społecznym, manifestuje bowiem na zewnątrz wewnętrzne uczucie.

Brughtman: "Religia to zainteresowanie doświadczeniami uznawanymi za doświadczenie najwyższych wartości; oddanie mocy czy mocom, o których sądzi się, że tworzą, wzmagają i zachowują te wartości; oraz wyrażanie tego zainteresowania i oddania czy to w obrzędach symbolicznych czy w innych zachowaniach jednostkowych i zbiorowych"[7]. Definicja Brightmana nie przywiązuje wagi do socjalnej, społecznej roli religii.

Cycero: wywodził ten termin od łacińskiego relegere (Odczytać na nowo), co u niego oznacza „drobiazgowe oddawanie czci bogom”. Laktacjusz zaś od religare (wiązać, spajać), wyjaśniając jego sens jako „odnowienie więzi między człowiekiem i Bogiem”, a św. Augustyn wywodzi go od reeligare (wybierać ponownie).

[edytuj] Nieklasyczne definicje religii

Nieklasyczne definicje religii można podzielić na konfesyjne i niekonfesyjne. Pierwsze charakteryzują się niemożnością wypowiedzenia ich bez uprzedniego powołania się na przekonania religijne. Drugie nie zakładają wyznawania żadnej religii

[edytuj] Definicje konfesyjne

Definicje konfesyjne sprowadzają się, do zarzutu iż realna definicja religii (czyli taka, która opisuje cechy wspólne wszystkim religiom) nie bierze pod uwagę osobliwości tej religii, którą autor zarzutu wyróżnia. Krytyka ta manifestuje się np. w poglądach kard. Franciszka Königa, który stwierdzał, że "chrześcijaństwo swoje powstanie zawdzięcza bezpośredniej ingerencji Boga w historię ludzką i przez to jest z niczym nieporównywalne"[8].

[edytuj] Definicje niekonfesyjne

[edytuj] Geneza religii

 Osobny artykuł: Geneza religii.

Najstarsze ślady religii występują już w czasach prehistorycznych w postaci rysunków naskalnych i pochówków (wiara w życie pośmiertne). Pierwotną religią był prawdopodobnie animizm. Religia była sposobem, w jaki człowiek próbował pojąć świat i otaczające go zjawiska (np. pioruny, śmierć, zjawisko dnia i nocy).

[edytuj] Badanie religii

Badaniem religii zajmują się:

[edytuj] Podział religii

Religie dzieli się:

[edytuj] Religie świata

[edytuj] animizm

[edytuj] bahaizm

[edytuj] buddyzm

[edytuj] chondogyo

[edytuj] chrześcijaństwo

[edytuj] dźinizm (tzw. dżinizm, dżajnizm bądź dżainizm)

[edytuj] islam

[edytuj] jazydyzm

[edytuj] judaizm (tzw. religia żydowska)

[edytuj] mandeizm

[edytuj] manicheizm

[edytuj] mazdaizm

[edytuj] mazdakizm

[edytuj] mitraizm

[edytuj] nowe ruchy religijne

[edytuj] hinduizm

[edytuj] kaodaizm

[edytuj] konfucjanizm

[edytuj] kościół scjentologiczny

[edytuj] rastafari

[edytuj] santeria

[edytuj] szintoizm (tzw. shintoizm i shintō)

[edytuj] taoizm

[edytuj] zaratusztrianizm

[edytuj] religie pierwotne

[edytuj] sikhizm

[edytuj] New Age

Państwa świata według wyznania dominującego

Legenda

Problematyczne jest zakwalifikowanie do religii postawy określanej jako satanizm[potrzebne źródło], gdyż pod tą nazwą kryje się zarówno religia czcząca Lucyfera, jak i filozofia gloryfikująca indywidualizm. Niektórzy zaliczają do ruchów parareligijnych także ruchy społeczne stawiające wysokie wymagania, wymagające podzielania pewnych przekonań oraz powodujące, że wokół nich koncentruje się życie ich członków.

W klasycznym podziale religijnym nie mieści się również tradycjonalizm integralny René Guénona oraz Ananda-Coomaraswamy[potrzebne źródło].

Trudno zarówno zupełnie pominąć, jak i zaliczyć do religii, istniejące pseudo-religie, będące z założenia parodiami tradycyjnych religii oraz ich dogmatów, jak np. pastafarianizm czy wiara w Niewidzialnego Różowego Jednorożca.


[edytuj] Przegląd głównych religii świata

Cecha Chrześcijaństwo Islam Judaizm Hinduizm Buddyzm Konfucjanizm Taoizm
Czas powstania I w. n.e. VII w. n.e. 1300 r. p.n.e Różnie w zależności od tradycji Ok. 500 p.n.e. 722-481 r. p.n.e.(Okres Wiosen i Jesieni)
Liczba wyznawców 1,9-2,1 mld[9] 1-1,3 mld[9] 14,5 mln[9] 828 mln[9] 364 mln[9] Różne dane Różne dane
Bóstwo Bóg Allah Jahwe różnie w zależności od tradycji – głownie Wisznu i Śiwa zagadnienie nie rozpatrywane przez religię Niebo (duchy przodków) brak lub politeizm
Założyciel Jezus Chrystus Mahomet przekaz ustny przekaz ustny Budda Siakjamuni Konfucjusz Laozi
Główne założenia Wiara w istnienie jednego Boga w trzech osobach (Bóg Ojciec, Jezus Chrystus-Syn Boży, Duch Święty). Syn Boży urodził się jako człowiek-mesjasz i dla zbawienia ludzi zginął ukrzyżowany i zmartwychwstał. Allah jest jedynym Bogiem, nie posiada potomstwa, a Mahomet był jego prorokiem. Jahwe jest jedynym Bogiem i ma on zesłać mesjasza. wiara w reinkarnację, karmę, dążenie do nirwany (jako niebo) lub naraki (jako piekło). Cztery Szlachetne Prawdy Zbudowanie idealnego społeczeństwa i osiągnięcie pokoju na świecie jest możliwe pod warunkiem przestrzegania obowiązków wynikających z hierarchii społecznej oraz zachowywania tradycji, czystości, ładu i porządku. Energia dao jest esencją wszechświata i stanowi podłoże wszelkich zmian.
Pogląd na życie po śmierci Po śmierci człowiek jest sądzony za swoje czyny i wiarę za życia i osiąga zbawienie, co zapewnia mu szczęśliwe życie w niebie, lub jest skazywany na potępienie i pełne cierpienia życie w piekle. Reinkarnacja – wszystkie istoty rodzą się ponownie, w zależności od postępowania za życia przechodząc na wyższy lub niższy poziom egzystencji. Godni zmarli wchodzą w skład nieba – bezosobowego bytu sterującego losami świata. Bliżej niesprecyzowane życie wieczne.
Cel i droga do jego osiągnięcia Osiągnięcie zbawienia poprzez etyczne życie, wiarę i modlitwy. Zakończenie cyklu ponownych narodzin i śmierci i osiągnięcie nirwany. Sposób osiągnięcia zależy od tradycji Osiągnięcie oświecenia, zakończenie cyklu ponownych narodzin i śmierci i osiągnięcie nirwany. Sposób osiągnięcia zależy od tradycji Wejście w skład nieba poprzez przestrzeganie niebiańskiego porządku. Osiągnięcie szczęścia poprzez „niedziałanie” – życie w harmonii z tao i nurtem wszechświata.
Główne rytuały modlitwa, Eucharystia pięć filarów islamu modlitwa, szabat joga, medytacja medytacja, tantra szczegółowe zasady postępowania w codziennym życiu medytacja
Pismo święte biblia koran tora lub talmud agama, brahmasutra, dewimahatmja, gita, jogasutra, manusmryti, natjaśastra, purany, smryti, upaniszady, wedy, śastra

[edytuj] Zobacz też

Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
dotyczącą religii
Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Religia

Przypisy

  1. ↑ ks.J.Górski Spotkanie z religiami Katowice 2007
  2. ↑ Tomasz Hobbes, Elementy Filozofii, Warszawa 1956, t. II, str. 156
  3. ↑ Bohdan Chwedeńczuk, Przekonania religijne, Warszawa 2000, str. 15
  4. ↑ Émile Durkheim, Elementarne formy życia religijnego: system totemiczny w Australii, Warszawa 1990, str. 31
  5. ↑ Słowa Lutra za Ludwik Feuerbach O istocie religii [w:] Tenże, "Wybór Pism", PWN, Warszawa 1988, t. II, str. 264
  6. ↑ Dwa źródła moralności i religii, Znak, Kraków 1993, str. 197-198
  7. ↑ A philosophy of religion, Prentice-Hall, Inc., Englewood Cliffs, N.J 1958
  8. ↑ Przedmowa z książki Gerardus van der Leeuw, Fenomenologia religii, Książka i Wiedza, Warszawa 1978
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Compilation of almanacs at religioustolerance.org

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Religia”
Utwórz książkę
W innych językach