Religia Sumerów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Religia Sumerów – system wierzeń oraz rytuały i związane z nim struktury ludu "ciemnogłowych", który na obszarze Dolnej Mezopotamii w IV–III tysiącleciu p.n.e. utworzył wysoko rozwiniętą cywilizację. Religia sumeryjska w dalszym ciągu pozostaje przedmiotem sporu naukowców. Ogólny jej zarys został stworzony na podstawie mitów i legend sumeryjskich, nie zachowało się (lub nie istniało) żadne źródło z treścią, która pozwoliłaby na odtworzenie sumeryjskiej koncepcji religijnej i filozoficznej.

Źródła do religii sumeryjskiej[edytuj | edytuj kod]

Najliczniejszą grupą źródeł do rekonstrukcji religii sumeryjskiej są mity, modlitwy i spisy bóstw. Mniej liczną stanowią inskrypcje. Obraz stworzenia zarysu koncepcji religijnej sumeryjskiej w najczystszej postaci zaciemniany jest głównie przez naleciałości najeźdźców na Dolną Mezopotamię, których kapłani i teolodzy przetwarzali doświadczenia Sumerów i dostosowywali do własnych wierzeń[1].

Istota religii Sumerów[edytuj | edytuj kod]

W swej najstarszej warstwie religia Sumeru prezentuje wierzenia o cechach zbliżonych do szamanizmu. Według nich świat jest przepełniony złymi duchami, które dzielą się na kilka kategorii, zależnych od obszaru działania, na przykład na morzu, na pustyni, pod ziemią, w górach, na cmentarzach, czy na drogach. Najbardziej obawiano się tych, które podnosząc burze piaskowe potrafiły zniszczyć doszczętnie pola i plony. Równie niebezpieczne były te przynoszące choroby. Do szczególnie bezwzględnych zaliczano Pazuzu, Labartu i Lilith. Złymi duchami mogły zostać także topielce, kobiety zmarłe będąc dziewicami lub podczas porodu, mężczyźni zmarli będąc kawalerami, czy ktoś kto nie został pogrzebany.

Cała ta niezliczona gromada duchów miała dwóch przywódców o imionach Anu i Enki. Anu był władcą Nieba, wrogiem ludzi i ojcem wszystkich złych mocy. To on rozkazywał im wywoływać wszystkie nieszczęścia, które padały na ludzi. Jego dziełem były susze, huragany i epidemie. Anu miał też inne imię Enlil - władca porywistego wiatru. Dość szybko Anu i Enlili stali się dwoma odrębnymi postaciami. Natomiast Enki (Pan terytorium) władca Ziemi, początkowo był personifikacją podziemia, głębin (Apsu), pierwotnego Chaosu. Stał się z czasem władcą wód podziemnych i morza, i ojcem ogromnej ilości istot zamieszkujących wszystkie wody. Enki był przedstawiany jako koziorożec z rybim ogonem.

Oprócz złych mocy były też dobre duchy, choć mniej liczne. Do najbardziej popularnych zaliczały się te, które by można nazwać Aniołami stróżami. Pojawiały się tylko gdy były wzywane, przybywały w parze, stawały po obu bokach wzywającego i eskortowały go chroniąc.

Przeciw złym mocom walczyli czarownicy i magowie dysponujący różnego rodzaju zaklęciami i egzorcyzmami. Oni też zajmowali się wytwarzaniem różnego rodzaju talizmanów.

Panteon bóstw[edytuj | edytuj kod]

Do ważniejszych bóstw zaliczają się:

  • Anu (An) – bóg nieba
  • Abzu (Apsu) – ocean słodkich wód
  • Dumuzi (Tammuz) – bóg wiosny i urodzaju, opiekun pasterzy, kochanek Isztar
  • Enki – bóg słodkich wód, czczony w Eridu
  • Enlil – bóg powietrza, ojciec Nanna
  • Ereszkigal – bogini śmierci i świata podziemnego, siostra Isztar
  • Inanna – bogini miłości i wojny, czczona głównie w Uruk, utożsamiana z babilońsko-asyryjską Isztar
  • Iszkur – bóg burzy
  • Ki (Uras)- ziemia
  • Nammu – bogini pierwotnego morza
  • Nanna (Enzu) – bóg księżyca, syn Enlila i Ninlil, ojciec Utu
  • Ningal – żona Nanna
  • Ninhursag – bogini matka, symbol życia i płodności ziemi
  • Ninlil – żona Enlila, matka Nanna
  • Nintur – opiekunka ciężarnych kobiet
  • Utu – bóg słońca, syn Nanny

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. M. Bielicki, Zapomniany świat Sumerów, Warszawa 1966, s. 169.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

(dla wymienionych bóstw)