Religia w Czechach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Czechy liczą 10 516 125 mieszkańców (2009) i historycznie są państwem chrześcijańskim, jednak obecnie są jednym z najbardziej zateizowanych państw na świecie (według danych z 2009 r.[1] ok. 65% Czechów deklaruje ateizm, a ok. 34% – wiarę w Boga). Natomiast 1% określa się mianem agnostyków. Liczba zadeklarowanych ateistów stale się zwiększa w ostatnich latach, podczas gdy liczba osób praktykujących katolików wynosi 5% (głównie w diecezjach Ołomuniec i Brno), a praktykujących protestantów 1%[1]. Jedynym regionem, w którym osoby wierzące dominują, jest w większości protestancki czeski Śląsk Cieszyński (jest tam kilkanaście różnych Kościołów protestanckich).

Katolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Teoretycznie duża grupa Czechów wychowana została w tradycji katolickiej, jednak stosunek Czechów do Kościoła rzymskokatolickiego pozostaje na ogół niechętny, głównie z powodu uwarunkowań historycznych.

Czechy były jednym z pierwszych państw europejskich, które już w XV w. otwarcie zbuntowały się (husytyzm) przeciwko ideologicznej i politycznej dominacji katolicyzmu, utożsamianego w Czechach z dominacją Niemców, ich kultury i języka[2].

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

Protestantyzm stał się ostoją języka czeskiego, kultury i literatury czeskiej. Brutalne represje ze strony katolickich Habsburgów, jakie dotknęły Czechów po klęsce wojsk husyckich na Białej Górze w 1620 (w tym przymusowe wysiedlenie prawie 1/3 ludności), utwierdziły tylko uprzedzenia. Solidaryzowanie się większości hierarchów katolickich z monarchią austriacką i sprzyjanie polityce germanizacji w religii i związanej z nią oświacie, doprowadziło do prawie całkowitego upadku języka czeskiego w XVIII w. oraz do germanizacji średnich i wyższych warstw społecznych[3]. Nic zatem dziwnego, że odrodzenie narodowe w Czechach w XIX w. wiązało się z negowaniem katolicyzmu. Faktem jest, że w przeciwieństwie do Czechów, czeska mniejszość niemiecka tzw. Niemcy sudeccy deklarowała w ogromnej większości przywiązanie do katolicyzmu, co potęgowało wrogość Czechów do tego wyznania, postrzeganego jako sprzeczne z interesem narodowym Czech.

Trwająca od 1948 do 1989 dominacja komunizmu w Czechach, spowodowała daleko posuniętą laicyzację społeczeństwa. Chociaż po aksamitnej rewolucji nastąpiło ożywienie zainteresowania religią, to było to jedynie zjawisko przejściowe[1].

Według spisu z 2011 roku tylko 0,8% społeczeństwa identyfikuje się z protestantyzmem. Do największych wyznań należą: Ewangelicki Kościół Czeskobraterski (51.936 wiernych), Czechosłowacki Kościół Husycki (39.276), Kościół Braterski (10.872), Wspólnoty Chrześcijańskie (9387), Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania (8162), Kościół Adwentystów Dnia Siódmego (7394), Kościół Ewangelicko-Augsburski (6645), Czeski Kościół Apostolski (4934), Wolni Chrześcijanie (3458), Unia Baptystyczna (3208).

Prawosławie[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Czech działają dwie eparchie Kościoła Prawosławnego Czech i Słowacji:

Parafia Świętych Piotra i Pawła w Karlowych Warach pozostaje od 1979 w jurysdykcji Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego (zob. artykuł Cerkiew Świętych Piotra i Pawła w Karlowych Warach). Do tego Kościoła należy też parafia św. Ludmiły w Pradze[4].

Zob. też: Eparchia budzińska

Islam[edytuj | edytuj kod]

Islam wyznaje w Czechach około 10 tys. osób (głównie cudzoziemców). Działają 2 meczety w Pradze i Brnie.

Judaizm[edytuj | edytuj kod]

Z niegdyś bardzo licznej grupy wyznawców judaizmu po Holokauście pozostało zaledwie 3 tys.

Mormoni[edytuj | edytuj kod]

Z innych wyznań odnotować można obecność mormonów.

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Czechach.

Pewien odsetek wyznawców także stanowią Świadkowie Jehowy. Wspólnota składa się z 15 222 głosicieli, należących do 234 zborów, posiadających prawie 100 własnych Sal Królestwa. Na Pamiątce śmierci Jezusa Chrystusa obecne były 25 704 osoby (2013). Działalność w tym kraju koordynuje Biuro Oddziału w Bratysławie. Działalność rozpoczęli w 1891 roku. W czasie II wojny światowej oraz za czasów komunizmu byli mocno prześladowani i wtrącani do więzień i obozów koncentracyjnych. Od roku 1990 ponownie są zalegalizowanym związkiem wyznaniowym.

Hinduizm i buddyzm[edytuj | edytuj kod]

Jest też niewielka grupa wyznawców Hare Kryszna i innych religii hinduistycznych i buddyjskich.

Wolność wyznania[edytuj | edytuj kod]

Konstytucja Czech gwarantuje wolność wyznania i państwo ściśle nadzoruje przestrzeganie tego prawa przez wszystkie organy władzy[1].

Sprawami wyznaniowymi zajmuje się Wydział ds Kościołów Ministerstwa Kultury. Wszystkie grupy religijne, zarejestrowane oficjalnie (w liczbie 26), otrzymują dofinansowanie ze strony państwa (90 mln $ rocznie). Niektóre z nich (Świadkowie Jehowy, mormoni, Nowy Kościół Apostolski i Kościół Braterski), odmawiają jednak przyjęcia tej pomocy z powodów doktrynalnych. Od 2001 mogą zostać zarejestrowane tylko te grupy religijne, które mają co najmniej 10 tys. wyznawców. Grupy niezarejestrowane maja również pełną swobodę kultu, tworzenia stowarzyszeń i prowadzenia działalności misyjnej[1].

Nauka religii jest dozwolona w szkołach, jeśli zażąda tego grupa co najmniej 7 uczniów w klasie. W praktyce, ze względu na niewielkie zainteresowanie, nauka religii należy w szkołach do rzadkości.

W kraju tym nie ma zawartego konkordatu między władzą państwową a Stolicą Apostolską. W większości szkół nie ma też nauczania religii, tzw. katechezy. Urzędy i miejsca publiczne są całkowicie pozbawione symboliki religijnej.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Czesi bez Boga
  2. według "Historii ziem czeskich" [1]
  3. według "Historii ziem czeskich" [2]
  4. Serwis Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – Prawosławie w Czechach [dostęp: 13.03.2014.]