Religijne Towarzystwo Przyjaciół

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Religijne Towarzystwo Przyjaciół
Klasyfikacja systematyczna wyznania
Chrześcijaństwo
 └ Purytanizm
Kwakrzy przybywający do Ameryki Północnej przyjaźnie witają się z Indianami (rycina z XVIII w.)

Religijne Towarzystwo Przyjaciół (członkowie określani popularnie jako kwakrzy) – protestancki kierunek wyznaniowy w chrześcijaństwie silnie akcentujący rolę osobistego wewnętrznego objawienia. Charakteryzuje się m.in. przestrzeganiem światopoglądu pacyfistycznego. W 1947 roku społeczności kwakrów przyznano Pokojową Nagrodę Nobla.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kwakrów (ang. quakers – drżący) nazwano tak ironicznie przez przeciwników z przyczyny rzekomego drżenia, z jakim w zachwyceniu mówili o wielkości Boga. Sami nazywają się Towarzystwem Przyjaciół, choć określenie „kwakier” straciło już swe pierwotne, pejoratywne znaczenie. Grupa chrześcijańska założona w roku 1646 przez George'a Foxa (1621-1691) jako skrajny odłam angielskiego purytanizmu, w krótkim czasie rozszerzyła się na całą Anglię. Prześladowania religijne sprawiły, że duża część kwakrów szukała bezpieczeństwa w Północnej Ameryce. W 1689 wydano w Anglii dekret tolerancyjny, który przywrócił kwakrom wolność wyznania. W Niemczech kwakrzy żyli w okolicy Pyrmontu i Minden, a prócz tego zamieszkiwali też południową Francję koło Nîmes, Holandię, Norwegię i Australię.

George Fox, duchowy przywódca pierwszych kwakrów, głosił ideę chrześcijaństwa nie opartego na Biblii czy innych świętych księgach, ale na iluminizmie, czyli objawieniu wewnętrznym. Jego idee zostały zebrane i opracowane w języku angielskim przez Roberta Barclaya Catechismus et fidei Confessio (Amsterdam, 1679), uzupełnione Theologiae verae Christianae apologia oraz pismami George Foxa, George Kaitha, Samuela Fishera, Wiliama Penna (twórcy konstytucji Pensylwanii, gwarantującej swobodę wyznawania wszelkim religiom monoteistycznym), Henryka Fuke'a, J.J. Gurneya i innych.

Doktryna[edytuj | edytuj kod]

Za podstawę ich wyznania, w zasadniczych kwestiach zgodnego z wyznaniem protestanckim, można uważać wiarę w nadnaturalne, pochodzące od Boga światło, które jest obecne w sercu człowieka. Doświadczenie iluminacji (oświecenia) jest rozumiane jako wyraz działania Ducha Świętego, a jednocześnie wyraz bezpośredniego działania Boga w duszy człowieka.

Organizacja gminy kwakierskiej jest prosta, kwakrzy nie mają duchownych ani obrządków kościelnych. Na zgromadzeniach przemawia każdy, kto się do tego czuje powołany. Bezpośredniość kontaktu między człowiekiem i Bogiem sprawia, że nie istnieje potrzeba powoływania żadnych „pośredników” (kapłanów) i wznoszenia specjalnych budowli (kościołów). Pod koniec XIX wieku gminy zaczęły zatrudniać płatnych pastorów, którzy prowadzili „programowane zebrania”, podstawą wspólnoty nadal pozostawały jednak „spotkania nieprogramowane”.

Kwakrzy nie składają przysięgi, nie służą wojskowo i unikają hucznych zabaw. Gminy kwakierskie oparte są na zasadzie równości; niedopełnienie obowiązków religijnych i społecznych może spowodować wykluczenie z gminy. Społeczność kwakierska dawała zawsze silne oparcie swoim członkom. Swego czasu stanowiło ono o zamożności i rozwoju miast takich jak Nantucket czy New Bedford w Nowej Anglii. Ustawy państwowe zakazywały kwakrom wstępu na wyższe uczelnie, co poskutkowało tym, że wiele rodów kwakierskich realizowało się w innego rodzaju działalności, np. Barclays (finanse), Cadbury (przemysł spożywczy), Darby (metalurgia), Lloyds (finanse) itp.

Kwakrzy położyli wielkie zasługi w zniesieniu handlu niewolnikami. W Ameryce Północnej kwakrzy dzielili się na kilka grup; tych, którzy zachowują życie mniej surowe, zwano mokrymi, wiodących bardziej ascetyczne życie (zwolenników abstynencji) nazywano surowymi albo suchymi. Kwakrzy pełniący służbę wojskową zwani byli wolnymi albo wojującymi, a ci, którzy według nauki Eliasza Hicksa byli zwolennikami ścisłego deizmu, zwali się Hiksytami. Na przeciwnym biegunie skupiali się Przyjaciele Ewangelii.

Współcześni kwakrzy, których jest około 350 tysięcy[1][2], są w większości pacyfistami i chętnie angażują się w działalność społeczną.

Kwakrzy w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy kwakrzy pojawili się w Polsce po I wojnie światowej, gdy zaczęli organizować pomoc humanitarną dla ofiar działań wojennych. W Warszawie założyli organizację Stowarzyszenie Przyjaciół Prawdy. W Malicach koło Hrubieszowa zorganizowali punkt udzielania pomocy okolicznej ludności. Podobną działalność charytatywną kwakrzy rozpoczęli w Polsce po II wojnie światowej. Obecnie wspólnota kwakrów prowadzi działalność w Warszawie i Poznaniu jako Religijne Towarzystwo Przyjaciół w Polsce.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]