Rembrandt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rembrandt van Rijn
Rembrandt van rijn-self portrait.jpg
Autoportret (1661)
Imiona i nazwisko Rembrandt Harmenszoon van Rijn
Data i miejsce urodzenia 15 lipca 1606, Lejda
Data i miejsce śmierci 14 października 1669, Amsterdam
Dziedzina sztuki malarstwo
Styl barok
Ważne dzieła Wymarsz strzelców
Lekcja anatomii doktora Tulpa
Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem
Muzeum artysty Rembrandthuis
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Rembrandt w Wikicytatach
Autoportret (1630)
Autoportret (1640)
Autoportret (1661)
Autoportret (ok. 1669)

Rembrandt Harmenszoon van Rijn (ur. 15 lipca 1606 w Lejdzie, zm. 4 października 1669 w Amsterdamie) – holenderski malarz, rysownik i grafik. Uważany powszechnie za jednego z największych artystów europejskich i światowych.

Obok Jana Vermeera i Fransa Halsa najważniejszy malarz w sztuce holenderskiej „złotego wieku” – okresu, w którym kultura, nauka, gospodarka, potęga militarna i wpływy polityczne Holandii osiągnęły apogeum.

W okresie lejdejskim swoje obrazy sygnował skrótem „RHL” (Rembrandus Hermanii Leidensis). Później podpisywał się jedynie samym imieniem, podobnie jak wielcy artyści renesansu: Michał Anioł, Rafael lub Tycjan.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Był ósmym (przedostatnim) dzieckiem młynarza Harmena Gerritszoona oraz córki piekarza Neeltge Willemsdochter van Zuitbroeck. Dzieciństwo spędził w Lejdzie. Od siódmego roku życia uczył się w szkole łacińskiej. Siedem lat później, 20 maja 1620 r., wstąpił na uniwersytet w Lejdzie, ale studiował tam tylko kilka miesięcy. W 1621 r. rozpoczął naukę malarstwa w pracowni Jacoba van Swanenburgha, w której przez 3 lata uczył się podstaw i techniki malarstwa. W 1624 r. rodzice wysyłali go do Amsterdamu, gdzie doskonalił swój kunszt malarski u Pietera Lastmana (1583-1633), uznanego malarza obrazów historycznych, cechujących się silnym realizmem i wielkim napięciem dramatycznym. Od niego zapożyczył styl narracyjny, sposób ukazywania psychologicznej głębi postaci oraz technikę światłocienia.

Po powrocie do Lejdy otworzył własną pracownię i rozpoczął współpracę z osiemnastoletnim Janem Lievensem (1607-1674), również uczniem Lastmana. Około 1628 r. pracownię młodych artystów odwiedził Constantijn Huygens, dyplomata, podróżnik i poeta. Było to przełomowe wydarzenie w karierze Rembrandta i Jana Lievensa. Constantijn Huygens był jedną z najbardziej wpływowych osobistości w Holandii, a tym samym jego poparcie, jak również osąd w dziedzinie sztuki, miały decydujące znaczenie. Huygens zamówił portret u Jana Lievensa, natomiast Rembrandt miał namalować portret jego brata. Przez kilka następnych lat Huygens śledził ich karierę, organizował zamówienia, pełnił rolę kogoś w rodzaju agenta.

W 1630 r. umarł ojciec malarza. W 1631 r. Rembrandt osiadł w Amsterdamie, gdzie marszand obrazów Hendrick van Uylenburgh (ok. 1587-1661, wiele lat mieszkający w Krakowie, później w Gdańsku) zaproponował mu otwarcie u siebie pracowni. Za jego pośrednictwem Rembrandt otrzymał prestiżowe zamówienia. Malował głównie portrety zamawiane przez najbogatsze rodziny Amsterdamu. 5 czerwca 1633 r. zaręczył się z Saskią van Uylenburgh, siostrzenicą marszanda, którą poślubił 22 czerwca 1634 r. Żona, córka burmistrza, wniosła posag w wysokości 40 tys. florenów. Młodzi małżonkowie zamieszkali w luksusowym domu w dzielnicy nad rzeką Amstel. Artysta często uwieczniał żonę na swoich płótnach. W 1635 r. Rembrandt otworzył pracownię w wynajętym magazynie, przez którą przewinęło się następnie kilkudziesięciu uczniów. W styczniu 1639 r. kupił duży dwupiętrowy dom przy Breestraat. W 1640 r. umarła matka Rembrandta. Umarło też pierwszych troje jego dzieci: Rombertus (1635), Cornelia (1638) i również Cornelia (1640). W 1641 r. przyszedł na świat Tytus. 14 czerwca 1642 r. w wieku 30 lat umarła (prawdopodobnie na gruźlicę) Saskia. W testamencie rozdzieliła sumę 40 tys. florenów pomiędzy syna i męża. Tytusem zajęła się najęta guwernantka, bezdzietna wdowa Geertje Dircx[1], która wkrótce została metresą Rembrandta.

W 1646 r. do domu Rembrandta przybyła nowa służąca, 23-letnia Hendrickje Stoffels, która zastąpiła Geertje. Rembrandt zakochał się w niej, ale nie mógł jej poślubić, gdyż naraziłby się na stratę wielkiej części spadku po Saskii. Oskarżeni zostali o konkubinat. W 1654 r. Hendrickje urodziła córkę Cornelię; równocześnie została ekskomunikowana. Rembrandt starzejąc się popadał w ruinę i izolował się od świata, coraz mniej czasu poświęcał wykonywaniu zamówień. W 1656 r. stał się bankrutem. Zbiory artysty zostały wystawione na licytację i sprzedane. W 1663 r. umarła Hendrickje. 4 września umarł Tytus, zaledwie kilka miesięcy po ślubie z Magdaleną van Loo. Rembrandt zmarł 4 października 1669 r. w małym domku w dzielnicy Rozengracht, gdzie mieszkał ze swoją 15-letnią córką Cornelią. Pochowany został 8 października obok Saskii, Tytusa i Hendrickje w Westerkerk w Amsterdamie.

Prerembrandtyści[edytuj | edytuj kod]

W 1. połowie XVII w. działała w Amsterdamie grupa malarzy, do której należeli: Pieter Lastman (1583-1633), Jan Pynas (ok. 1582-1631), Jacob Pynas (ok. 1592- ok. 1650), Claes Cornelisz. Moeyaert (1591-1655), Francois Venant (1592-1663). Pod wpływem Caravaggia i caravaggionistów oraz pejzażysty Adama Elsheimera stworzyli oni nową formułę barokowego malarstwa historycznego, którą charakteryzował dramatyzm kompozycji, kontrastowa kolorystyka, patos póz i gestów. Ich styl, zwłaszcza Pietera Lastmana, oddziałał silnie na wczesną twórczość Jana Lievensa i Rembrandta.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Rembrandt pozostawił po sobie około 300 obrazów olejnych, 300 grafik i około 1000-2000 rysunków. Charakterystyczną cechą jego dzieł jest zafascynowanie efektami światła i głębokich cieni. Jego styl i technika ewoluowały z biegiem lat, jednak zamiłowanie do dramatycznego oświetlenia malowanych scen zajmowało centralną pozycję w jego całej twórczości, tak malarskiej jak graficznej. Obrazy malowane są z olbrzymią swobodą, im później tym bardziej szerokimi, swobodnymi pociągnięciami pędzla. Potężnym środkiem malarskim Rembrandta był światłocień, w sposób jemu właściwy stosowany, będący połączeniem światła i cienia, zmroku, z którego wyłaniają się postacie, oraz jasnych promieni. Rembrandt stosował mistrzowski światłocień zbliżony do dzieł np. Caravaggia, jednak w przeciwieństwie do włoskiego malarza, światło u Rembrandta ma charakter raczej metafizyczny niż ekspresyjny, a jego źródło jest często trudne do ustalenia (np. w Oślepieniu Samsona światło pada z punktu zbiegu linii perspektywicznych, a w Wieczerzy w Emaus – z blatu stołu, przy którym siedzi Chrystus). W latach ok. 1630 następuje u Rembrandta zmiana kolorytu, z zimnych tonów niebieskawo zielonkawych na ciepłe, złoto-brązowe. Około roku 1640 pojawiają się w jego dziełach silna czerwień i głęboki ton żółty, ostatnie zaś 20-lecie jego twórczości charakteryzują silniejsze efekty kolorystyczne i znacznie szerszy sposób malowania.

Rembrandt zwany jest „malarzem duszy” w przeciwieństwie do Rubensa, malarza ciała. Ujmuje on wszystkie zjawiska głęboko: początkowe dzieła jego cechuje dramatyczne napięcie, jednak prace późniejszego okresu twórczości są coraz spokojniejsze i bardziej pełne duchowego pogłębienia. Przez całe życie malował z wielkim zamiłowaniem autoportrety. Powstało ich niemal 100, w tym około 20 grafik, tworząc w ten sposób „pamiętnikarski” zapis zmian jakie życie i doświadczenia wycisnęły na jego twarzy. Serię zapoczątkował w roku 1627 portretem własnym jako młodego mężczyzny, ukrywającego twarz w cieniu. Jednym z ostatnich dzieł jest płótno z 1669 roku, z którego spogląda na nas stary, poszarzały i pomimo uśmiechu, zmęczony życiem człowiek zapadający się w ciemność. Obraz powstał tuż przed śmiercią artysty.

Spuścizna artystyczna Rembrandta jest bardzo bogata. W Lejdzie w latach 1617-1631 powstały portrety własne, portrety krewnych (m.in. ojca i matki w Mauritshuis w Hadze), sceny biblijne: Ofiarowanie Chrystusa w świątyni, Samson i Dalila, Grosz czynszowy i inne, dalej przedstawienia starców, czytających lub rozmyślających w mrocznych wnętrzach. Prawie wszystkie obrazy Rembrandta tego okresu są małego formatu, malowane z wielką dokładnością. W pierwszych latach pobytu w Amsterdamie zyskał rozgłos jako świetny portrecista. W okresie tym powstały znakomite portrety: Lekcja anatomii Doktora Tulpa (1632), Pisarz (1631), Budowniczy okrętów z żoną (1633), Dama z wachlarzem (Londyn), grupa przedstawiająca kaznodzieję Anslo, pocieszającego kobietę w żałobie (1641) i inne. Z licznych autoportretów Rembrandta z tego okresu (lata 30. XVII. w.) najlepsze znajdują się w Luwrze w Paryżu, w Galerii Uffizi we Florencji i w galeriach: drezdeńskiej, londyńskiej, haskiej i berlińskiej. Silnym napięciem dramatycznym odznaczają się: Ofiara Abrahama (1635) i Oślepienie Samsona (1636). Ofiara Manoaha (1641) zapowiada już spokój i barwność dojrzałego okresu. Piękno aktu kobiecego wykazuje Danae (1636). Z okresu tego wyliczyć jeszcze należy małego formatu sceny Nowego Testamentu, spośród których Męka Pańska (1634) i Chrystus jako ogrodnik (1638) wysuwają się na plan pierwszy.

W roku 1642 powstał sławny obraz zwany Straż nocna, stanowiący punkt zwrotny w twórczości Rembrandta od silnego realizmu lat 30. do pewnego wizjonerstwa i mistycyzmu. Ze zbiorowych portretów tej epoki najsławniejsze: Lekcja anatomii Doktora Deymana (zachowany częściowo) i obraz Stalmeesters (zarząd cechu sukienników). Z dojrzałego okresu twórczości Rembrandta najpiękniejsze są portrety: Nik. Bruyningh (1652), burmistrza Jana Sixa (1654), syna Tytusa, Hendrikje, autoportrety, wreszcie liczne popiersia starych Żydów. Znaczny dział zajmują w twórczości Rembrandta tego okresu sceny ze Starego i Nowego Testamentu, jak małego formatu Zuzanna wśród starców (1647), Tobiasz (1645 i 1650) itd. Następnie potężne kompozycje: Błogosławieństwo Jakuba (1654), Saul i Dawid (ok. 1659) i Powrót marnotrawnego syna (ok. 1665). Z obrazów religijnych powstały jeszcze: Św. Rodzina (1644, 1645, 1646), Emaus (ok. 1650; 1648). Rzadko malował Rembrandt martwe natury: Rozpłatany wół itp., niezbyt też często krajobrazy, pojawiające się w jego twórczości od roku 1635.

Bardzo wielka jest spuścizna mistrzowskich rysunków Rembrandta, piórkowych i lawowanych tuszem (rzadsze są kredkowe). Znajdują się w dużych zbiorach europejskich. Dla dziejów grafiki przełomowe znaczenie miały akwaforty Rembrandta, oddające wspaniale jego efekty światłocieniowe. Wykonał ich ok. 350, obejmują tematy te same co obrazy. Najsławniejsze: Przekupień trucizny na szczury (1632), Krajobraz z trzema drzewami (1643), Autoportret w czasie rysowania (1645), Trzy krzyże (1653), Chrystus w Emaus (1654), Ecce Homo (1655) i wiele in.

Dzieła Rembrandta[2][edytuj | edytuj kod]

Okres lejdejski (1625-1631)[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Rok Wymiary (cm) Miejsce przechowywania Ilustracja
Operacja 1624/1625 21,6 × 17,7 kolekcja prywatna
Rembrandt van Rijn 181.jpg
Handlarz okularów 1624/1625 21 × 17,8 Stedelijk Museum De Lakenhal, Lejda
Rembrandt van Rijn 180.jpg
Trzech śpiewaków 1624/1625 21,6 x 17,8 kolekcja prywatna
(W. Baron van Dedem)
Rembrandt The Three Singers (Hearing).jpg
Chrzest eunucha 1626 64 × 47,5 Museum Catharijneconvent
Rembrandt 169.jpg
Ukamienowanie Szczepana 1625 89,5 x 123,6 Musée des Beaux-Arts, Lyon
Rembrandt Harmensz. van Rijn 150.jpg
Wspaniałomyślność cesarza Tytusa 1626 89,8 × 121 cm Stedelijk Museum De Lakenhal Lejda
Rembrandt Historical Painting 1626.jpg
Dawid prezentujący Saulowi głowę Goliata 1625 (1627) 27,5 × 39,5 Muzeum Sztuki w Bazylei
Rembrandt Harmensz. van Rijn 029.jpg
Oślica Balaama 1626 63,2 × 46,5 Musee Cognacq-Jay, Paryż
Rembrandt Harmensz. van Rijn 122.jpg
Koncert w strojach biblijnych 1626 63,5 × 48 Rijksmuseum
Rembrandt concert.jpg
Wypędzenie przekupniów ze świątyni 1626 43,1 × 32 Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie
Rembrandt Harmensz. van Rijn 024.jpg
Tobiasz i Anna 1626 39,5 × 30 Rijksmuseum
Rembrandt Harmensz. van Rijn 154.jpg
Ucieczka do Egiptu 1627 26 × 24 Musée des Beaux-Arts, Tours
Rembrandt Harmensz. van Rijn 052.jpg
Wizerunek mężczyzny w kapeluszu 1627 40 × 29,4 kolekcja prywatna (Wielka Brytania)
Rembrandt van Rijn 182.jpg
Święty Paweł w więzieniu 1627 72,8 × 60,2 Staatsgalerie Stuttgart
11014.jpg
Przypowieść o bogaczu 1627 32 cm × 42 Gemäldegalerie
Rembrandt - Der reiche Narr.jpg
Dysputa świętych Piotra i Pawła ok. 1628 72,3 × 59,5 National Gallery of Victoria, Melbourne,
Rembrandt van Rijn 185.jpg
Symeon w świątyni ok. 1628 55,4 × 43,7 Kunsthalle Hamburg
Rembrandt Harmensz. van Rijn 056.jpg
Chrystus w Emaus ok. 1628 37,4 × 42,3 Musée Jacquemart-Andre, Paryż
Rembrandt Harmensz. van Rijn 022.jpg
Autoportret ok. 1628 22,5 × 18,6 Rijksmuseum
Rembrandt-self-portrait-1628.jpg
Autoportret 1629 15,5 × 12,7 Stara Pinakoteka
Rembrandt Harmensz. van Rijn 140.jpg
Autoportret ok. 1629 38,2 × 31 Germanisches Nationalmuseum, Norymberga
Rembrandt van Rijn 184.jpg
Judasz zwracający srebrniki 1629 79 × 102,3 Normanby Collection, Yorkshire
Judas Returning the Thirty Silver Pieces - Rembrandt.jpg
Pracownia Rembrandta ok. 1629 24,8 × 31,7 Museum of Fine Arts w Bostonie
Rembrandt The Artist in his studio.jpg
Apostoł Paweł przy stole do pracy 1629-1630 47,2 × 38 Germanisches Nationalmuseum, Norymberga
11018.jpg
Samson i Dalila 1629-1630 61,3 × 50 Gemäldegalerie
Rembrandt Harmensz. van Rijn 126.jpg
Dawid grający na harfie Saulowi 1629-1630 61,8 × 50,2 Städel Museum
Saul and David rembrandt.jpg
Jeremiasz opłakujący zburzenie Jerozolimy 1630 58,3 × 46,6 Rijksmuseum
Jeremiah lamenting.jpg
Andromeda 1630 34 × 24,5 Mauritshuis
Rembrandt Harmensz. van Rijn 011.jpg
Starszy mężczyzna w futrzanej czapce (Portret ojca) 1630 21,5 × 17 Tiroler Landesmusem Ferdinandeum, Innsbruck
Rembrandt Harmenszoon van Rijn - Bust of an Old Man in a Fur Cap.JPG
Wskrzeszenie Łazarza 1630-1631 96,2 × 81,5 County Museum of Art, Los Angeles
Rembrandt Harmensz. van Rijn 015.jpg
Porwanie Prozerpiny 1631 84,4 × 79,7 Gemäldegalerie
Rembrandt - The Rape of Proserpine - Google Art Project.jpg
Autoportret w stroju orientalnym 1631 66,5 × 52 Musée du Petit Palais, Paryż
Rembrandt 1631.jpg
Prorokini Anna 1631 60 × 48 Rijksmuseum
Rembrandt prophet hannah.jpg
Symeon w świątyni 1631 60,9 × 47,9 Mauritshuis
Rembrandt Harmensz. van Rijn 145.jpg
Święty Piotr w więzieniu 1631 59 × 47,8 Israel Museum
Rembrandt st. peter in prision.jpg

Pierwszy okres amsterdamski (1632-1639)[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Rok Wymiary
(cm)
Miejsce przechowywania Ilustracja
Mężczyzna w stroju orientalnym 1632 152,7 × 111,1 Metropolitan Museum of Art
Man in Oriental Costume, by Rembrandt van Rijn.jpg
Jacob de Gheyn III 1632 29,9 × 24,9 Dulwich Picture Gallery
Rembrandt Harmensz van Rijn - Jacob III de Gheyn - Google Art Project.jpg
Lekcja anatomii doktora Tulpa 1632 169,5 × 216,5 Mauritshuis
The Anatomy Lesson.jpg
Porwanie Europy 1632 62,2 × 77 J. Paul Getty Museum
Rembrandt Harmensz. van Rijn - The Abduction of Europa - Google Art Project.jpg
Uczony w pokoju z krętą klatką schodową 1632 29 × 33 Luwr
Rembrandt - The Philosopher in Meditation.jpg
Zdjęcie z krzyża 1632-1633 89,4 × 65,2 Stara Pinakoteka
Rembrandt - Deposition from the Cross - WGA19112.jpg
Portret mężczyzny w stroju orientalnym 1633 85,8 × 63,8 Stara Pinakoteka
Rembrandt Harmensz. van Rijn 118.jpg
Zdjęcie z krzyża 1634 158 × 117 Ermitaż
Descent from the Cross by Rembrandt's workshop (1634, Hermitage).jpg
Saskia w kapeluszu z piórem 1633 52,5 × 44 Gemäldegalerie
Rembrandt Harmensz. van Rijn 090.jpg
Estera (przygotowująca się na spotkanie z Aswerusem) ok. 1633 109,2 × 94,4 National Gallery of Canada
21015.jpg
Podniesienie krzyża 1633 95,7 × 72,2 Stara Pinakoteka
Rembrandt Harmensz. van Rijn 073.jpg
Autoportret 1633 70,4 × 53 Luwr
Rembrandt - Self-Portrait Wearing a Toque and a Gold Chain - WGA19210.jpg
Burza na Morzu Galilejskim 1633 160 × 128 Isabella Gardner Museum, Boston
Rembrandt Christ in the Storm on the Lake of Galilee.jpg
Saskia jako Flora 1634 125 × 101 Ermitaż, Sankt Petersburg
Harmensz van Rijn Rembrandt - Флора - Google Art Project.jpg
Autoportret w futrzanym płaszczu 1634 58,3 × 47,4 Gemäldegalerie
Rembrandt - Auto-retrato, 1634 - Gemäldegalerie, Berlin.jpg
Diana z Akteonem i Kallisto 1634 73,5 × 93,5 Museum Wasserburg
Diana bathing (Rembrandt).jpg
Portret Maertena Soolmansa[3] 1634 71,2 × 53 Muzeum Narodowe w Warszawie
Rembrandt Portrait of Maerten Soolmans.jpg
Portret Maertena Soolmansa (obraz paryski) 1634 207 × 132,5 Kolekcja Rotschild, Paryż
21046.jpg
Portret Oopjen Coppit 1634 207 × 132 Kolekcja Rotschild, Paryż
21047.jpg
Portret osiemdziesięciotrzyletniej kobiety 1634 71,1 × 55,9 National Gallery w Londynie
Rembrandt Harmensz. van Rijn 108.jpg
Saskia w czerwonym kapeluszu ok. 1634 99,5 × 78,8 Gemäldegalerie Alte Meister w Kassel
21036.jpg
Artemizja lub Sofonisba 1634 142 × 152 Prado
Artemisia, by Rembrandt, from Prado in Google Earth.jpg
Niewierny Tomasz 1634 53,1 × 50,5 Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie
Rembrandt Harmensz. van Rijn 040.jpg
Flora 1635 123,5 × 97,5 National Gallery w Londynie
Rembrandt Harmensz. van Rijn 086.jpg
Ofiarowanie Izaaka 1635 193,5 × 132,8 Ermitaż
Rembrandt The Sacrifice of Abraham.jpg
Porwanie Ganimedesa 1635 171 × 130 Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
Rembrandt - The Abduction of Ganymede - Google Art Project - cropped.jpg
Samson grożący teściowi ok. 1635 159 × 131 Gemäldegalerie
Rembrandt - Simson threatened his father-in-law - Google Art Project.jpg
Uczta Baltazara ok. 1635 167,6 × 209,2 National Gallery w Londynie
Rembrandt-Belsazar.jpg
Autoportret z Saskią ok. 1635 161 × 131 Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
Rembrandt Harmensz. van Rijn 139.jpg
Zuzanna w kąpieli 1636 47,4 × 38,6 Mauritshuis
Rembrandt Harmensz. van Rijn 151.jpg
Wniebowstąpienie 1636 93 × 68,7 Stara Pinakoteka
Rembrandt van Rijn 192.jpg
Ofiara Abrahama 1636 195 × 123,3 Stara Pinakoteka
Abraham and son.jpg
Oślepienie Samsona 1636 205 × 272 Städel Museum
Rembrandt Harmensz. van Rijn 041.jpg
Danae 1636 185 × 203 Ermitaż
Rembrandt Harmensz. van Rijn 026.jpg
Archanioł Rafał opuszczający Tobiasza 1637 66 × 52 Luwr
Rembrandt De aartsengel verlaat Tobias en zijn gezin. 1637.jpg
Szlachcic polski 1637 96,7 × 66,1 National Gallery of Art
Rembrandt. A Polish Nobleman. 1637.PNG
Pracujący w winnicy 1637 31 × 42 Ermitaż
Rembrandt - Parable of the Laborers in the Vineyard.jpg
Noli me tangere 1638 Buckingham Palace, Londyn
Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem 1638 46,2 × 65,5 Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie
Rembrandt Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem.jpg
Pejzaż z kamiennym mostem ok. 1638 29,5 × 42,5 Rijksmuseum
Rembrandt Harmensz. van Rijn - De stenen brug - Google Art Project.jpg
Wesele Samsona 1638 126,5 × 175,5 Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
Rembrandt Harmensz. van Rijn 146.jpg
Złożenie do grobu 1639 32,3 × 40,5 Hunterian Museum Rembrandt Harmensz. van Rijn 054.jpg
Złożenie do grobu 1635-1639 92,6 × 68,9 Stara Pinakoteka
Rembrandt van Rijn 191.jpg
Głowa człowieka ze Wschodu 1635-1639 101 × 79 Chatsworth House
Rembrandt Harmensz. van Rijn 032.jpg

Okres pośredni (1640-1647)[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Rok Wymiary (cm) Miejsce przechowywania Ilustracja
Krajobraz z burzą ok. 1640  ? Herzog Anton Ulrich-Museum
31040.jpg
Autoportret trzydziestoczteroletniego artysty 1640 102 × 80 cm National Gallery w Londynie
Rembrandt Harmensz. van Rijn 129.jpg
Portret kaznodziei Cornelisa Anslo 1641 176 × 210 cm Gemäldegalerie, Berlin
Rembrandt - The Mennonite Preacher Anslo and his Wife - Google Art Project.jpg
Dziewczyna w ramie obrazu (Żydowska narzeczona) 1641 Zamek Królewski Rembrandt Girl in a Picture Frame.jpg
Uczony przy pulpicie (Ojciec żydowskiej narzeczonej) 1641 Zamek Królewski w Warszawie Rembrandt Harmensz. van Rijn 158.jpg
Portret Agathy Bas 1641 105,2 × 83,9 cm Royal Art Collection
Rembrandt Harmensz. van Rijn 080.jpg
Saskia z czerwonym kwiatem 1641 98,5 × 82,5 cm Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
Rembrandt Harmensz. van Rijn 087.jpg
Wymarsz strzelców lub Straż nocna 1642 Rijksmuseum, Amsterdam The Nightwatch by Rembrandt.jpg
Pożegnanie Dawida z Jonatanem 1642 73 × 61,5 cm Ermitaż, Sankt Petersburg Rembrandt Harmensz. van Rijn 031.jpg
Chrystus i jawnogrzesznica (obraz Rembrandta) 1644 83,8 × 65,4 cm National Gallery w Londynie
Rembrandt Christ and the Woman Taken in Adultery.jpg
Święta Rodzina z aniołami 1645 117 × 91 cm Ermitaż, Sankt Petersburg Rembrandt Harmensz. van Rijn 058.jpg
Portret dziewczyny w oknie 1645 81,6 × 66 cm Dulwich Picture Gallery, Londyn
Rembrandt Harmensz van Rijn - Girl at a Window - Google Art Project - edited.jpg
Sen Józefa 1645 20 cm x 27 cm Gemäldegalerie, Berlin Rembrandt van Rijn 195.jpg
Święta Rodzina 1646 45 × 67 cm Gemaeldegalerie, Kassel
41019.jpg
Pokłon pasterzy 1646 97 × 71,5 cm Stara Pinakoteka, Monachium
Rembrandt van Rijn 009 full image 01.jpg
Pokłon pasterzy 1646 65,5 × 55 cm National Gallery w Londynie
Workshop of Rembrandt 001.jpg
Abraham i trzej aniołowie 1646 16 × 21 cm Aurora Art Fund, Nowy Jork
Abraham and three angels by Rembrandt (1646, Aurora trust, NY).jpg
Pejzaż zimowy 1646 17 × 23 cm Gemaeldegalerie, Kassel
Rembrandt Winterlandschap 1646.jpg
Młoda kobieta w łóżku ok. 1647 81,3 × 68 cm National Gallery of Scotland, Edynburg
Rembrandt Harmensz. van Rijn 066.jpg
Zuzanna i starcy 1647 76 × 91 cm Gemäldegalerie, Berlin Rembrandt Harmensz. van Rijn 152.jpg
Odpoczynek w czasie ucieczki do Egiptu 1647 34 × 48 cm National Gallery of Ireland, Dublin
Rembrandt van Rijn, Landscape with the Rest on the Flight into Egypt.jpg

Okres ostatni (1648-1669)[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Rok Wymiary (cm) Miejsce przechowywania Ilustracja
Wieczerza w Emaus 1648, 68 × 65 cm Luwr, Paryż
Rembrandt Harmensz. van Rijn 023.jpg
Wieczerza w Emaus 1648 89 × 111 cm Statens Museum, Kopenhaga
Rembrandt emaus.jpg
Portret dziewczyny w oknie 1651 78 × 64 cm Nationalmuseum, Sztokholm
51001.jpg
Portret starca w czerwieni 1652-1654 109 × 85 cm Ermitaż, Sankt Petersburg
Portrait-of-an-Old-Jew.jpg
Arystoteles z popiersiem Homera 1653 143,5 × 136,5 cm Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
Rembrandt - Aristotle with a Bust of Homer - Google Art Project.jpg
Portret Jana Sixa 1654 112 × 102 cm Fundacja Six, Amsterdam
JanSix.jpg
Kąpiąca się dziewczyna 1654 61,8 × 47 cm National Gallery w Londynie
Rembrandt Harmensz. van Rijn 060.jpg
Betsabe z listem Dawida 1654 142 × 142 cm Gemäldegalerie, Berlin
Rembrandt Harmensz. van Rijn 016.jpg
Tytus za pulpitem 1655 77 × 63 cm Museum Boymans Van Beuningen, Rotterdam
Rembrandt van Rijn - Titus at his Desk - Google Art Project.jpg
Józef i żona Potifara 1655 106 × 98 cm National Gallery of Art. Waszyngton
Rembrandt - Joseph Accused by Potiphar's Wife - WGA19093.jpg
Józef i żona Potifara 1655 110 × 87 cm Gemäldegalerie, Berlin
Rembrandt Harmensz. van Rijn 065.jpg
Autoportret ok. 1652 113 × 81,5 cm Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu
51002.jpg
Rozpłatany wół 1655) 94 × 69 cm Luwr, Paryż
Rembrandt Harmensz. van Rijn 053.jpg
Mężczyzna w hełmie 1655 137,5 × 104,5 cm Kelvingrove Art Gallery and Museum, Glasgow
Rembrandt Harmensz. van Rijn 078.jpg
Wojownik 1655 118 × 91,1 cm Museu Calouste Gulbenkian, Lizbona
Rembrandt alexander.jpg
Jeździec polski (Lisowczyk) 1655-1657 115 × 135 cm Frick Collection
Rembrandt Harmenszoon van Rijn - The Polish Rider.JPG
Dawid grający na harfie Saulowi 1656 130,5 × 164 cm Mauritshuis, Haga
Rembrandt Harmensz. van Rijn 030.jpg
Błogosławieństwo Jakuba 1656 175,5 × 210,5 cm Gemäldegalerie, Berlin
Rembrandt Harmensz. van Rijn 062.jpg
Lekcja anatomii doktora Deymana (1656) 100 × 134 cm Amsterdam Museum, Amsterdam
Rembrandt Harmensz. van Rijn 008.jpg
Czytający Tytus 1656-1657 71 × 62 cm Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu
Rembrandt Harmensz. van Rijn 104.jpg
Brodaty mężczyzna w czapce ok. 1657 78 × 66,7 cm National Gallery w Londynie
51028.jpg
Portret Katriny Hooghsaet 1657 126 × 98,5 cm Zamek Penrhyn, Gwynedd
Rembrandt, Portrait of Catrina Hooghsaet.jpg
Młoda dziewczyna z kolczykami 1657 39,5 × 32,5 cm Ermitaż
Young-Woman-with-Earrings.jpg
Tytus ok. 1658 67 × 55 cm Wallace Collection
Rembrandt Harmensz. van Rijn 102.jpg
Autoportret 1658 133,67 × 103,82 cm Frick Collection
Rembrandt - Zelfportret - Google Art Project.jpg
Portret Hendrickje Stoffels 1658 86 x 65 cm Gemäldegalerie
Rembrandt Harmensz. van Rijn 082.jpg
Mojżesz z tablicami prawa 1659 91 × 70 cm Gemäldegalerie, Berlin
Rembrandt - Moses with the Ten Commandments - Google Art Project.jpg
Walka Jakuba z aniołem ok. 1659 137 × 116 cm Gemäldegalerie, Berlin
Rembrandt - Jacob Wrestling with the Angel - Google Art Project.jpg
Ahaswer, Haman i Estera 1660 73 × 94 cm Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie
Rembrandt Harmensz van Rijn - Ahasuerus, Haman and Esther - Google Art Project.jpg
Dawid odprawiający Uriasza 1660 127 × 117 cm Ermitaż, Sankt Petersburg
Rembrandt - Haman Recognizes his Fate - WGA19124.jpg
Zaparcie się św. Piotra ok. 1660 154 × 169 cm Rijksmuseum, Amsterdam
Rembrandt Harmensz. van Rijn 012.jpg
Portret Margarethy de Geer ok. 1660 130,5 × 97,5 cm National Gallery w Londynie
61017Portrait of Margaretha de Geer.jpg
Autoportret 1660 111 × 85 cm Luwr, Paryż
Rembrandt, Auto-portrait, 1660.jpg
Portret Tytusa w stroju mnicha ok. 1660 79,5 × 67,7 cm Rijksmuseum, Amsterdam
Rembrandt Harmensz. van Rijn 103.jpg
Sprzysiężenie Claudiusa Civilisa 1661 196 × 309 cm Statens Konstmuseer, Sztokholm,
Bataafseeed.jpg
Artysta jako św. Paweł 1661 91 × 77 cm Rijksmuseum, Amsterdam
Rembrandt Harmensz. van Rijn - Zelfportret als de apostel Paulus - Google Art Project.jpg
Autoportret ok. 1661-1662 Londyn, Fundacja Iveagh
Święty Mateusz z aniołem 1661 96 × 81 cm Luwr, Paryż
Rembrandt Harmensz. van Rijn 049.jpg
Dwóch Afrykańczyków 1661 77,8 × 64,4 cm Mauritshuis, Haga
Rembrandt Harmensz. van Rijn 157.jpg
Syndycy cechu sukienników 1662 191,5 × 279 cm Rijksmuseum, Amsterdam
Rembrandt - Klesveverlaugets forstandere i Amsterdam.jpg
Żydowska narzeczona ok. 1662 121,5 × 166,5 cm Rijksmuseum, Amsterdam
Rembrandt Harmensz. van Rijn - Het Joodse bruidje.jpg
Król Ozjasz porażony trądem 1663 Derbyshire, Chatsworth House
Homer 1663 107 × 82 cm Mauritshuis, haga
Rembrandt Harmensz. van Rijn 061.jpg
Lukrecja 1664 120 × 101 cm National Gallery of Art, Waszyngton
61034 Lucretia.jpg
Lukrecja 1666 110.2 cm x 92.3 Minneapolis Institute of Arts
Rembrandt lucretia.jpg
Powrót syna marnotrawnego 1668 262 × 205 cm Ermitaż, Petersburg,
Rembrandt-The return of the prodigal son.jpg
Autoportret ok. 1668 82,5 × 65 cm Wallraf-Richartz-Museum, Kolonia
Rembrandt Harmensz. van Rijn 142.jpg
Portret rodziny 1668-1669 126 × 167 cm Herzog-Anton-Ulrich Museum, Brunszwik
Rembrandt Harmensz. van Rijn 050.jpg
Autoportret 1669 86 × 70,5 cm National Gallery w Londynie
61047 Self-portrait.jpg
Autoportret 1669 65,4 × 60,2 cm Mauritshuis, Haga,
Rembrandt Harmensz. van Rijn 134.jpg
Starzec Symeon i Dzieciątko Jezus w świątyni 1661-1669 98,5 × 79,5 cm Muzea w Sztokholmie
61049 Simeon in the Temple.jpg

Grafiki i akwaforty[edytuj | edytuj kod]

Dzieła Rembrandta w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce znajdują się trzy obrazy Rembrandta. Jeden z nich (Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem), przechowywany jest w Muzeum Czartoryskich w Krakowie, a dwa pozostałe na Zamku Królewskim w Warszawie (są to: Uczony przy pulpicie, znany też jako Ojciec żydowskiej narzeczonej i Dziewczyna w ramie obrazu, także: Żydowska narzeczona – nie mylić z innym obrazem o tym tytule z Rijksmuseum; oba powstały w 1641 roku).

O ile kwestia autorstwa Pejzażu z miłosiernym Samarytaninem nie podlegała wątpliwości, o tyle w przypadku dwóch pozostałych dzieł dopiero w 2006 roku oficjalnie potwierdzono, że namalował je Rembrandt. Obrazy te, zakupione przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, trafiły później w ręce rodziny Lanckorońskich, a następnie zostały przejęte przez gestapo. Po wojnie rodzinie udało się je odzyskać. W 1994 Karolina Lanckorońska przekazała swoją kolekcję w darze dla Narodu Polskiego i w ten sposób na Zamek trafiły oba dzieła Rembrandta.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Portret szlachcica polskiego (1637) przedstawia postać wnuka Mikołaja Reya – Andrzeja Reya[4] (ok. 1584-1641), starostę libuskiego, działacza kalwińskiego oraz dyplomatę, który w tym czasie (1637) przebywał z misją dyplomatyczną na dworach duńskim, holenderskim i angielskim[5].

Uczniowie[edytuj | edytuj kod]

Przez całe życie prowadził wielki warsztat malarski, przez który przewinęło się kilkudziesięciu uczniów. Wyszli z niego tacy malarze, jak: Jacob Backer, Ferdinand Bol, Gerard Dou, Willem Drost, Gerbrand van den Eeckhout, Barent Fabritius, Carel Fabritius, Govert Flinck, Aert Gelder, Samuel van Hoogstraten, Nicolaes Maes oraz mniej znani: Lambert Doomer, Abraham Furnerius, Hendrik Heerschop, Gerrit van der Horst, Isaac Jouderville, Karel van der Pluym, Constantijn van Renesse, Dirck van Santvoort., Jan de Wet. Wielu malarzy, choć nie było bezpośrednio uczniami Rembrandta, przejęło jego formułę malarską, m.in. Benjamin Gerritsz. Cuyp, Salomon Koninck, Philips Koninck, Willem de Poorter, Jan Victors, Jacob Willemsz. de Wet. Stąd kłopoty z atrybucji wielu jego dzieł.

Rozróżnieniem dzieł mistrza od obrazów jego uczniów zajmuje się od 1967 r. Komisja do Badań Twórczości Rembrandta (Rembrandt Research Project) z siedzibą w Amsterdamie. Owocem pracy międzynarodowego zespołu uczonych są kolejne tomy A Corpus of Rembrandt Paintings. Jeszcze na początku XX w. przypisywano Rembrandtowi 988 obrazów. W 1935 znawca Rembrandta Abraham Bredius podawał liczbę 630. Po weryfikacji dotychczasowych atrybucji pozostało ich ok. 300.

Przypisy

  1. Stefano Zuffi, Tamara Łozińska (tłumaczenie): Rembrandt. Warszawa: HPS, 2006, s. 82. ISBN 83-60529-02-7.
  2. Na podstawie katalogu dzieł Rembrandta.
  3. Obraz odrzucony, stworzony przez ucznia Rembrandta.
  4. Nad rzeką Ropą Starosta libuski, Andrzej Rey z Nagłowic – dyplomata pierwszej połowy XVII wieku, Kraków 1965.
  5. Polski Słownik Biograficzny, t. XXXI/2 zeszyt 129, 1988.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. R. Avermaete, Rembrandt i jego czasy, Warszawa 1978.
  2. M. Bockemuehl, Rembrandt. Tajemnica objawionej formy, Kolonia 2006.
  3. A. Chudzikowski, Rembrandt van Rijn, Warszawa 1972.
  4. D. De Jong, Rembrandt, książę malarzy, Warszawa 1961.
  5. A. Dobrzycka, Rembrandt, Warszawa 1958.
  6. D. M. Field, Rembrandt, Warszawa 2007.
  7. J. Hodge, Rembrandt, Kraków 1994.
  8. J. Kuzniecow, Rembrandt, Warszawa 1988.
  9. H. W. van Loon, Życie i czasy Rembrandta, Warszawa 1950.
  10. T. Mańkowski, Obrazy Rembrandta w galerii Stanisława Augusta, Kraków 1929.
  11. J. Michałkowa, Rembrandt, Warszawa 1960.
  12. J. Michałkowa, J. Białostocki, Rembrandt w oczach współczesnych, Warszawa 1957.
  13. M. Monkiewicz, Rembrandt, [w:] Sztuka świata, t. 7, Warszawa 1994 s. 137-159.
  14. M. Rostworowski, Rembrandta przypowieść o miłosiernym Samarytaninie, Warszawa 1980.
  15. S. Stopczyk, Biblia Rembrandta, Warszawa 1960.
  16. S. Zuffi, Rembrandt, Warszawa 2000.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]