Republika Pińczowska
| Historia Polski |
 Ten artykuł jest częścią cyklu: |
Republika Pińczowska, Rzeczpospolita Kazimiersko-Proszowicka - obszar wyzwolony przejściowo w okresie 24 lipca–12 sierpnia 1944 roku spod okupacji niemieckiej w wyniku działań oddziałów partyzanckich Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich i Armii Ludowej[1]. Wspólnym wysiłkiem wyzwolny został obszar o powierzchni 1000 km². Na terenie Republiki Pińczowskiej znalazły się miejscowości: Pińczów, Skalbmierz, Książ Wielki, Brzesko Nowe, Działoszyce, Janowice, Kazimierza Wielka, Koszyce, Nowy Korczyn, Proszowice, Sancygniów, Słaboszów i Wiślica.
Początkiem działań partyzantów było rozbrojenie posterunków niemieckich w Racławicach, Nowym Korczynie, Działoszycach i zajęcie Pińczowa. W tym czasie miały miejsce zwycięskie potyczki z Wehrmachtem pod wsią Sielec i w Młodzawach Dużych. Utrata tego obszaru przerywała Niemcom szlaki komunikacyjne z frontem wschodnim .
Władzę w Republice Pińczowskiej sprawowali: Pińczowska Konspiracyjna Powiatowa Rada Narodowa (reprezentująca AL i BCh) i delegat powiatowy rządu RP na uchodźstwie wraz z komendantem obwodu AK. Z oddziałów AL i współpracującego z nimi oddziału Maślanki sformowano 1 Brygadę AL im. Bartosza Głowackiego. Skutkiem koncentracji Wehrmachtu i braku możliwości połączenia z przyczółkami Armii Czerwonej, oddziały partyzanckie opuściły region, zaś 1 Brygada AL przebiła się przez front na wschodni brzeg Wisły.
5 sierpnia oddziały Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich stoczyły krwawą bitwę o Skalbmierz przeciwko siłom niemiecko-ukraińskim, które po zdobyciu miasta, dokonały jego pacyfikacji i zamordowały 64 osoby.
8 sierpnia rozbito posterunek żandarmerii niemieckiej w Działoszycach. Tej akcji dowodził kapitan Walery Zarod ps. "Pradzyński", a uczestniczyli w niej żołnierze BCh (Józef Kowenzowski ps. "Wierzba", Józef Kula ps. "Felek", Genowefa Pilniakowska ps. "Biedronka", Piotr Grontkowski ps. "Wywiadowca", Stanisław Skowron ps. "Słowik", "Społem", Mieczysław Chmielarski, Julian Sęsoła).
Zbiór pamiątek po Republice Pińczowskiej eksponowany jest w Pałacu Wielopolskich w Chrobrzu[2].
Przypisy
- ↑ Republika Pińczowska, Historycy.org
- ↑ Izba Pamięci Republiki Pińczowskiej (pol.). Ośrodek Dziedzictwa Kulturowego i Tradycji Rolnej Ponidzia, 2008. [dostęp 2011-05-17].
Zobacz też [edytuj]
- Rzeczpospolita Turgielska (marzec-lipiec 1944 na Wileńszczyźnie)
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Strony powiatu pińczowskiego
- "W latach okupacji niemieckiej" - historia ruchu oporu, podczas II wojny światowej, na oficjalnej stronie miasta.
- "Rozbrojenie posterunku niemieckiego w Działoszycach" - Rozbrojenie posterunku żandarmerii niemieckiej w Działoszycach 25/26 lipca 1944 r., na podstawie relacji uczestnika - Walerego "Prądzyńskiego" Zaróda
- - Uroczystości patriotyczne w Działoszycach - 2 sierpnia 2008 r.
