Republika Rio-Grandense

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy historycznego państwa w Ameryce Południowej. Zobacz też: Republika Rio Grande - państwo historyczne w Ameryce Północnej.
República Rio-Grandense
Republika Rio-Grandense
Cesarstwo Brazylii 1836-1845 Cesarstwo Brazylii
Flaga
Herb
Flaga Herb
Dewiza: (port.) Liberdade, Igualdade, Humanidade
(Wolność, Równość, Człowieczeństwo)
Stolica Oficjalne
Piratini
Caçapava do Sul
Alegrete
São Gabriel
Nieoficjalne
Bagé (przez dwa tygodnie)
São Borja
Typ państwa republika
Ostatnia głowa państwa Prezydent José Gomes de Vasconcelos Jardim
Powierzchnia
 • całkowita

281 748,5[a] km²
Ogłoszenie niepodległości od Cesarstwa Brazylii
11 września 1836
Konstytucja 8 lutego 1843[1]
Likwidacja Traktat Poncho Verde
1 marca 1845
Religia dominująca katolicyzm
Mapa
Obszar dzisiejszego stanu Rio Grande do Sul

Republika Rio-Grandense (port. República Rio-Grandense) – krótko istniejące państwo w Ameryce Południowej w latach 1836-1845. Nazywane także od stolicy Piratini w której zostało ustanowione Republiką Piratini. Istniało na obszarze dzisiejszego stanu Rio Grande do Sul. Powstanie państwa było skutkiem jednej z najdłuższych rewolt w historii Brazylii[2]. Niepodległość została ogłoszona 11 września 1836 roku przez generała Antônio de Sousa Neto po zwycięskiej bitwie o Arroio Seival (dzisiejsza Candiota) podczas Powstania Farrapos. Urugwaj poprzez umowę wzajemnej współpracy uznał niepodległość.

Głównymi przywódcami Republiki Rio-Grandense zostali lokalni farmerzy, którzy nauczyli się sztuki wojennej podczas wojny brazylijsko-argentyńskiej w latach 1825-1828, jak prezydent nowej republiki Bento Gonçalves da Silva. Konstytucja została ogłoszona w 1843 roku w Alegrete[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka ówczesnej prowincji Rio Grande do Sul koncentrowała się na produkcji suszonego mięsa i skóry. Całość sprzedawano na rynek wewnętrzny Cesarstwa Brazylii, jednak przewartościowany kurs reala oraz niekorzyści taryfowe spowodowały sprzedaż towarów przez farmerów po znacznie niższych cenach niż w innych częściach kraju. Doprowadziło to do powstania farmerów oraz wybuchu bitwy o Arroio Seival 10 września 1836. Rebelianci odnieśli zwycięstwo a ich dowódca, generał Antônio de Sousa Neto następnego dnia ogłosił niepodległość Republiki Rio-Grandense[3].

Kolejnym przywódcą separatystów został Bento Gonçalves da Silva, aresztowany następnie przez siły cesarskie w prowincji Bahia. 6 listopada 1836 roku ogłoszony został prezydentem, wraz z czterema wiceprezydentami:

1º - Antônio Paulino da Fontoura,
2º - José Mariano de Matos,
3º - Domingos José de Almeida,
4º - Inácio José de Oliveira Guimarães.

Po uwięzieniu Bento Gonclavesa da Silvy należało wybrać nowego prezydenta, którym został José Gomes de Vasconcelos Jardim. Błyskawicznie powołał on skład rządu republiki[3]:

W czasie powstania mianowano także generałów republiki:

Proklamacja Republiki Piratini, 1915, autor: Antônio Parreiras

Pierwszą stolicą nowego państwa było miasto Piratini[3]. W 1839 roku wojska pod wodzą włoskiego rewolucjonisty Giuseppe Garibaldiego i gaucho David Canabarro proklamowały na terenie stanu Santa Catarina Republikę Juliana ze stolicą w mieście Laguna. Nowa republika stworzyła z Rio-Grandense konfederację, która nie trwała długo z powodu problemów ze zdobyciem miasta Nossa Senhora do Desterro (obecnie Florianópolis), stolicy stanu Santa Catarina. Republika Rio-Grandense została rozwiązana 1 marca 1845 roku na mocy traktatu Poncho Verde, który gwarantował niektóre prawa dla prowincji wynikające z konstytucji republiki. W ciągu dziewięciu lat państwo miało w sumie sześć stolic: Piratini, Caçapava do Sul, Alegrete, São Gabriel, Bagé i São Borja.

Schizma religijna[edytuj | edytuj kod]

Alegoria Powstania Farrapos

Parafie gauchów podlegały biskupstwu w Rio de Janeiro, które wprowadzało wiele barier w funkcjonowaniu kościoła w nowo powstałej republice, gdyż nowe państwo odcięło się od sądów cesarskich. 22 czerwca 1838 roku kaznodzieja Chagas podczas spotkania z wikariuszem apostolskim wymówił posłuszeństwo biskupowi w Rio de Janeiro tworząc rozłam w Kościele katolickim w Rio Grande do Sul. Ojciec Chagas niezależnie mianował księży oraz udzielał dyspens. Został z tego powodu ekskomunikowany i wszelkie jego działania zostały uznane przez biskupa Rio de Janeiro za nielegalne. Większość duchownych w republice dołączyła do nowej władzy kościelnej[4]. Sytuacja taka trwała do końca powstania, kiedy ksiądz Chagas pojednał się z biskupem Rio de Janeiro. Po zakończeniu rewolucji biskup zlecił, aby ksiądz Fidêncio José Ortiz przejrzał wszystkie dokumenty uważane za nielegalne, wydane przez Chagasa[5].

Uznanie niepodległości[edytuj | edytuj kod]

Portret Bento Gonçalvesa da Silvy

Urugwaj poprzez traktat o wzajemnej współpracy uznał istnienie republiki. Inne kraje takie jak Stany Zjednoczone, Francja czy Anglia, nie przedstawiły jasno określonego stanowiska. Było to związane z rozpadem w 1830 roku państwa Zjednoczone Prowincje Rio de La Plata i powstaniem Wschodniej Republiki Urugwaju. Argentyński dyktator Juan Manuel de Rosas próbował odzyskać Urugwaj, przy czym oferował także wsparcie dla jednego z przywódców rebeliantów Rio-Grandense, Davida Canabarro[6]. Juan Manuel de Rosas został następnie odsunięty od władzy przez siły brazylijskie.

Lata późniejsze[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Traktat Poncho Verde.

Traktat Poncho Verde ostatecznie zlikwidował republikę zachowując niektóre mechanizmy samorządowe i gospodarcze oraz przywileje wywalczone przez powstańców. Po proklamowaniu republiki Brazylii w 1889 roku wydzielono stan Rio Grande do Sul z cesarskiej prowincji São Pedro do Rio Grande do Sul. Nowy stan zachował flagę, herb oraz granice Republiki Rio-Grandense.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikisource-logo.svg
Zobacz w portugalskich Wikiźródłach tekst oryginalny Konstytucji Republiki Rio-Grandense z 1843 roku

Uwagi

  1. Powierzchnia republiki w przybliżeniu odpowiadała dzisiejszej powierzchni stanu Rio Grande do Sul.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Konstytucja Republiki Rio-Grandense (port.). [dostęp 2012-03-19].
  2. Rewolucja Farrapos i Republika Rio-Grandense (port.). [dostęp 2012-03-19].
  3. 3,0 3,1 3,2 Spalding, Walter. A revolução farroupilha in: Enciclopédia Rio-grandense, Editora Regional, Canoas, 1956.
  4. História da Igreja no Rio Grande do Sul, Tom 1, EDIPUCRS, 1994, str. 181.
  5. TORRES, Euclides, Ojciec, polityk i farmer, Gazeta de Caçapava (port.). [dostęp 2012-03-19].
  6. Biogram Davida Canabarro (port.). [dostęp 2012-03-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A República Catarinense e Anita Garibaldi. Governo do Estado de Santa Catarina, język portugalski, [dostęp 2012-03-24].
  • Menéndez, Jorge Otero. Un escollo para la Patria Grande [w:] Uruguay, un destino incierto. Edición electrónica, 2006, wydanie cyfrowe, język hiszpański, [dostęp 2012-03-24].
  • Piccolo, Helga. "A paz dos caramurus" wydanie cyfrowe Caderno de História, nr. 14, wyd. Memorial do Rio Grande do Sul, język portugalski, [dostęp 2012-03-24].
  • Sant'ana, Elma. "Garibaldi e as Repúblicas do Sul" wersja cyfrowa (17 MB) Cadernos de História, wyd. Memorial do Rio Grande do Sul, język portugalski, [dostęp 2012-03-24].
  • Varela, Alfredo. História da Grande Revolução Instituto Histórico e Geográfico do Rio Grande do Sul, Porto Alegre, 1933, wydanie 6, język portugalski, wersja elektroniczna [dostęp 2012-03-24].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]