Requiem (muzyka)
Requiem (łac. "odpoczynek", wym.: rekwiem), skrót od Missa requiem, Missa pro defunctis, Msza za zmarłych, msza żałobna – to kompozycja mszalna wykonywana w Dzień Zaduszny jak również podczas uroczystości żałobnych. Należy do typu tzw. mszy wotywnych, czyli takich, które były zamawiane przez wiernych w intencji ulżenia cierpienia duszom w czyśćcu.
Początkowe słowa Introitu pochodzą z 4 Księgi Ezdrasza: Requiem aeternam dona eis Domine – Wieczny odpoczynek racz im dać Panie
Najstarszym pełnym opracowaniem Requiem była kompozycja Guillaume Dufaya, która nie dotrwała do naszych czasów. Najstarszym zachowanym Requiem jest kompozycja Johannesa Ockeghema, która należy do obrządku nierzymskiego. Podstawą wczesnych opracowań Requiem były różne graduały (Si ambulem (u J. Ockeghema oraz J. Richaforta) czy In medio umbrae mortis (G. H. Haynego) i tractusy (Animas omnium fideliom (u G. H. Haynego) czy Sicut cervus (u J. Ockeghema). Requiem według obrządku nierzymskiego komponowali głównie kompozytorzy renesansu, w tym, oprócz wymienionych, m.in.: Pierre de la Rue, Claude Le Jeune, Pierre Certon, Clemens non Papa, Philippe de Monte, Orlando di Lasso. Autorem pierwszego Requiem według obrządku rzymskiego jest Antoine Brumel.
Według obrządku rzymskiego, Requiem składa się 9 części:
- Introitus (Requiem aeternam)
- Kyrie
- Graduale (Requiem aeternam)
- Tractus (Absolve Domine)
- Sequentia (Dies irae)
- Offertorium (Domine Iesu Christe)
- Sanctus
- Agnus Dei
- Communio (Lux aeterna)
Kompozytorzy włączają czasami do requiem także inne teksty, jak na przykład związane z liturgią pogrzebu In paradisum. Zasadniczy wpływ na kształt Requiem miały reformy Soboru trydenckiego, jak również wpływ muzyki operowej. Kompozycja z czasem uniezależniła się od liturgii, stając się jedynie kompozycją do wykonań koncertowych.
Znane requiem:
- Johannes Ockeghem – Requiem (?1461)
- Johannes Prioris - Requiem (?1514) - być może skomponowane z okazji śmierci Anny Bretońskiej
- Jean Richafort – Requiem (1521)
- Cristobal de Morales – Requiem (1544)
- Francisco Guerrero – Requiem (1566, 1582 – wersja zrewidowana zgodnie z postanowieniami Soboru trydenckiego)
- Tomas Luis de Victoria – Missa pro Defunctis (1605)
- Gilles Henri Hayne – Messe de Requiem (1643)
- Heinrich Ignaz Franz Biber von Bibern – Requiem f-moll (1690)
- Marc-Antoine Charpentier – Messe des morts H 7 (1698)
- Jean Gilles – Messe des Morts (?1705)
- André Campra - Requiem (? po 1723 r.)
- Grzegorz Gerwazy Gorczycki – Conductus funebris (1733) – ?
- Andrea Luchesi – Requiem (1771)
- Franz Xaver Süssmayr - Ein Deutsches Requiem (1786)
- François-Joseph Gossec - Missa pro defunctis (1760)
- Domenico Cimarosa - Messa da Requiem g-moll (1787)
- Ignaz Pleyel - Requiem Es-dur, B. 754 (1789)
- Wolfgang Amadeusz Mozart/Franz Xaver Süssmayr – Requiem d-moll KV 626 (1791)
- Józef Elsner – Requiem Op.2 (1793)
- Johann Michael Haydn – Requiem c-moll 'Pro defuncto archiepiscopo Sigismundo', MH154
- Joseph Leopold Eybler – Requiem c-moll (1804)
- Antonio Salieri – Piccolo requiem (1804)
- Franz Schubert – Requiem c-moll 1816 (zachowane fragmenty), Deutsches Requiem (Niemieckie Requiem) lub Deutsche Trauermesse (Niemiecka Msza za zmarłych) g-moll D621 (1818)
- Luigi Cherubini – Requiem c-moll (1816), Requiem d-moll (1836)
- Gaetano Donizetti - Messa da Requiem (1835)
- Hector Berlioz – Requiem, Grande Messe des Morts (1837)
- Sigismund Neukomm – Requiem (1838)
- Anton Bruckner - Requiem d-moll (1848-1849, przerobione 1892)
- Robert Schumann – Requiem fur Mignon op.98b (1849), Requiem Des-dur Op.148 (1852)
- Johannes Brahms – Niemieckie requiem (Ein Deutsches Requiem) op. 45 (1857-1868)
- Giuseppe Verdi – Requiem (Verdi) (1873-1874)
- Camille Saint-Saëns – Requiem (1878)
- John Rutter – Requiem (1985)
- Gabriel Fauré – Requiem (1887-1890)
- Antonín Dvořák – Requiem (1890)
- Benjamin Britten – War Requiem (1961)
- Roman Maciejewski – Requiem, Missa pro defunctis (1944-1960)
- György Ligeti – Requiem (1963-1965)
- Krzysztof Penderecki – Requiem polskie (1980-1993)
- Zbigniew Preisner – Requiem dla mojego przyjaciela (1998)
- Patryk Uwe Mirowski – Requiem 1997 (2009)
- Dr. Hristo Tsanoff, DM, Missa pro defunctis (Requiem) (2011)
- Linkin Park - The requiem (2010)

