Rezerwat przyrody Las Mariański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rezerwat przyrody Las Mariański
{{{Opis_zdjęcia}}}
Rodzaj rezerwatu leśny
Państwo  Polska
Mezoregion Pojezierze Chełmińskie
Data utworzenia 23 lipca 1958
Powierzchnia 31,8 ha
Położenie na mapie gminy Dąbrowa Chełmińska
Mapa lokalizacyjna gminy Dąbrowa Chełmińska
Rezerwat przyrody Las Mariański
Rezerwat przyrody Las Mariański
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rezerwat przyrody Las Mariański
Rezerwat przyrody Las Mariański
Ziemia 53°09′23″N 18°13′01″E/53,156389 18,216944Na mapach: 53°09′23″N 18°13′01″E/53,156389 18,216944
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Rezerwaty przyrody w Polsce
Portal Portal Ochrona środowiska
Grąd zboczowy
Ścieżka, którą prowadzi pieszy szlak turystyczny
W październiku

Rezerwat przyrody Las Mariańskirezerwat leśny o powierzchni 31,8 ha, położony w województwie kujawsko-pomorskim, powiecie bydgoskim i gminie Dąbrowa Chełmińska.

Jest to jeden z najwcześniej założonych i najbliższych rezerwatów przyrody, zlokalizowanych w otoczeniu Bydgoszczy[1].

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Pod względem fizyczno-geograficznym rezerwat znajduje się w mezoregionie Pojezierze Chełmińskie (315.11), mikroregionie Zbocze Mariańskie (315.111). Znajduje się w nadleśnictwie Toruń, na północnym obrzeżu wsi Ostromecko.

Rezerwat jest położony na pociętym jarami, wschodnim zboczu Doliny Dolnej Wisły i znajduje się w obrębie Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki ochrony krajobrazowej terenu dzisiejszego rezerwatu sięgają XIX wieku. Porośnięte lasem zbocze Doliny Wisły nazywano parkiem Marii (niem. Marienpark), od imienia Marty Matyldy Marii Alvensleben-Schönborn (1854-1915) – spadkobierczyni majątku Ostromecko i żony Albrechta von Alvensleben (1840-1928). Wykonano na jego terenie drogę z mostkami, wzdłuż której ustawiono ławki z drewna brzozowego.

U podnóża malowniczego odcinka zbocza znajdowało się ujście żyły wodnej, gdzie na przełomie XVIII i XIX wieku zbudowano młyn wodny. W II połowie XIX wieku właściciele majątku Ostromecko postanowili eksploatować wodę z miejscowego źródła. Od 1894 r. czerpano i sprzedawano stąd wodę pod nazwą „źródło Marii” (niem. Marien Quelle)[2]. Woda ta została uhonorowana dyplomami i medalami na międzynarodowych wystawach w Królewcu (1895), Szczecinie (1897) i Paryżu (1927).

W okresie międzywojennym tereny te nadal pełniły funkcje parku. W tych czasach wprowadzono obce gatunki drzew, między innymi dąb czerwony, kasztanowiec oraz sosnę czarną[2].

Po wojnie podjęto próbę zatwierdzenia ochrony prawnej tego obszaru. Ostateczne zatwierdzenie rezerwatu nastąpiło 23 lipca 1958 r. Zarządzeniem nr 244 Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego[3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Rezerwat został utworzony dla ochrony zróżnicowanych zespołów leśnych porastających strome jary i parowy doliny Wisły: od łęgu jesionowo-olszowego poprzez grąd subkontynentalny, żyzną buczynę niżową, aż po kontynentalny bór mieszany[1]. Teren ten posiada również wysokie walory krajobrazowe, z uwagi na duże deniwelacje terenu, źródliska i wysięki wód podziemnych.

Gatunkami dominującymi w drzewostanie są: grab zwyczajny, sosna zwyczajna, buk zwyczajny oraz jesion wyniosły[3]. Najbardziej zróżnicowane, wielogatunkowe i różnowiekowe struktury w drzewostanie porastają strome zbocza i jary, gdzie spełniają funkcje glebochronne. Szczególnie piękne są drzewostany liściaste z udziałem buka i wiązu. Na wzniesieniach występują natomiast drzewostany z dużym udziałem sosny zwyczajnej[4].

Na terenie rezerwatu gatunkami występującymi pojedynczo lub sporadycznie są: klon zwyczajny, jawor, topola osika, topola biała, olsza szara, brzoza zwisła, dąb szypułkowy, lipa drobnolistna[4]. Wiek spotykanych tu drzew jest bardzo zróżnicowany: 40-60 lat dla najniższego piętra, poprzez 60-140 lat dla stanu podstawowego, aż po 200 lat dla najstarszych egzemplarzy sosen, dębów i lip.

Warstwę krzewów tworzą: bez czarny, dereń, trzmielina, leszczyna, jarzębina, porzeczka, głogi, śliwa tarnina, róża i samosiewy gatunków drzewiastych. Warstwa runa stosunkowo bogata w partiach lasu liściastego reprezentowana jest przez zawilec gajowy, przylaszczkę pospolitą, ziarnopłon wiosenny, konwalię majową, fiołki, miodunkę plamistą, trawy itp.[4]. Z rzadkich gatunków flory występują: zdrojówka rutewkowata, kokorycz pusta, łuskiewnik różowy i marzanka wonna[3].

Na przestrzeni lat, wskutek chorób i zmian siedliskowych, zmalał udział wiązu polnego w drzewostanie. Obecnie w rezerwacie spotyka się zbiorowiska leśne głównie o charakterze grądu, buczyny oraz olsu[1].

Na skraju rezerwatu znajdują się źródła wody mineralnej zwanej Ostromecką, która wydobywana jest na skalę przemysłową.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Przez rezerwat przebiega szlak turystyczny żółty pieszy szlak turystyczny "Rezerwatów Chełmińskich" Bydgoszcz Fordon - Chełmno 48 km[5]. Podążając nim pieszo lub rowerem można zwiedzić rezerwaty rozlokowane na prawym zboczu Doliny Wisły:

  1. Wielka Kępa Ostromecka (leśny),
  2. Las Mariański,
  3. Reptowo (ornitologiczny),
  4. Linje (torfowiskowy),
  5. Płutowo (leśny),
  6. Zbocza Płutowskie (stepowy),
  7. Góra Św. Wawrzyńca (stepowy),
  8. Ostrów Panieński (leśny),
  9. Łęgi na Ostrowiu Panieńskim (leśny)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Marcysiak Katarzyna: Ochrona przyrody - Bydgoszcz i okolice. [w.] Banaszak Józef red.: Przyroda Bydgoszczy. Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2004. ISBN 83-7096-531-8
  2. 2,0 2,1 Raszeja Zdzisław: Ostromecko i okolice. Wydawnictwo Margrafsen. Bydgoszcz 2002. ISBN 83-87070-78-5
  3. 3,0 3,1 3,2 Program Ochrony Środowiska dla gminy Dąbrowa Chełmińska wraz z Planem Gospodarki Odpadami na lata 2004-2007 z perspektywą na lata 2008-2011
  4. 4,0 4,1 4,2 Łachowski Jerzy, Tylżanowski Tadeusz, Beil Beata: Rezerwaty i pomniki przyrody województwa bydgoskiego. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Przyrodniczych, seria B, nr 13. Warszawa-Poznań 1972
  5. Bykowski Włodzimierz: Weekend w drodze. Interaktywny przewodnik rowerowy okolic Bydgoszczy. Wydawnictwo Aperion. Bydgoszcz 1999 ISBN 83-911441-0-0

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marcysiak Katarzyna: Ochrona przyrody - Bydgoszcz i okolice. [w.] Banaszak Józef red.: Przyroda Bydgoszczy. Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2004. ISBN 83-7096-531-8
Widok od strony Wielkiej Kępy Ostromeckiej