Rheasilvia (krater)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rheasilvia
Basen uderzeniowy Rheasilvia (zdjęcie sondy Dawn)
Basen uderzeniowy Rheasilvia
(zdjęcie sondy Dawn)
Ciało niebieskie (4) Westa
Średnica krateru 505 km
Głębokość krateru 13 km
Wiek ~1 Ga
Nazwany imieniem Rea Sylwia
75°S 59°W

Rheasilvia – największy krater uderzeniowy na powierzchni planetoidy (4) Westa o średnicy 505 kilometrów, co stanowi 90% średnicy planetoidy[1]. Zajmuje dużą część półkuli południowej Westy, sprawiając, że jej kształt odbiega od pierwotnej elipsoidy hydrostatycznej.

Basen uderzeniowy Rheasilvia został odkryty dzięki obserwacjom Teleskopu Hubble'a w 1997 roku[2], a dokładnie zbadany dzięki obserwacjom sztucznego satelity Westy, sondy Dawn. Krater został nazwany imieniem Rei Sylwii, mitycznej westalki i matki Romulusa i Remusa[3].

Charakterystyka i powstanie[edytuj | edytuj kod]

Mapa topograficzna południowego bieguna Westy z wyraźnie widocznym basenem uderzeniowym Rheasilvia i częściowo przesłoniętym przez niego starszym basenem Veneneia

Krawędź krateru Rheasilvia wznosi się od 4 do 12 km ponad otaczający teren. Jest to krater z wyjątkowo dużym wzniesieniem centralnym, które ma wysokość 22 km ponad dno krateru oraz 200 km średnicy; jest to jedna z największych gór w Układzie Słonecznym. Analizy spektroskopowe ujawniły, że wewnątrz krateru odsłonięte jest kilka kolejnych warstw skorupy Westy, a także prawdopodobnie skały płaszcza, na co wskazuje obecność oliwinu[4].

Rheasilvia oraz częściowo zniszczony starszy basen, Veneneia, są geologicznie dosyć młode, mając odpowiednio ok. 1 i mniej niż 2 miliardy lat. Powstanie tych ogromnych kraterów sprawiło, że Westa zmieniła oś obrotu i Rheasilvia znajduje się obecnie na południowym biegunie planetoidy[2]. Impakt, który utworzył basen Rheasilvia, wyrzucił w przestrzeń kosmiczną ok. 1% objętości Westy. Efektem tej kolizji było powstanie rodziny planetoidy Westa, planetoid typu V oraz mniejszych obiektów, które spadły także na Ziemię jako meteoryty szczególnych typów: howardyty, eukryty i diogenity (tzw. meteoryty HED)[5][6].

Przypisy

  1. 95% średniej średnicy, którą to wartość zaniża właśnie istnienie tego krateru; 89% średniej średnicy równikowej Westy.
  2. 2,0 2,1 Ben Zellner, Peter Thomas: Hubble Reveals Huge Crater on the Surface of the Asteroid Vesta (ang.). HubbleSite News Center, 1997-09-04. [dostęp 2012-05-14].
  3. Rheasilvia (ang.). Gazetteer of Planetary Nomenclature, 2011-10-03. [dostęp 2012-05-14].
  4. Peter C. Thomas, Richard P. Binzel, Michael J. Gaffey, Benjamin H. Zellner i inni. Vesta: Spin Pole, Size, and Shape from HST Images. „Icarus”. 128 (1), s. 88–94, lipiec 1997. Elsevier. doi:10.1006/icar.1997.5736 (ang.). 
  5. Paul Schenk, David P. O’Brien, i in.. The Geologically Recent Giant Impact Basins at Vesta’s South Pole. „Science”. 336, s. 694–697, 2012-05-11. doi:10.1126/science.1223272 (ang.). 
  6. Sonda Dawn odkrywa sekrety Westy (pol.). Kosmonauta.net, 2012-04-30. [dostęp 2014-07-26].