Ricardo Palma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ricardo Palma
Palma1.jpg
Imiona i nazwisko Manuel Ricardo Palma Soriano
Data i miejsce urodzenia 7 lutego 1833, Lima, Peru
Data i miejsce śmierci 6 października 1919, Miraflores
Narodowość Peru
Dziedzina sztuki literatura, kronikarstwo
Styl tradiciones
Ważne dzieła Tradiciones peruanas
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Manuel Ricardo Palma Soriano (ur. 7 lutego 1833 w Limie, zm. 6 października 1919 w Miraflores) – peruwiański dziennikarz,pisarz, bibliotekarz i polityk, autor dzieła Tradiciones peruanas, twórca gatunku literackiego, nazwanego tradiciones[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ricardo Palma urodził się w 7 lutego 1833 roku w Limie, jako syn Pedro Palma Dominga Castaneda i Carrillo Soriano. Był wychowywany w romantycznej tradycji Peru. Pod wpływem burzliwych wydarzeń politycznych w kraju w młodym wieku zaczął interesować się polityką. W wieku 15 lat wydał pierwsze wiersze i redagował polityczne i satyryczne pismo o nazwie „El Diablo”. Kształcił się początkowo w szkole jezuickiej, a następnie studiował prawo w University of San Carlos. Studia przerwał wstępując do peruwiańskiej marynarki wojennej. Jako student i oficer marynarki pisał dramaty i poezję romantyczną. Pierwsze książkowe wydanie poezji ukazało się w 1855 roku[2][3].

Sześć lat później został zesłany do Chile, z powodów politycznych, gdzie przebywał do czasu amnestii w 1863 roku. W latach 1864–1865 przebywał w Europie. W czasie pobytu poza Peru publikował utwory nazywane tradiciones – krótkie kroniki, częściowo oparte na źródłach historycznych, a częściowo legendarne, wzbogacone fantazją autora (rodzaj historycznej anegdoty)[2][3].

Po powrocie do Limy w 1865 roku Palma brał udział w bitwie pod Callao pod dowództwem José Gálveza i innych walkach, wraz z José Baltem. W 1868 roku Balta został prezydentem Peru, a Palma został wybrany na senatora w prowincji Loreto (Peru). Pełnił też funkcję sekretarza prezydenta.

Uczestnicząc w pracach rządu nie przerywał pisania. W 1872 roku została wydana książka Tradiciones peruwianas – zbiór krótkich prac, wcześniej publikowanych w czasopismach. Wkrótce potem poświęcił się wyłącznie literaturze. Przez następne 11 lat opisywał dalsze peruwiańskie tradiciones. Ich uzupełnione wydanie książkowe ukazało się w 1883 roku[2][3].

Po wojnie między Chile i Peru (wojna o Pacyfik) Palma został mianowany dyrektorem Biblioteki Narodowej w Limie, splądrowanej przez najeźdźców. Dzięki swoim wcześniejszym kontaktom dyplomatycznym odzyskał 10 tys. książek i inne teksty, ugruntowując pierwszą pozycję biblioteki w Ameryce Południowej[1][2][3].

Niektóre dzieła[edytuj | edytuj kod]

Książki
  • Anales de la Inquisición en Lima (1863)
  • Tradiciones Peruanas (1872)
  • Armonía (1877)
  • Neologismos y americanismos (1896)
  • Cachivaches (1900)
  • Epistolario (1949)
  • Cartas Inéditas (1964)

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Pomnik Ricardo Palmy w Bogocie
Szpital Ricardo Palmy w Limie
Dzieła Palmy są tematem wielu publikacji, takich jak zamieszczone w zbiorze „AULA Palma II” (Instituto Ricardo Palma, 2000-2001), wydanym w URP[4]
  • Jorge dá Vila vá Squez: Algunos temas ecuatorianos en Ricardo Palma
  • Bogdan Piotrowski: La interpretación axiológico-literaria de la imagen de Bolívar en la obra de Ricardo Palma
  • Luz Ángela Martínez: Cómo extirpar de nuestra sangre el "Barroco" que llevamos dentro?
  • Néstor A. Tenorio Requejo: Ricardo Palma, el (re) fundador memorioso
  • Juan Parendes Carbonell: La Transtextualidad en las Tradiciones de Palma
  • Jesús Cabel: Re-lectura de las Tradiciones desde la óptica de la Literatura Infantil y Juvenil
  • César A. Ángeles Caballero: Un amigo de Ricardo Palma: Celso V. Torres
  • Teodoro Hampe Martínez: Las " Tradiciones Peruanas " y el imaginario de la nobleza titulada del virreinato
  • Carlos Thorne: Ricardo Palma en la novela
  • Roy Tanner: Humor e ironía en las Tradiciones Peruanas
  • Merlin Compton: Aproximaciones a la obra de Ricardo Palma
  • Bai Fengsen: Las Tradiciones Peruanas en chino
  • Isabelle Tauzin Castellanos: En la encrucijada de los géneros literarios: Las Tradiciones Peruanas
  • Manuel Pantigoso Pecero: Ricardo Palma: Precursor del principio de la extensión del uso del idioma como base para admitir vocablos en el diccionario de la Academia Española
Imię Ricardo Palmy nosi
  • Dystrykt Ricardo Palma w prowincji Huarochirí
  • Universidad Ricardo Palma (URP) w Limie, którego dewiza brzmi es Formamos seres humanos para kultura de paz (jesteśmy ludźmi kultury pokoju); w grudniu 1997 roku w URP utworzono Instituto Ricardo Palma, którego celem jest upowszechnianie prac patrona, dotyczących peruwiańskiej tradycji[4]
  • Clinica Ricardo Palma w Limie[5]
  • Fundación Ricardo Palma
  • Museo Ricardo Palma w Miraflores

Portret Ricardo Palmy znalazł się również na banknotach, np. „10 Intis” z 1987 roku[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Wielka Encyklopedia Powszechna. T. 8: Nomo Polsc. 1965, s. 418.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Ricardo Palma; Apunte biobibliográfico. W: Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes > Biblioteca Americana [on-line]. [dostęp 2011-07-24].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Shannon Barry: Ricardo Palma (hiszp.). www1.assumption.edu. [dostęp 2011-07-24].
  4. 4,0 4,1 www Centros e institutos>RicardoPalma>Publicaciones, dostępne ze strony głównej URP) (hiszp.). www.urp.edu.pe. [dostęp 2011-07-22].
  5. Clinica Ricardo Palma w Limie (hiszp.). www.crp.com.pe. [dostęp 2011-07-24].
  6. Peru Paper Money Collection (hiszp.). www.panix.com. [dostęp 2011-07-24].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]