Rifat al-Asad

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rifat al-Asad
رفعت الأسد
Rifat al-Asad
generał major generał major
Data i miejsce urodzenia 22 sierpnia 1937
Kardaha
Przebieg służby
Lata służby 1958 - 1984
Siły zbrojne Siły Zbrojne Syrii
Jednostki Kompanie Obrony
Główne wojny i bitwy Zamach stanu w Syrii (1966), Wojna sześciodniowa, Zamach stanu w Syrii (1970), Wojna Jom Kippur, Powstanie islamistów w Syrii
Późniejsza praca działacz emigracyjny

Rifat al-Asad (ur. 22 sierpnia 1937 w al-Kardaha) - syryjski wojskowy i polityk. Brat Hafiza al-Asada.

W latach 1966-1983 dowodził Kompaniami Obrony - początkowo paramilitarną siłą podległą partii Baas. Odegrał znaczącą rolę w zamachach stanu w Syrii w lutym 1966 i w grudniu 1970. Na rozkaz rządzącego dyktatorsko Syrią Hafiza al-Asada stłumił islamistyczne powstanie, dokonując przy tym zburzenia Hamy i masakry mieszkańców. W roku następnym bez powodzenia próbował obalić rządy brata, organizując nowy pucz. Nie uzyskał jednak wsparcia ze strony armii i musiał udać się na emigrację.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i wczesna działalność[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z alawickiego rodu Mutawirów[1]. W wieku piętnastu lat zaczął działać w partii Baas pod wpływem swojego o siedem lat starszego brata Hafiza[2].

W okresie Zjednoczonej Republiki Arabskiej odbył zasadniczą służbę wojskową, następnie od 1961 do 1963 pracował w ministerstwie spraw wewnętrznych[2]. Ukończył studia w zakresie ekonomii i nauk politycznych na Uniwersytecie Damasceńskim[3]. Gdy partia Baas zdobyła władzę w Syrii w zamachu stanu 8 marca 1963, rozpoczął naukę w Akademii Wojskowej w Hims. Jako swoją specjalizację wybrał, podobnie jak brat, lotnictwo. W lutym 1966 wziął udział w drugim zamachu stanu, po którym najważniejszymi osobami w kraju stali się dwaj związani z Baas oficerowie - Salah Dżadid oraz Hafiz al-Asad. Rifat al-Asad należał do grupy Salima Hatuma, która w czasie przewrotu aresztowała gen. Amina al-Hafiza, przewodniczącego Rady Prezydenckiej. Został dowódcą paramilitarnych Kompanii Obrony[2].

Odegrał znaczącą rolę w walce o władzę między jego bratem Hafizem a Salahem Dżadidem. W końcu lutego 1969 wspólnie z bratem przy pomocy wojska zlikwidował lojalne wobec Dżadida gazety wydawane w Damaszku. Doprowadził do samobójstwa Abd al-Karima al-Dżundiego[4]. W decydujących momentach zamachu stanu Hafiza al-Asada Rifat al-Asad nadzorował sytuację w Damaszku[2].

Za rządów Hafiza al-Asada[edytuj | edytuj kod]

Rifat al-Asad należał do ścisłej elity władzy w pierwszej dekadzie rządów swojego brata[5]. Wszedł do Przywództwa Regionalnego partii Baas[6]. Jego Kompanie Obrony stały się formacją liczącą 55 tys. osób, uzbrojoną w czołgi, helikoptery i ciężką artylerię, jedną z najważniejszych sił utrzymujących dyktaturę al-Asada[3]. Rifat al-Asad i dowodzona przez niego jednostka odegrała kluczową rolę w tłumieniu powstania islamistów, w tym w zniszczeniu Hamy[6][7].

Pozycja polityczna Rifata al-Asada pozwoliła mu na rozległą działalność biznesową w Syrii i zgromadzenie znacznego majątku[6].

Próba puczu i upadek[edytuj | edytuj kod]

Stłumienie powstania islamistów pozwoliło na dalszy wzrostu pozycji Rifata al-Asada w elicie władzy[6]. W listopadzie tego samego roku prezydent Syrii poważnie zapadł na zdrowiu i czasowo przekazał władzę sześcioosobowemu gremium, w którym Rifat al-Asad się nie znalazł. Zwołał on posiedzenie Przywództwa Regionalnego Partii Baas i na nim ogłosił tymczasowe przejęcie władzy w Syrii połączone z objęciem przewodnictwa w Przywództwie. W lutym 1984, gdy Hafiz al-Asad wrócił do zdrowia, skrytykował działania brata. Przez cały miesiąc obaj bracia koncentrowali wokół stolicy wierne sobie oddziały wojska i pozyskiwali zwolenników w partii. Próba sił zakończyła się zwycięstwem dotychczasowego prezydenta. Rifat al-Asad uznał władzę brata w zamian za uzyskanie stanowiska wiceprezydenta[6]. Był jednym z trzech polityków na tym stanowisku, obok Abd al-Halima Chaddama i Zuhajra Maszariki, i zajmował się wszystkimi sprawami związanymi z bezpieczeństwem i wojskiem[5]. Równocześnie jednak al-Asad odebrał mu dowództwo Kompanii Obrony, a to oznaczało odebranie mu wszystkich dawnych wpływów. 30 marca Rifat al-Asad skoncentrował nadal lojalną mu formację wokół Damaszku i zamierzał podjąć próbę obalenia rządów brata siłowo[6]. Poniósł jednak porażkę - niemal wszyscy najwyżsi oficerowie syryjscy nadal popierali Hafiza al-Asada. Po burzliwym spotkaniu z bratem Rifat al-Asad zrezygnował ze swoich planów[6].

Hafiz al-Asad obiecał bratu nienaruszanie jego majątku, równocześnie jednak rozwiązał Kompanie Obrony, zastępując je Gwardią Republikańską[6]. Rifat al-Asad pozostawał jednak w otwartej opozycji wobec prezydenta. Krytykował jego politykę, wzywał do poprawy stosunków z krajami zachodnimi, liberalizacji politycznej i gospodarczej. W maju 1984 prezydent wysłał go na "wizytę roboczą" do ZSRR, podczas której zwolennicy Rifata al-Asada w partii i w wojsku zostali usunięci ze stanowisk, natomiast w prasie pojawiły się doniesienia, iż sam Rifat al-Asad to w kraju persona non grata[3].

Emigracja[edytuj | edytuj kod]

Rifat al-Asad nie wrócił z ZSRR do ojczyzny i zamieszkał w Genewie, gdzie angażował się w działalność spiskową przeciwko rządom brata. Miał spotkać się w tej sprawie m.in. z Jasirem Arafatem. Formalnie pozostawał wiceprezydentem Syrii do 1988, jednak w rzeczywistości pozostawał na emigracji, kolejno we Francji, w Szwajcarii i Hiszpanii. W 1992 przyjechał do kraju po śmierci matki. Żył w Syrii z przerwami do 1998, po czym wyjechał za granicę ponownie[3].

Po śmierci Hafiza al-Asada[edytuj | edytuj kod]

Gdy Hafiz al-Asad wskazał swojego szyna Baszszara jako przyszłego następcę, Rifat al-Asad podważał prawa bratanka do rządzenia Syrią. Z tego powodu we wrześniu 1999 syryjskie siły bezpieczeństwa aresztowały wielu jego sympatyków i zajęły prywatną rezydencję w Latakii, gdzie doszło do starć z prywatną milicją Rifata al-Asada[3]. Jako konkurent Baszszara al-Asada był wymieniany również po śmierci Hafiza al-Asada w 2000. Wskazywano wówczas na obecność jego zwolenników w syryjskiej społeczności alawickiej oraz w wojsku syryjskim, jak również na związki z wpływowymi syryjskimi rodzinami i klanami, jakie nawiązał drogą swoich czterech małżeństw. Równocześnie Rifat al-Asad oskarżany był o alawicki szowinizm oraz o brutalność[3]. Ostatecznie jednak władzę w Syrii objął i skonsolidował Baszszar al-Asad[8].

Rifat al-Asad żyje co najmniej od 2010 w luksusowej posiadłości w Londynie, posiada również domy w Hiszpanii i we Francji[9]. W 2011, po wybuchu powstania przeciwko rządom Baszszara al-Asada, utworzył we Francji organizację opozycyjną i twierdził, że posiada szerokie poparcie w kraju. Twierdzenia te były traktowane przez analityków jako niewiarygodne[10].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Rifat al-Asad pięciokrotnie zawierał związek małżeński. Poślubiał kolejno:

  • Amirę al-Asad, alawitkę, swoją bliską kuzynkę,
  • Sanę Machluf, alawitkę, kuzynkę żony Hafiza al-Asada Anisy Machluf,
  • Radżę Bakarat, sunnitkę z zamożnej rodziny z Damaszku,
  • Linę al-Chajjir, alawitkę z jednej z najznaczniejszych rodzin w tej społeczności[3]
  • siostrę jednej z małżonek króla Arabii Saudyjskiej Abd Allaha[11].

Ze związków tych na świat przyszły córki Tumadir, Tamadin i Lama oraz synowie Mudar[3], Silwa[10] i Ribal[9].

Przypisy

  1. Zdanowski J.: Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 240. ISBN 9788304050396.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 S. M. Moubayed, Steel & Silk. Men and Women who shaped Syria 1900-2000, Cune Press, 9781885942418, s.155-159
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Dossier: Rifaat Assad
  4. P. Seale, Asad of Syria. The Struggle for the Middle East, University of California Press, Berkeley-Los Angeles 1989, ISBN 0520066677, s. 150-152.
  5. 5,0 5,1 Zdanowski J.: Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 245. ISBN 9788304050396.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 Fyderek Ł.: Pretorianie i technokraci w reżimie politycznym Syrii. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2011, s. 57-59. ISBN 9788376381114.
  7. Lesch D.: Syria. The Fall of the House of Assad. New Haven & London: Yale University Press, 2012, s. 104.
  8. Fyderek Ł.: Pretorianie i technokraci w reżimie politycznym Syrii. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2011, s. 140-141. ISBN 9788376381114.
  9. 9,0 9,1 G. Rayner, Syria's 'Butcher of Hama' living in £10 million Mayfair townhouse
  10. 10,0 10,1 V. Walt, Enter the Uncle: An Aging Assad Relative Joins the Syrian Fray
  11. Bar S.: Bashar's Syria: the Regime and its Strategic Worldview (ang.). herzliyaconference.org, 2006. [dostęp 2014-08-29]. s. 357-359.