Ringstand 58c

Tobruk w Muzeum Powstania Warszawskiego

Tobruk wydobyty z ziemi

Regelbau 58c w Panzerwerk 717 na MRU

Przekroje przykładowego bunkra

Odkopany bunkier

Ringstand 58c (Ringstand Bauform 58c, Tobruk, Regelbau 58c) – niemiecki typ małego schronu bojowego wykonanego z żelbetu, przystosowanego do prowadzenia ognia okrężnego. Konstrukcja schronu oparta była na projekcie włoskiego schronu wykorzystywanego podczas walk o Tobruk w Afryce Północnej, stąd potoczna nazwa. Schrony Ringstand 58c były powszechnie stosowane przez Niemców, pierwsze z nich zbudowano na Wale Atlantyckim w 1942 roku.

Historia i opis

Schron wkopany był w ziemię i ponad jej poziom wystawał jedynie strop przedziału bojowego z otworem do prowadzenia ognia przez ukm (MG 34 lub MG 42). W przypadku zagrożenia strzelec chował się we wnętrzu schronu. Wejście prowadziło przez boczny otwór w ścianie schronu, poprzez wykop. Zaletą schronu były małe rozmiary, znacznie utrudniające jego wykrycie i zniszczenie. Także niskie koszty budowy i prosta konstrukcja w porównaniu do tradycyjnych schronów sprzyjały powszechnemu ich stosowaniu jako elementów fortyfikacji polowych i uzupełnienie fortyfikacji stałych (Wał Atlantycki, Wał Pomorski, MRU i inne).

Typowa konstrukcja o ścianach grubości 40 cm była często modyfikowana – montowano na niej wieże czołgowe lub stanowiska dla moździerzy, spotyka się także odmiany forteczne o wzmocnionych ścianach.

W Polsce schrony te można spotkać m.in. w Warszawie, w Pile, Wrocławiu, Toruniu,Wymysłowie koło Cierpic, Sieradzu, na Międzyrzeckim Rejonie Umocnionym, Wale Pomorskim, w Chełmnie, w okolicach Bochni, w Grudziądzu i innych rejonach umocnionych.

Dane techniczne

• załoga: 1 lub 2 żołnierzy
• uzbrojenie: 1 km lub inne w zależności od wariantu
• grubość ścian: 40 cm lub 60 do 80 w odmianie fortecznej
• ilość betonu: 11 m³

Tobruki w Warszawie

Tobruki w Warszawie zostały wybudowane pod koniec 1944 i od początku stały się elementem umocnień Twierdzy Warszawa. Łańcuch takich umocnień otaczał praktycznie całe centrum miasta, dodatkowo schronami tymi zabezpieczano ważne obiekty w mieście. Z ogólnej liczby około 80 zachowane jest do dziś w różnym stanie ponad 30 sztuk – głównie na Woli i Żoliborzu, z czego większość przy torach kolei obwodowej. Specyfika warszawskich schronów polega także na tym, że występują one w wersji fortecznej, o grubszych ścianach w przedziale bojowym o grubości do 80 cm, pozostałe po 60 cm. Występują tu też unikalne ringstandy z nadbudówką zapewniające dodatkową osłonę strzelcowi od góry oraz z trzech stron, ale ograniczającą pole ostrzału (rejon Filtrów czy Dworca Zachodniego).

Ciekawostki

• Wiele tobruków w Warszawie jest dobrze ukrytych przed oczami przechodnia, jeden z nich znajduje się obecnie w Muzeum Powstania Warszawskiego – przewieziony tu po demontażu w miejscu budowy nowego biurowca na zbiegu ulic Mokotowskiej, Koszykowej, Pięknej i Kruczej. W 2011 roku podczas remontu torów tramwajowych odkryto schron tego typu na Pl.Zbawiciela.
• Duża liczba warszawskich tobruków nie została ukończona (brak pierścienia dla karabinu maszynowego) przykładem mogą tu być obiekty znajdujace się np. na wałach Cytadeli. Wątpliwe jest także jakiekolwiek bojowe ich zastosowanie, czy to pod koniec 1944, czy też na początku 1945 roku.
• Ringstand58c jest najbardziej powszechną formą tego schronu spośród wariantów nazywanych też "Regelbau 58a-d".

Galeria

• 

  Wnętrze schronu

• 

  Wejście do schronu

• 

  Otwór wejściowy

• 

  Schody do przedziału bojowego

Linki zewnętrzne

• Zdjęcia schronów z czasów II wojny światowej, Wału Atlantyckiego i czasów zimnej wojny (ang.)
• Schrony bojowe typu Heinrich i Tobruk wchodzące w skład pozycji Piła (pol.)

Bibliografia

• Miliszkiewicz J. W. "Bojowe i okrężne", w "Spotkania z zabytkami" nr 4/1995,
• Miniewicz J. "Obiekty żelbetowe niemieckiej fortyfikacji polowej w latach 1938-45", w "Konserwatorska Teka Zamojska", Zamość 1988
• Sobczak P. "Festung Warschau według koncepcji dowództwa niemieckiego jesienią 1944 r.", w "Studia i materiały do historii wojskowości" tom XII cz. 1, Warszawa 1966
• Śreniawa-Szypiowski R. "Barykady Powstania Warszawskiego 1944", Warszawa 1993
• Urzykowski T. "Okruchy twierdzy", w "Gazeta Stołeczna", 17 stycznia 2003
• Olecki J. "Wojenne tajemnice Warszawy i Mazowsza" tom I, Warszawa 2007
• Olecki J. "Wojenne tajemnice Warszawy i Mazowsza" tom II, Warszawa 2011