Riverside

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy grupy muzycznej. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Riverside
Riverside (band) 1.jpg
Riverside po koncercie 7 listopada 2009. Od lewej: Piotr Kozieradzki, Piotr Grudziński, Mariusz Duda i Michał Łapaj.
Rok założenia 2001
Pochodzenie Warszawa, Polska
Gatunek rock progresywny, metal progresywny, rock alternatywny, indie rock, post-rock, heavy metal, metal alternatywny, rock eksperymentalny, hard rock
Wytwórnia płytowa InsideOut Music, Mystic Production, Laser's Egde, Rock Serwis, Progteam
Powiązania Hate, Thunderbolt, Lunatic Soul, Saltus, Kataxu, Domain, Swastyka
Obecni członkowie
Mariusz Duda - gitara basowa, wokal
Piotr Grudziński - gitara elektryczna
Piotr Kozieradzki - perkusja
Michał Łapaj - instrumenty klawiszowe
Byli członkowie
Jacek Melnicki - instrumenty klawiszowe
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Strona internetowa

Riverside – polska grupa wykonująca muzykę z pogranicza rocka i metalu progresywnego. Powstała w 2001 roku w Warszawie. W skład zespołu wchodzą: basista i wokalista Mariusz Duda, gitarzysta Piotr Grudziński, perkusista Piotr Kozieradzki oraz instrumentalista klawiszowiec Michał Łapaj, który w 2003 roku zastąpił Jacka Melnickiego. Skład zadebiutował wydanym w 2003 roku albumem pt. Out of Myself. Płyta przysporzyła zespołowi pewnej popularności w Polsce, w tym za sprawą piosenki "Loose Heart" notowanej na Liście Przebojów Programu Trzeciego Polskiego Radia. Kolejne nagrania kwartetu ukazały się w 2005 roku na płycie zatytułowanej Second Life Syndrome. Była to pierwsza produkcja Riverside, która znalazła się w zestawieniu OLiS.

Trzeci album składu zatytułowany Rapid Eye Movement ukazał się w 2007 roku. Płyta przysporzyła zespołowi pierwszego, choć niewielkiego sukcesu w Holandii, gdzie trafiła na tamtejszą listę sprzedaży MegaCharts. W 2009 roku ukazała się czwarta produkcja Riverside pt. Anno Domini High Definition. Wyróżniony złotą płytą materiał znalazł się na szczycie listy najpopularniejszych płyt w Polsce (OLiS). Ostatnia, piąta płyta zespołu zatytułowana Shrine of New Generation Slaves została wydana w 2013 roku. Wydawnictwo dotarło do 2. miejsca zestawienia OLiS. Płyta trafiła także na listy przebojów w Niemczech, Belgii, Szwajcarii, Holandii i Finlandii. Był to największy sukces komercyjny w historii działalności zespołu.

W swej twórczości grupa poruszała takie zagadnienia jak zaburzenia psychiczne, miłość, czy konflikt wewnętrzny. Powszechnie kategoryzowany jako przedstawiciel rocka lub metalu progresywnego kwartet w swej twórczości odwołuje się ponadto do takich stylów jak: rock alternatywny, indie rock, hard rock, post-rock, heavy metal, metal alternatywny oraz rock eksperymentalny. Pomimo znacznej popularności, w tym głównie na europejskiej scenie muzyki rockowej i heavymetalowej grupa nigdy nie zyskała atencji mediów głównego nurtu w Polsce[1]. Byli i obecni członkowie grupy utworzyli lub współtworzyli liczne zespoły i projekty poboczne, m.in. takie jak: Hate, Thunderbolt, Lunatic Soul, Saltus, Kataxu, Domain, czy Swastyka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mariusz Duda podczas koncertu 3 października 2011

Zespół powstał w 2001 roku w Warszawie z inicjatywy gitarzysty Piotra Grudzińskiego znanego z występów w grupie Unnamed i perkusisty Piotra Kozieradzkiego, byłego członka kwartetu Hate[2]. Muzycy do współpracy zaprosili wokalistę i basistę Mariusza Dudę byłego członka Xanadu oraz klawiszowca Jacka Melnickiego byłego członka Cedamus[3]. Rok później muzycy dali pierwsze koncerty w Warszawie i Otwocku[4]. W 2003 roku w limitowanym do 300 egzemplarzy nakładzie ukazało się pierwsze demo zespołu pt. Riverside. Nagrania zostały rozdane podczas koncertu Riverside w warszawskim klubie Kopalnia 15 marca tego samego roku[5]. W grudniu tego samego roku został wydany singel Loose Heart. Piosenka dotarła do 17. miejsca Listy Przebojów Programu Trzeciego Polskiego Radia (LP3)[6]. W międzyczasie nakładem samego zespołu ukazał się debiutancki album Riverside pt. Out of Myself. Płyta została nagrana w należącym do Melnickiego DBX Studio[7]. Natomiast oprawę graficzną wykonał Pjepshu. 15 grudnia nakładem Mystic Production, ukazało się pierwsze dostępne w powszechnej sprzedaży wznowienie debiutu. Oprawę graficzną reedycji przygotował amerykański grafik Travis Smith, znany m.in. ze współpracy z takimi zespołami jak Control Denied, czy Lux Occulta. Pod koniec roku z zespołu odszedł Jacek Melnicki, którego zastąpił Michał Łapaj[8]. W 2004 roku muzycy podpisali kontrakt z wytwórnia muzyczną Laser's Egde nakładem, której na świecie został wydany debiut Riverside[9]. Wcześniej grupa odbyła trasę koncertową w Polsce - Progressive Tour I 2004. Natomiast 11 czerwca muzycy wystąpili na festiwalu Ryockowisko w Goleniowie[10]. W październiku skład udał się do Holandii, gdzie wziął udział w festiwalu Prog Power Festival w Baarlo. Po powrocie do Polski Riverside kontynuował występy w ramach Progressive Tour II 2004.

7 marca 2005 roku ukazał się minialbum Voices in My Head. Pochodzące z płyty piosenki "Stuck Between" i "Us" dotarły, odpowiednio do 20. i 34. miejsca LP3[6]. W kwietniu, natomiast muzycy rozpoczęli europejską trasę koncertową Out Of Myself European Tour 2005[11]. Latem zespół podpisał kontrakt z wytwórnią muzyczną InsideOut Music[12]. Następnie formacja wystąpiła na licznych festiwalach w tym na Eclipsed Festival w Niemczech i Prog Nose Festival w Belgii. 8 października tego samego roku został wydany singel Conceiving You, który poprzedził wydany 31 października drugi album pt. Second Life Syndrome[13]. Płytę nagraną w Serakos Studio we współpracy z producentami muzycznymi Magdą i Robertem Srzednickimi ozdobiła grafika Travisa Smitha. Wydawnictwo spotkało się z przychylnymi recenzjami krytyków muzycznych[14]. Holenderski magazyn Aardshock i niemiecki magazyn Eclipsed Magazine uznały Second Life Syndrome albumem miesiąca[14]. Płyta dotarła także do 22. miejsca zestawienia OLiS[15]. Od marca do maja 2006 roku skład dał szereg koncertów w ramach europejskiej trasy koncertowej Second Live Syndrome Tour[16]. Występy odbyły się m.in. w Polsce, Czechach, Austrii i Hiszpanii. Natomiast latem zespół wystąpił m.in. podczas takich festiwali jak: Castle Party w Polsce, Masters of Rock w Czechach, czy NEARFest w USA[17]. W październiku grupa odbyła drugą część Second Live Syndrome Tour, która objęła wyłącznie Polskę.

10 czerwca 2007 roku ukazał się singel 02 Panic Room, który zwiastował trzeci album. W ramach promocji do piosenki powstał teledysk, który wyreżyserowali Maciej Pawelczyk i Radosław Wikiera[18]. W międzyczasie formacja wzięła udział w trasie koncertowej Chaos In Motion - World Tour poprzedzając występy Dream Theater, m.in. w Polsce, Portugalii i Francji[19]. 24 września została wydana płyta Rapid Eye Movement[20]. Nagrania zostały zrealizowane w łódzkim Toya Sound Studios oraz warszawskim studiu Serakos[21]. Oprawę graficzną przygotował Travis Smith[21]. Płyta dotarła do 2. miejsca zestawienia OLiS[15]. Płyta przysporzyła zespołowi także pierwszego, choć niewielkiego sukcesu w Holandii, gdzie trafiła na 73. miejsce tamtejszej listy sprzedaży - MegaCharts[22]. Trzeci album studyjny Riverside był promowany podczas trasy koncertowej Rapid Eye Movement Tour. Muzycy wystąpili m.in. w Turcji, Finlandii, Norwegii, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii. 17 marca 2008 został wydany kolejny singel pt. Schizophrenic Prayer[23]. Utwór dotarł do 31. miejsca LP3[6]. Również w marcu singel 02 Panic Room uzyskał status złotej płyty sprzedając się w nakładzie 10 tys. egzemplarzy[24][25][26] . Latem kwartet koncertował w ramach festiwali, m.in. takich jak: Prog Power w USA, FMPM Festival w Kanadzie, Burg Herzberg Festival w Niemczech, czy Union of Rock w Polsce. Natomiast w listopadzie ukazał album koncertowy Reality Dream. Nagrania zostały wydane w limitowanym do 1000 egzemplarzy nakładzie w formie płyty CD, a także jako płyta gramofonowa w nakładzie 500 sztuk. Równolegle odbyła się europejska trasa koncertowa składu Reality Dream Tour.

Piotr Grudziński podczas koncertu 3 października 2011

26 kwietnia 2009 roku zespół wziął udział w koncercie charytatywnym na rzecz poszkodowanego w wypadku samochodowym Adriana Kowanka[27]. Wokalisty znanego z występów w kwartecie deathmetalowym Decapitated. Wcześniej formacja rozpoczęła prace nad kolejną płytą. 19 czerwca został wydany czwarty album Riverside pt. Anno Domini High Definition[28]. Płyta została zrealizowana w olsztyńskim Studiu X we współpracy z producentem muzycznym Szymonem Czechem[29]. Okładkę ponownie przygotował Travis Smith. Wyróżnione złotą płytą, za sprzedaży 15 tys. egzemplarzy nagrania dotarły do 1. miejsca zestawienia OLiS[15]. Album dotarł także do 58. i 94. miejsca, odpowiednio holenderskiej i niemieckiej list sprzedaży[22][30]. Natomiast pochodząca z albumu piosenka "Egoist Hedonist" dotarła do 31. miejsca LP3[6]. W ramach promocji, do końca roku zespół koncertował w ramach europejskiej trasy koncertowej Anno Domini High Definition Tour[31]. Grupa wystąpił m.in. w Polsce, Rosji, Włoszech, Francji i Niemczech. 14 grudnia 2009 zostało wydane w Europie pierwsze wydawnictwo DVD zespołu pt. Reality Dream[32]. Na albumie poza nagraniami koncertowymi znalazł się także stworzony przez Johna Visa film pt. "Behind the Curtain"[33]. Na początku 2010 roku Riverside kontynuował promocję czwartej płyty podczas koncertów, m.in. w Grecji, Bułgarii, Turcji i Szwajcarii.

W maju 2011 roku z okazji dziesięciolecia działalności Riverside grupa, wspierana przez Tides From Nebula odbyła europejską trasę koncertową Riverside Anniversary Tour[34]. 20 czerwca tego samego roku nakładem wytwórni muzycznych Progteam, Glassville Records i Laser's Edge ukazał się drugi minialbum Riverside pt. Memories in My Head[35]. Materiał był promowany singlem pt. Forgotten Land, który dotarł do 6. miejsca LP3[6]. Piosenka posłużyła także do promocji fabularnej gry komputerowej Wiedźmin 2: Zabójcy Królów[36]. Latem kwartet zagrał podczas festiwali De Pul i Bospop w Holandii, Veruno Prog Festival we Włoszech oraz Przystanek Woodstock w Polsce[37][38]. Natomiast od października do listopada formacja kontynuowała trasę Riverside Anniversary Tour. W międzyczasie, 5 września do sprzedaży trafił sześciopłytowy BOX Reality Dream Trilogy[39]. Na wydawnictwo złożyły się cztery albumy studyjne zespołu oraz nagrania koncertowe[40]. 18 stycznia 2013 roku w Polsce ukazał się piąty album studyjny kwartetu pt. Shrine of New Generation Slaves[41]. W pozostałych krajach i w Stanach Zjednoczonych materiał został wydany odpowiednio 21 stycznia i 5 lutego tego samego roku. Album został zarejestrowany w warszawskim Serakos Studio we współpracy z jego właścicielami Magdą i Robertem Srzednickimi. Okładkę po raz kolejny namalował Travis Smith[42]. Płytę poprzedził wydany 17 grudnia 2012 roku singel pt. Celebrity Touch, który dotarł do 24. miejsca LP3[6]. W ramach promocji do utworu został zrealizowany również teledysk, który wyreżyserował Mateusz Winkiel[43]. Wydawnictwo dotarło do 2. miejsca zestawienia OLiS[15]. Płyta trafiła także na listy przebojów w Niemczech, Belgii, Szwajcarii, Holandii i Finlandii[22][30][44][45][46]. Był to największy sukces komercyjny w historii działalności zespołu.

Muzyka i teksty[edytuj | edytuj kod]

Michał Łapaj podczas koncertu 12 lipca 2009

Powszechnie kategoryzowany jako przedstawiciel rocka[47][48][49][50][51][52][53] lub metalu progresywnego[51][54][55][53] kwartet w swej twórczości odwołuje się ponadto do takich stylów jak: rock alternatywny[52], indie rock[52], post-rock[52], heavy metal[52], metal alternatywny[52], rock eksperymentalny[52] oraz hard rock[56]. Według gitarzysty zespołu Piotra Grudzińskiego rozwiązania kompozycyjne w muzyce Riverside mogą budzić skojarzenia z dokonaniami takich zespołów jak: Pain of Salvation, Porcupine Tree, czy Tool[7]. W swej twórczości grupa poruszała takie zagadnienia jak zaburzenia psychiczne, miłość, czy konflikt wewnętrzny[51]. Autorem tekstów na wszystkich płytach grupy był basista i wokalista Mariusz Duda. Motywy stanowią niezmienną cechę dla Riverside, występującą na wszystkich albumach studyjnych. Na wydanym w 2003 roku debiucie zespołu Out of Myself, dziennikarz czasopisma Teraz Rock - Michał Kirmuć przywołał odniesienia do twórczości kwartetu Pink Floyd[57]. Wydany w 2005 roku album pt. Second Life Syndrome przyniósł zmiany stylistyczne za sprawą klawiszowca Michała Łapaja, który zastąpił Jacka Melnickiego w 2003 roku. Nowy muzyk w szeregach Riverside zastosował liczne partie organów Hammonda, które według Łukasza Wewióra, redaktora, także związanego z pismem Teraz Rock sugerują wpływy wczesnej twórczości kwintetu Deep Purple[58].

Trzecia produkcja zespołu Rapid Eye Movement nie przyniosła zmian stylistycznych[59][60]. Kolejny album formacji - Anno Domini High Definition ukazał się w 2009 roku. Recenzent serwisu Onet.pl - Przemysław Jurek wymienił nieobecne na poprzednich produkcjach Riverside wpływy muzyki elektronicznej[61]. Jurek wskazał także na uformowanie się oryginalnego stylu Riverside. Jednakże dziennikarz nie wymienił części składowych swego stwierdzenia. Z kolei według dziennikarza magazynu Teraz Rock - Marcina Gajewskiego, za sprawą piosenki "Driven To Destruction" kwartet ponownie odwołał się do Porcupine Tree[62]. Drugi, jubileuszowy minialbum składu pt. Memories in My Head z 2011 roku zwierał wpływy hard rocka[63]. Nagrania stanowiły w pewnym stopniu zapowiedź kierunku, jaki grupa obrała na kolejnej płycie. Wydany w 2013 roku piąty album Riverside pt. Shrine of New Generation Slaves został utrzymany w stylistyce hardrockowej, czego przyczyną, według Mariusza Dudy było wyczerpanie się formuły stylistycznej obecnej na poprzednich wydawnictwach[64]. Potwierdzeniem stwierdzenia była recenzja Pawła Gzyla na łamach Onet.pl, który wymienił ponadto "echa" twórczości zespołów Yes i Opeth (patrz Heritage, 2011)[56].

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

Mariusz Duda podczas koncertu 8 lipca 2011
Piotr Grudziński podczas koncertu 8 lipca 2011
Michał Łapaj podczas koncertu 8 lipca 2011
Piotr Kozieradzki podczas koncertu 8 lipca 2011
Albumy studyjne
Rok Tytuł Pozycja na liście Certyfikat
POL
[15]
HOL
[22]
DEU
[30]
CHE
[45]
FIN
[46]
BEL (WAL)
[44]
BEL (FLA)
[44]
2003 Out of Myself
  • Data: 15 grudnia 2003
  • Wydawca: Laser's Egde, Mystic Production
2005 Second Life Syndrome
  • Data: 31 października 2005
  • Wydawca: InsideOut Music, Mystic Production
22
2007 Rapid Eye Movement
  • Data: 24 września 2007
  • Wydawca: InsideOut Music, Mystic Production
2 73
2009 Anno Domini High Definition
  • Data: 19 czerwca 2009
  • Wydawca: InsideOut Music, Mystic Production
1 58 94
2013 Shrine of New Generation Slaves
  • Data: 18 stycznia 2013
  • Wydawca: InsideOut Music, Mystic Production
2 28 33 51 41 109 130
"—" pozycja nie była notowana.
Single
Rok Tytuł Pozycja na liście Certyfikat Album
LP3
[6]
SLiP
[65]
Turbo Top
[66]
2003 "Loose Heart" 17 Out of Myself
2005 "Conceiving You" 31 Second Life Syndrome
2007 "02 Panic Room" Rapid Eye Movement
2008 "Schizophrenic Prayer" 31
2011 "Forgotten Land" 6 Memories in My Head
2013 "Celebrity Touch" 24 45 10 Shrine of New Generation Slaves
"—" pozycja nie była notowana.
Inne notowane utwory
Rok Tytuł Pozycja na liście Album
LP3
[6]
LP1
[67]
Turbo Top
[66]
PiK
[68]
PRO
[69]
PRM
[70]
2003 "Out of Myself" 1 Out of Myself
2005 "Stuck Between" 20 Voices in My Head
"Us" 34
2009 "Egoist Hedonist" 31 1 Anno Domini High Definition
2013 "The Depth of Self Delusion" 1 2 10 18 5 Shrine of New Generation Slaves
"We Got Used To Us" 6 11 13
"—" pozycja nie była notowana.
Albumy koncertowe
Rok Tytuł Pozycja na liście
FIN
[71]
2008 Reality Dream
  • Data: 26 listopada 2008 (CD), 14 grudnia 2009 (DVD)
  • Wydawca: InsideOut Music (CD), ProgTeam (DVD)
8
Minialbumy
Rok Tytuł Pozycja na liście
POL
[72]
2005 Voices in My Head
  • Data: 7 marca 2005
  • Wydawca: Rock Serwis
2011 Memories in My Head
  • Data: 20 czerwca 2011
  • Wydawca: ProgTeam
34[a]
"—" pozycja nie była notowana.
Pozostałe
Rok Tytuł Uwagi
2003 Riverside
  • Data: 15 marca 2003
  • Wydawca: brak (wydanie własne)
  • Demo
2011 Reality Dream Trilogy
  • Data: 5 września 2011
  • Wydawca: Mystic Production
  • BOX

Teledyski[edytuj | edytuj kod]

Rok Tytuł Reżyseria Album
2007 "02 Panic Room" Maciej Pawelczyk, Radek Wikiera[18] Rapid Eye Movement
2013 "Celebrity Touch" Mateusz Winkiel[43] Shrine of New Generation Slaves

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Piotr Grudzinski, Michał Łapaj i Mariusz Duda podczas koncertu 6 kwietnia 2006 w Zielonej Górze
Rok Kategoria Nagroda Nota
2006 The Best Progressive Metal Album (Second Life Syndrome) Metal Storm Awards, 2005 6. miejsce[73]
Najlepszy wokalista (Mariusz Duda) Plebiscyt Teraz Rock, 2005 6. miejsce[74]
Najlepszy instrumentalista (Piotr Grudziński) 9. miejsce[74]
Najlepszy zespół 2. miejsce[74]
Najlepsza płyta (Second Life Syndrome) 4. miejsce[74]
Najlepszy przebój ("Conceiving You") 5. miejsce[74]
Nadzieja ("Conceiving You") 1. miejsce[74]
2008 Album roku (Rapid Eye Movement) Plebiscyt Mystic Art, 2007 1. miejsce[75]
Płyta roku 2007 Plebiscyt Rockmetal.pl 3. miejsce[76]
Najlepsze zdjęcia ("02 Panic Room") Yach Film Nominacja[77]
2009 Najlepszy zespół - Polska Plebiscyt Magazynu Gitarzysta, 2009 2. miejsce[78]
Najlepsza płyta - Polska (Anno Domini High Definition) 2. miejsce[78]
2010 The Best Progressive Metal Album (Anno Domini High Definition) Metal Storm Awards, 2009 3. miejsce[79]
2011 Instrumentalista roku (Mariusz Duda) Plebiscyt magazynu Metal Hammer, 2010 1. miejsce[80]
2012 Zespół roku Plebiscyt Teraz Rock, 2011 10. miejsce[81]
2014 Instrumentalista roku (Mariusz Duda) Plebiscyt Teraz Rock, 2013 5. miejsce[82]
Zespół roku 3. miejsce[82]
Płyta roku (Shrine of New Generation Slaves) 2. miejsce[82]
Przebój roku ("The Depth of Self Delusion") 4. miejsce[82]

Uwagi

  1. Zestawienie miesięczne za czerwiec 2011. Lista bestsellerów przygotowywana na podstawie danych pochodzących z firm fonograficznych, opracowana przez ZPAV.

Przypisy

  1. Zbigniew Zegler: Riverside śpiewa o tym, że Polacy są zniewoleni (pol.). www.polskieradio.pl. [dostęp 2013-02-11].
  2. Maurycy Nowakowski: Biografia Riverside (pol.). www.riversideband.pl. [dostęp 2013-01-21].
  3. Brian Adair: Riverside Biography (ang.). www.progarchives.com. [dostęp 2009-12-28].
  4. Adam Kaliszewski: Debiut warszawskich grup progresywnych (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  5. Riverside: Promo gotowe (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 Archiwum Listy Przebojów Trójki (pol.). www.lp3.pl. [dostęp 2009-12-25].
  7. 7,0 7,1 Wywiad: Riverside (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-09].
  8. Riverside: Sukcesy na Zachodzie (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2009-12-29].
  9. Światowy kontrakt Riverside (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  10. Riverside gwiazdą Ryockowiska (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  11. Europejska trasa Riverside (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  12. Riverside w Inside Out (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  13. Singiel i płyta Riverside (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  14. 14,0 14,1 Druga płyta Riverside podbija Europę (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 OLiS - sprzedaż w okresie 24.10.2005 - 06.11.2005 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2009-12-07].
    OLiS - sprzedaż w okresie 24.09.2007 - 30.09.2007 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2009-12-07].
    OLiS - sprzedaż w okresie 15.06.2009 - 21.06.2009 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2013-02-08].
    OLiS - sprzedaż w okresie 21.01.2013 - 27.01.2013 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2013-02-01].
  16. Wiosenna trasa Riverside (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  17. XIII edycja Castle Party (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  18. 18,0 18,1 Dyskografia Riverside (pol.). www.riverside.art.pl. [dostęp 2009-12-25].
  19. Riverside przed Dream Theater! (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2013-02-08].
  20. Wieści z obozu Riverside (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  21. 21,0 21,1 "Rapid Eye Movement" Riverside gotowy (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 Riverside Dutch Charts (niderl.). dutchcharts.nl. [dostęp 2009-12-07].
  23. Riverside: "modlitwa schizofrenika" (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  24. Sukces Riverside (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2013-02-08].
  25. Złota płyta dla Riverside (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  26. 26,0 26,1 26,2 26,3 ZPAV: złote płyty (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2010-02-10].
  27. Riverside i Vader dla Covana (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  28. Riverside: nowy album w sprzedaży (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-28].
  29. Riverside: obraz naszych czasów w rozdzielczości HD (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  30. 30,0 30,1 30,2 Chartverfolgung / Riverside / Longplay (niem.). www.musicline.de. [dostęp 2011-03-21].
  31. Riverside: najdłuższa trasa w historii (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  32. Reality Dream DVD (pol.). www.riversideband.pl. [dostęp 2013-01-21].
  33. Znamy szczegóły podwójnego DVD Riverside (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  34. Trasa Riverside na 10. urodziny (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  35. "Memories In My Head" Riverside w sklepach (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  36. Riverside z Wiedźminem (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2013-02-08].
  37. Riverside zagra na trzech festiwalach (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2013-02-08].
  38. Startuje "Przystanek Woodstock 2011" (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  39. Jubileuszowa trylogia Riverside (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2013-02-08].
  40. Riverside – Reality Dream Trilogy (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2013-02-08].
  41. Nowa płyta Riverside od dzisiaj w sklepach. [dostęp 2013-01-18].
  42. Riverside prezentuje szczegóły nowego albumu (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2013-02-08].
  43. 43,0 43,1 Zobacz najnowszy klip Riverside! (pol.). www.riversideband.pl. [dostęp 2013-01-21].
  44. 44,0 44,1 44,2 Riverside Belgian Albums Chart (ang.). www.ultratop.be. [dostęp 2013-02-01].
  45. 45,0 45,1 Chartverfolgung / Riverside / Longplay (niem.). hitparade.ch. [dostęp 2013-02-01].
  46. 46,0 46,1 Riverside Finnish Albums Chart (ang.). finnishcharts.com. [dostęp 2013-02-06].
  47. Grzegorz Żurek: Riverside - Anno Domini High Definition recenzja (pol.). www.magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2013-02-07].
  48. Jurek Gibadło: Riverside – Memories In My Head recenzja (pol.). www.magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2013-02-07].
  49. Szymon Kubicki: Riverside - Reality Dream recenzja (pol.). www.magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2013-02-07].
  50. Robert Trusiak: Riverside - Shrine of New Generation Slaves recenzja (pol.). www.magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2013-02-06].
  51. 51,0 51,1 51,2 Encyclopaedia Metallum - Riverside (ang.). www.metal-archives.com. [dostęp 2009-04-04].
  52. 52,0 52,1 52,2 52,3 52,4 52,5 52,6 Gregory Heaney: Riverside Biography (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2013-02-07].
  53. 53,0 53,1 Riverside Biography (ang.). www.musicmight.com. [dostęp 2013-02-08].
  54. Riverside Band info (ang.). www.metalstorm.net. [dostęp 2013-02-09].
  55. Riverside (ang.). www.progarchives.com. [dostęp 2013-01-21].
  56. 56,0 56,1 Paweł Gzyl: Riverside - Shrine of New Generation Slaves recenzja (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2013-02-06].
  57. Michał Kirmuć: Riverside - Out of Myself recenzja (pol.). www.terazrock.pl. [dostęp 2009-12-02].
  58. Łukasz Wewiór: Riverside - Second Life Syndrome recenzja (pol.). www.terazrock.pl. [dostęp 2013-02-07].
  59. Jordan Babula: Riverside - Rapid Eye Movement recenzja (pol.). www.terazrock.pl. [dostęp 2013-02-07].
  60. Kuba Pagiński: Riverside - Rapid Eye Movement recenzja (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2013-02-07].
  61. Przemek Jurek: Riverside - Anno Domini High Definition recenzja (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2013-02-07].
  62. Marcin Gajewski: Riverside - Anno Domini High Definition recenzja (pol.). www.terazrock.pl. [dostęp 2010-05-07].
  63. Michał Kirmuć: Riverside – Memories In My Head recenzja (pol.). www.terazrock.pl. [dostęp 2013-02-09].
  64. Paweł Jaskulski, Marek Januszewicz, Jean Prisset: "Tego Deep Purple na płycie aż tak dużo nie ma" - wywiad z Riverside (część 2) (pol.). www.orange.pl. [dostęp 2013-02-09].
    Paweł Jaskulski, Marek Januszewicz, Jean Prisset: "Chcieliśmy nagrać płytę z piosenkami" - wywiad z Riverside (część 1) (pol.). www.orange.pl. [dostęp 2013-02-09].
  65. SLiP - Statystyki dla wykonawcy Riverside (pol.). www.radioszczecin.pl. [dostęp 2013-02-24].
  66. 66,0 66,1 Antyradio - Turbo Top notowanie 292 (pol.). www.antyradio.pl. [dostęp 2013-02-13].
    Antyradio - Turbo Top notowanie 130 (pol.). www.antyradio.pl. [dostęp 2013-02-13].
    TurboTop notowanie 317 (pol.). www.antyradio.pl. [dostęp 2013-10-29].
  67. Polskie Radio Program 1 - Rockowa Lista Przebojów 12 lutego 2005 (pol.). www.radio.com.pl. [dostęp 2013-02-09].
  68. The Depth Of Self-Delusion - Riverside (pol.). www.radiopik.pl. [dostęp 2014-02-26].
    We Got Used To Us - Riverside (pol.). www.radiopik.pl. [dostęp 2014-02-26].
  69. Riverside - The Depth Of Self Delusion (pol.). ro.com.pl. [dostęp 2013-07-02].
  70. PRM - Notowanie nr 1210 na dzień 5 lipca 2013 Piątek (pol.). www.radiomerkury.pl. [dostęp 2013-12-27].
  71. Suomen virallinen lista - Musiikki DVD:t 5/2010 (fiń.). www.ifpi.fi. [dostęp 2014-01-13].
  72. TOP 100 - Zestawienie miesięczne za czerwiec 2011 (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2011-09-06].
  73. The Best Progressive Metal Album - Metal Storm Awards 2005 (ang.). www.metalstorm.net. [dostęp 2011-11-11].
  74. 74,0 74,1 74,2 74,3 74,4 74,5 Teraz Najlepsi 2005 (pol.). www.terazrock.pl. [dostęp 2010-10-13].
  75. Podsumowanie roku 2007. „Mystic Art”. 1(44)/2008, s. 12. Michał Wardzała. Mystic Art. ISSN 1427-5538 (pol.). 
  76. Płyty roku 2007 według czytelników rockmetal.pl (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  77. Nominacje 17. Festiwalu Polskich Wideoklipów Yach Film (pol.). www.stopklatka.pl. [dostęp 2013-02-08].
  78. 78,0 78,1 Wyniki plebiscytu - Muzyczne Podsumowanie Roku 2009 (pol.). www.magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2011-01-25].
  79. The Best Progressive Metal Album - Metal Storm Awards 2009 (ang.). www.metalstorm.net. [dostęp 2011-11-11].
  80. Podsumowanie roku 2010 - czytelnicy. „Metal Hammer”. 02/2011, s. 12. Tomasz Dziubiński. Future Publishing. ISSN 1422–9048 (pol.). 
  81. Teraz Najlepsi 2011 (pol.). W: Metal Hammer [on-line]. luxtorpeda.net. [dostęp 2014-02-25].
  82. 82,0 82,1 82,2 82,3 Teraz Najlepsi 2013 (pol.). W: Teraz Rock [on-line]. www.facebook.com/Riversidepl. [dostęp 2014-02-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]