Rożnów (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rożnów
Dwór w Rożnowie
Dwór w Rożnowie
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowosądecki
Gmina Gródek nad Dunajcem
Liczba ludności (2003) 1970
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 33-316
Tablice rejestracyjne KNS
SIMC 0426526
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Rożnów
Rożnów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rożnów
Rożnów
Ziemia 49°46′32″N 20°42′06″E/49,775556 20,701667Na mapach: 49°46′32″N 20°42′06″E/49,775556 20,701667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Rożnówwieś sołecka w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Gródek nad Dunajcem. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie nowosądeckim. Wieś liczy ponad 1970 mieszkańców (2008).

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Rożnów położony jest na terenie Pogórza Rożnowskiego, nad Jeziorem Rożnowskim, które biorą swoje nazwy właśnie od tej miejscowości.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Znaczenie historyczne wsi datuje się od XIII wieku. Rożnów był własnością kolejnych możnych rodów: w XIII w. Gryfici zbudowali tu strażnicę, która 100 lat później wciąż pozostawała w posiadaniu Rożenów herbu Gryf. Piotr Rożen około 1350-1370 przebudował ją na zamek. Była to kamienna budowla w stylu gotyckim, na planie czworoboku zbliżonym do prostokąta o wymiarach 44 na 20 m. W 1426 zamek znalazł się we władaniu sławnego rycerza Zawiszy Czarnego[1]. Zamek ten został zburzony podczas najazdu Macieja Korwina w 1474[potrzebne źródło].

Kolejnym właścicielem wsi był ród Wydżgów.

W drugiej połowie XV wieku wieś przechodzi w ręce rodu Tarnowskich. Jego wybitny przedstawiciel, hetman wielki koronny Jan Amor Tarnowski, rozpoczął przed 1568 - w innym miejscu, przy drodze Rożnów-Tropie - budowę drugiej twierdzy w tej miejscowości, dlatego zamek Rożenów został opuszczony i popadł w ruinę. Nowa budowla, wznoszona w stylu renesansowym , była jedną z pierwszych w Polsce warowni o nowożytnej fortyfikacji obronnej. Jej budowa nie została nigdy ukończona; do dnia dzisiejszego przetrwał beluard oraz mur kurtynowy z bramą wjazdową.

W XVII w. w Rożnowie mieszkał arianin Andrzej Wiszowaty, pełniąc funkcję ministra zboru i kaznodziei. W zbór ariański został wówczas zamieniony rożnowski zamek dolny. 11-16 marca 1660, na zamku kasztelana wojnickiego Jana Wielopolskiego w Rożnowie odbyła się słynna publiczna dysputa teologiczna między przedstawicielami Braci polskich i duchownymi kościoła katolickiego. Spotkanie do niczego nie doprowadziło. Kasztelan pod wrażeniem intelektu Wiszowatego zaproponował mu, aby pozostał w kraju, który potrzebuje ludzi uczonych. W zamian za przejście na religię katolicką zaoferował teologowi wieś Gródek. Ten odmówił mówiąc, że lepiej "dobra stracić i cześć obywatelską niż czyste sumienie"[2][3]. W skutek uchwały sejmowej skazującej arian na wygnanie z kraju, przeniósł się ostatecznie do Amsterdamu, gdzie zmarł w 1678.

Ostatnimi właścicielami wsi od 1745 byli Stadniccy, znani przede wszystkim jako właściciele i twórcy nowożytnej miejscowości uzdrowiskowej Szczawnica.

 Osobny artykuł: Zamek w Rożnowie.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Parafia[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się kościół parafialny pw. św. Wojciecha, wybudowany w 1661 w szlacheckich dobrach kasztelana wojnickiego Jana Wielopolskiego, na terenie bardzo wówczas rozległej parafii Tropie. Znajduje się na wyniosłym grzbiecie górskim nad Jeziorem Rożnowskim. Zbudowano go w sąsiedztwie zamku legendarnego Zawiszy Czarnego, w miejscu, gdzie dotąd stała kaplica św. Wojciecha (później odbudowano ją poniżej cmentarza). Po roku od powstania kościoła ustanowiono parafię, wydzieloną z parafii Tropie. Erygował ją biskup Mikołaj Oborski.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest to miejscowość atrakcyjna turystycznie, z wieloma zabytkami architektury. Znajduje się tutaj kąpielisko oraz przystań jachtowa. Rożnów stanowi dobrą bazę turystyczną z dużą liczbą miejsc noclegowych. Skałki rożnowskie umożliwiają uprawianie wspinaczki.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Zlokalizowana jest tutaj zapora wodna, która jest częścią Elektrowni Rożnów, wybudowanej w latach 1938-1941.

Sport[edytuj | edytuj kod]

We wsi od 2003 działa Gminny KS "Zawisza" Rożnów, występujący w nowosądeckiej klasie A (grupa I).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy