Robert Baden-Powell

Robert Baden-Powell
Lieutenant-General
Data i miejsce urodzenia	22 lutego 1857 Londyn
Data i miejsce śmierci	8 stycznia 1941 Nyeri
Przebieg służby
Lata służby	1876–1910
Siły zbrojne	British Army
Stanowiska	dowódca 5. Pułku Dragonów, generalny inspektor kawalerii
Główne wojny i bitwy	II wojna o Matabele, II wojna burska: oblężenie Mafeking
Późniejsza praca	pisarstwo, wychowanie młodzieży, skauting
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Robert Baden-Powell w Wikicytatach

Rodzina Roberta Baden-Powella

Robert Stephenson Smyth Baden-Powell, Lord Baden-Powell (wym. /ˈbeɪdən ˈpoʊ.əl/), znany również jako B-P (ur. 22 lutego 1857 w Londynie, Wielka Brytania, zm. 8 stycznia 1941 w Nyeri w Kenii) – brytyjski wojskowy, generał porucznik, pisarz, twórca i założyciel skautingu.

Po ukończeniu edukacji w Charterhouse School, Baden-Powell służył w armii brytyjskiej od 1876 do 1910 w Indiach i Afryce. W 1899, w czasie II wojny burskiej w Afryce Południowej, dowodził obroną miasta Mafeking. Kilka jego książek wojskowych, napisany dla rozpoznania wojskowego i szkolenia wywiadowców, było również czytanych przez chłopców. Zainspirowany tym zjawiskiem, napisał książkę Scouting for boys, opublikowaną w 1908, przeznaczoną dla młodych czytelników. Podczas pisania, wypróbował swoje pomysły podczas obozu na wyspie Brownsea w sierpniu 1907. Chętnych znalazł wśród lokalnych Boys' Brigade oraz synów jego przyjaciół. Obecnie jest to postrzegane jako początek skautingu.

Baden-Powell spędził ostatnie lata w Nyeri w Kenii, gdzie zmarł i został pochowany w 1941.

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Urodził się w Paddington, dzielnicy Londynu w Wielkiej Brytanii 22 lutego 1857 roku. Jego rodzina mieszkała w domu o adresie 6 Stanhope Street (obecnie 11 Stanhope Terrace). Był synem duchownego anglikańskiego i profesora geometrii na Uniwersytecie Oksfordzkim Badena Powella oraz wnuczki admirała Horacego Nelsona, Henrietty Grace Smyth.

Para ta zawarła małżeństwo 10 marca 1846 w kościele St Luke's w Chelsea. Z ich związku urodziło się 10 dzieci: Warington (wczesny 1847), George (późny 1847), Augustus (1849), Francis (1850), Robert (1857), Agnes (1858) oraz Baden (1860). Trójka dzieci, które urodziły się po narodzinach Francisa a przed narodzinami Roberta, zmarły niedługo po urodzeniu. Trójka najmłodszych dzieci oraz często chorujący Augustus została bliskimi przyjaciółmi.

Ojciec Roberta zmarł w 1860 roku. Rodzeństwo było wychowywane przez matkę, silną kobietę która przywiązywała dużą wagę do wychowywania dzieci. Robert w 1933 powiedział o niej The whole secret of my getting on, lay with my mother.

Gdy Baden-Powell (zwany przez rodzinę Ste) miał dziewięć lat, matka posłała go do krewnych, do siedziby rodowej ojca w hrabstwie Kent, aby tam zgodnie ze zwyczajem Baden-Powellów, uczył się czytać, pisać i liczyć w sąsiednim probostwie. Pastor nazywał się Allfrey, miał blisko 70 lat, ale był wychowawcą raczej niefrasobliwym. Robert Baden-Powell grał na pianinie i skrzypcach. Uwielbiał aktorstwo.

Podczas wakacji przyłączył się do swych trzech starszych braci, Franka (1850–1931), George'a (1847–1898) i Warringtona (1847–1921). Razem odbyli podróż łodzią do letniego domu Baden-Powellów w pobliżu Llandogo nad rzeką Wye, 250 kilometrów na północny zachód od Londynu. Rok później, w 1867 bracia nabyli kuter rybacki, którym po wyremontowaniu pływali wzdłuż wybrzeża. Nie wystarczyło im to i Warrington zakupił żaglowiec "Koh-i-noor", nadający się do dłuższych rejsów.

Wykształcenie

Po ukończeniu Rose Hill School w Tunbridge Wells, Robert chcąc dostać się do college'u bez protekcji, zdaje do Feetes College w Edynburgu. Jednak zanim to nastąpiło, zmarł jego ulubiony brat – Augustus. Mimo zdania egzaminu, przenosi się do Charterhouse College w hrabstwie Surrey. Tam zdobywa nowe przezwisko B-P. Wokół wiejskiej szkoły rozciąga się wielki park – Hyde Park, gdzie Pawell czuje się jak u siebie w domu. Podczas rozmaitych zabaw uczy kolegów podchodów, tropienia, zacierania śladów i obserwacji. Udaje mu się przekonać do siebie rówieśników. Po sześciu latach zdaje egzamin końcowy i stara się o przyjęcie do Sandhurst, cenionej akademii wojskowej. Mimo iż egzaminy są bardzo trudne, wśród 717 chętnych zajmuje 2 lokatę. Zgodnie z tradycją, najlepsi mogą wybrać sobie rodzaj wojska. Ste wybiera kawalerię i przydzielają go do 13 pułku huzarów, który stacjonuje w Lakhnau w Indiach.

Służba wojskowa

W latach 1876–1910 działał w czynnej służbie wojskowej w Anglii, Indiach, Afganistanie i Afryce Południowej. Odnosił także sukcesy dziennikarskie, literackie i plastyczne. Pracował również w brytyjskim wywiadzie w wielu krajach Europy.

Indie

6 grudnia 1871 na statku "Serapis" przybija do brzegów Indii w Bombaju. Uczestniczy w nim w kursie oficerskim, jednak w jego opinii wiadomości z zakresu zwiadu są słabo wykładane. Dlatego postanawia obserwować hinduskich myśliwych, od których nauczył się języka Hindi.

Robert Baden-Powell zdobył wiele cennych umiejętności wojennych podczas rozpoznania wojskowego wśród Zulusów na początku 1880 w prowincji Natal Republiki Południowej Afryki, gdzie został wysłany jego pułk. Jego przełożeni byli pod wrażeniem jego umiejętności, za co został wyróżniony tytułem starszego adiutanta dowódcy naczelnego i gubernatora Malty.

Wolny czas spędza z dziećmi, organizuje dla nich zabawy i gry, a także robi rysunki dla angielskiego pisma "Graphic". Kurs kończy z bardzo dobrym wynikiem i uzyskuje w nagrodę przed terminem stopień porucznika. Dołącza do 13 pułku huzarów

Rozpoczyna szkolenie rekrutów, podczas którego stosuje nowe, własne metody szkolenia żołnierzy, w których znaczną uwagę przywiązywał do indywidualnego wyszkolenia, wyrabiania samodzielności i zaradności. Wykorzystuje również system małych grup.

Dla zniechęconych i zanudzonych żołnierzy brytyjskich organizuje trupę aktorską, wystawiając z nimi, z powodzeniem, sztukę "Piraci z Penzance". W trakcie odwrotu z Afganistanu zostaje postrzelony w prawą nogę. Rana okazuje się niegroźna i już kilka tygodniu później B-P bierze udział w manewrach. Szkoli małą grupę zwiadowców – skautów, dzięki której po sześciu dniach manewrów bierze do niewoli wszystkie wojska przeciwnika bez jednego wystrzału.

W trakcie tego okresu wyjechał na 3 dni na Maltę, aby tam pod pozorem zbierania motyli działać jako szpieg. Zbierał plany militarnych instalacji, ukrywając je w rysunkach skrzydeł motyli.

W tym samym czasie B-P publikuje książkę "Służba rozpoznania i łączności", która zostaje rozesłana do wszystkich garnizonów jako podręcznik. Pod koniec 1884 wyjechał do Port Natal w Afryce Południowej.

Afryka

Olave Baden-Powell

W Afryce głównym zadaniem B-P było zbadanie Gór Smoczych, odszukanie przesmyków, przełęczy, kryjówek itp. oraz naszkicowanie mapy tych terenów. W 1887 został mianowany kapitanem oraz uczestniczył w wprawie przeciwko wodzowi Dinizulu, którą prowadzi generał Henry Smyth – wuj Roberta. Formuje mały oddział zwiadowców, którego zadaniem jest przeszukanie Gór Smoczych oraz odnalezienie oddziałów wodza zuluskiego.

Tutaj sprawdza się system skautowy. Dzięki temu, iż wódz zostaje odnaleziony i pojmany bez rozlewu krwi, Robert Baden-Powell zostaje awansowany na majora. W 1890 wraz wujem udaje się na Maltę a stamtąd do Europy, gdzie zostaje brytyjskim szpiegiem.

Trzy lata później, na własny wniosek zostaje ze służby zwolniony i przeniesiony z powrotem do Afryki. Tam zostaje mu przydzielone zadanie uwolnienia plemienia Aszanti spod dyktatury wodza Prempeha. W 1896 udało mu się otoczyć Prempeha i wziąć do niewoli. Za ten wyczyn otrzymuje awans na pułkownika, zaś Prempeh kilkanaście lat później zostaje założycielem i przewodniczącym organizacji młodych skautów w Ghanie.

Następnie wyjeżdża do Bulawayo w górach Matopa. Podczas walk w górach Matabele (członkowie plemiona, z którym walczy) nadają mu przydomek 'Impeesa' co znaczy Wilk, który nigdy nie śpi.

W 1896 roku Baden-Powell został oskarżony o nielegalne wydanie wyroku śmierci na szefie plemiona Matabele, Uwini. Obiecano mu, że jego życie będzie oszczędzone, jeżeli się podda. Został rozstrzelany przez pluton egzekucyjny na podstawie instrukcji Baden-Powella, który był potem rozliczany przez śledczych. Robin Clay, wnuk Baden-Powella, oświadczył w 2009, "Wszyscy popełniamy błędy"..

W tym samym roku Robert Baden-Powell opuścił Afrykę.

Walka przeciw Burom

W wojnie przeciwko Burom wsławił się obroną miasta Mafikeng (1899–1900), obleganego przez ponad 7 miesięcy przez Burów, gdzie utworzono oddział chłopców do służby pomocniczej (łącznikowej, wartowniczej). Próba ta uświadomiła mu możliwość powierzenia młodym chłopcom odpowiedzialnych zadań pod warunkiem poważnego ich traktowania.

Skauting

Robert Baden-Powell podczas pierwszego obozu skautowego na wyspie Brownsea

Trzech pionierów scoutingu: Ernest T. Seton (po lewej), Robert Baden-Powell oraz Dan Beard (po prawej)

Po powrocie do Wielkiej Brytanii w 1902 Robert Baden-Powell stwierdził, że jego książka, "Aids to scouting" (Wskazówki do wywiadów) przeznaczona dla żołnierzy zainteresowała organizacje młodzieżowe. W 1903 roku został generalnym inspektorem kawalerii brytyjskiej.

W celu lepszego dostosowania myśli zawartych w tej pracy do poziomu dzieci i młodzieży Bi-Pi zorganizował w 1907 obóz doświadczalny dla chłopców na wyspie Brownsea, gdzie wypróbował swe metody, m.in. wprowadzenie systemu zastępowego, wynikłego z obserwacji rodzin wielodzietnych, gdzie starszy brat opiekował się skutecznie grupą młodszego rodzeństwa. Wtedy poświęcił się wychowaniu młodzieży, mającemu na celu wyrwanie młodych chłopców z zadymionych, uprzemysłowionych miast, bezpośrednie zetknięcie z przyrodą, a przez to ich uzdrowienie psychiczne i moralne, wychowanie dobrych, patriotycznie nastawionych obywateli za pomocą przemyślanych gier z ukierunkowaną treścią.

W 1908 wydał klasyczny podręcznik skautingu Scouting for Boys (Skauting dla chłopców). Zainteresowanie z jakim spotkała się książka oraz sugestia króla Edwarda VII, spowodowała, iż Baden-Powell w 1910 zrezygnował ze służby wojskowej i całkowicie poświęcił skautingowi. W tymże roku organizacja skautowa w Wielkiej Brytanii liczyła 100 tys. członków. Według Bi-Pi skauting powinien być szkołą wychowania obywatelskiego w kontakcie z przyrodą, powinien uzupełniać naturalne luki wychowania szkolnego przez rozwijanie charakteru, zdrowia i sprawności jednostki oraz jej wartości społecznej w codziennej służbie. Wskazując na źródła idei skautowej Bi-Pi przyznawał, że zawarł w niej nie tylko własne pomysły, ale wzorował się także na zwyczajach różnych narodów i ludów jak Japończycy, Indianie. Wykorzystał koncepcje filozofów i uczonych, a nawet reguły średniowiecznych zakonów.

Ruch skautek – dziewcząt został założony w 1909. Robert Baden-Powell uważał, że ruch skautek powinien być prowadzony przez kobiety i dlatego w 1910 poprosił o pomoc swoją siostrę Agnes Baden-Powell, później dołączyła się żona generała, Lady Olave Baden-Powell.

W 1912 ożenił się z Olave St. Clair Soames.

W 1914, w chwili wybuchu I wojny światowej Robert Baden-Powell oddał się do dyspozycji armii brytyjskiej. Komenda nie chciała jednak aby wrócił do czynnej służby wojskowej, bo jak powiedział Lord Kitchener - nie ma bardziej kompetentnej osoby do prowadzenia organizacji skautów. Krążą plotki, iż Baden-Powell był zaangażowany w szpiegostwo i oficerowie wywiadu zadbali, aby stworzyć taki mit.

W 1920 na pierwszym Jamboree Robert Baden-Powell Bi-Pi został wybrany na Naczelnego Skauta Świata. Olave Baden-Powell, również działaczka skautowa, wybraną w 1930 na Naczelną Skautkę Świata.

W 1929 r., podczas trzeciego światowego Jamboree, otrzymał w prezencie nowy samochód Rolls-Royce o mocy 20 koni (numer podwozia GVO-40, rejestracja OU 2938). Służył mu w jego podróżach po całym świecie. Samochód, nazwany Roll Jam, został sprzedany po jego śmierci przez Olave Baden-Powell w 1945 roku.

Po osiągnięciu wieku emerytalnego zajmował się organizowaniem i szkoleniem armii terytorialnej w Wielkiej Brytanii. Za pracę skautową otrzymał tytuł lorda – barona of Gilwell, a w posiadłości Gilwell Park został zorganizowany międzynarodowy ośrodek skautowy. Bi-Pi był odznaczony wieloma najwyższymi odznaczeniami brytyjskimi i innych krajów, w tym Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. W 1939 wyjechał na leczenie do Kenii, gdzie zmarł 8 stycznia 1941. Uchodził za człowieka radosnego i z poczuciem humoru. W czasie II wojny światowej jego nazwisko naziści niemieccy umieścili na liście wrogów III Rzeszy tzw. Czarnej Księdze.

Rozwój skautingu był zaskakujący. Już w 1922 roku liczba skautów przekroczyła 1 mln w 32 krajach, natomiast w 1939 roku było ich już 3.3 mln.

W 2007 jego imieniem nazwano łódzki park.

Odznaczenia i wyróżnienia

• Krzyż Komandorski Orderu Łaźni (Knight Commander Order of the Bath, 1909, Wielka Brytania)
• Krzyż Towarzyski Orderu Łaźni (Companion Order of the Bath, 1900, Wielka Brytania)
• Order Zasługi (Order of Merit, 1937, Wielka Brytania)
• Order św. Michała i św. Jerzego (Order of St Michael and St George, Wielka Brytania)
• Królewski Order Wiktorii (The Royal Victorian Order, 1909, Wielka Brytania)
• Krzyż Wielki Orderu Szpitala św. Jana z Jerozolimy (Wielka Brytania)
• Ashanti Star (1895, Wielka Brytania)
• British South Africa Company Medal (1896, Wielka Brytania)
• Queen's South Africa Medal (1899, Wielka Brytania)
• King's South Africa Medal (1902, Wielka Brytania)
• Wielki Krzyż I Klasy Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki (1931, Austria)
• Krzyż Wielki Orderu Białego Lwa (Czechosłowacja)
• Krzyż Wielki Orderu Dannebroga (Dania)
• Komandor Legii Honorowej (Légion d'honneur, 1925, Francja)
• Wielki Komandor Orderu Zbawiciela (1920, Grecja)
• Krzyż Wielki Orderu Feniksa (Grecja)
• Order Alfonsa XII (1919, Hiszpania)
• Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Oranje-Nassau (1932, Holandia)
• Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska)
• Krzyż Wielki Orderu Chrystusa (Portugalia)
• Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki (1929, Węgry)
• Bronze Wolf Award (1935, Światowa Organizacja Ruchu Skautowego)
• Silver Wolf Award (Brytyjska Organizacja Skautingu)
• Silver Buffalo Award (1926, Amerykańska Organizacja Skautingu)

Robert Baden-Powell był również wielokrotnie nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla, w tym 10 razy (niezależnie) w 1928.

Publikacje

Baden-Powell na pocztówce w 1900

Upamiętnienie
Roberta Baden-Powella

Londyn – pomnik Roberta Baden-Powella

 

• Reconnaissance and Scouting (1884)
• Cavalry Instruction (1885)
• Pigsticking or Hoghunting (1889)
• The Downfall of Prempeh (1896)
• The Matabele Campaign (1897)
• Aids to Scouting for N.C.O.s and Men (Wskazówki do wywiadów, 1899)
• Sport in War (1900)
• Notes and Instructions for the South African Constabulary (1901)
• Sketches in Mafeking and East Africa (1907)
• Scouting for Boys, in six parts (Skauting dla chłopców, 1908)
• Yarns for Boy Scouts (1909)
• Scouting Games (1910)
• Scouting for Boys, complete edition (1911)
• Handbook for Girl Guides (in collaboration with Agnes Baden-Powell) (1912)
• Boy Scouts Beyond the Seas (1913)
• Quick Training for War (1914)
• Indian Memories My Adventures as a Spy (1915)
• Young Knights of the Empire The Wolf Cub's Handbook (1916)
• Girl Guiding (1918)
• Aids to Scoutmastership (Wskazówki dla skautmistrzów, 1919)
• What Scouts Can Do An Old Wolf's Favourites (1921)
• Rovering to Success (1922)
• Scouting for Boys (Canadian edition: The Canadian Boy Scout) (1923)
• Re-issue: Pig-Sticking or Hog-Hunting – 1889 (1923)
• The Adventures of a Spy. Reissue of: Indian Memories My Adventures as a Spy – 1915 (1924)
• Life's Snags and How to Meet Them (1927)
• Scouting and Youth Movements (1929)
• Scouting for Boys in India (Boys' edition) (1932)
• Lessons from the Varsity of Life (1933)
• Adventures and Accidents (1934)
• Scouting Round the World (1935)
• Adventuring to Manhood (1936)
• African Adventures (1937)
• Birds and Beasts of Africa (1938)
• Paddle Your Own Canoe (1939)
• More Sketches of Kenya (1940)
• Scouting for Boys (Memorial edition) (1942)
• Aids to Scoutmastership (Definitive "World Brotherhood Edition," edited by William Hillcourt) (1944)
• Scouting for Boys (Definitive "World Brotherhood Edition", edited by William Hillcourt) (1946)

Bibliografia

• Walter Hansen "Wilk który nigdy nie śpi, pełne przygód życie lorda Baden-Powella", Wydawnictwo Prokop, Warszawa 1992, ISBN 83-900204-5-9

Zobacz też

• Inne postacie związane z historią skautingu i harcerstwa:
  • Święty Jerzy – patron skautingu
  • Roland E. Philipps
  • Ernest Thompson Seton
  • Olave St. Clair Soames czyli Olave Baden-Powell
  • Charles Alexander Eastman (Ohiyesa)
• Skauting
• Początki ruchu skautowego na świecie
• Ruch skautowy na ziemiach polskich
• Harcerstwo
• Historia harcerstwa
• Jamboree

Linki zewnętrzne

• http://www.pinetreeweb.com/B-P.htm