Robert Desnos
Robert Desnos (ur. 4 lipca 1900 w Paryżu, zm. 8 czerwca 1945 w Terezinie), francuski poeta, prozaik, dramaturg, eseista i awangardowy filmowiec związany z nurtem surrealistycznym w sztuce. Oprócz Aragona i Eluarda najważniejszy z liderów surrealizmu lit.
Wywodził się z klasy średniej. Jako młody człowiek pracował w biurze. Prędko zaangażował się w ruch komunistyczny, ale z czasem zmienił poglądy, co poróżniło go z surrealistami. Od początku swej drogi art. zw. z nurtami awangardowymi, m.in. z dadaizmem. W l. 20. utrzymywał się gł. z pracy w redakcji Paris-Soir.
1917 – debiut prasowy.
1922 – debiut książkowy.
Jako młody twórca był przyjacielem Bretona, który bardzo go cenił. Desnos fascynował się w tamtych czasach pisaniem automatycznym.
W poł. l. 20., poróżniwszy się z kręgiem Bretona, próbował klasycznych środków formalnych, nawiązując do Baudelaire’a. Niedługo stał się zajadłym przeciwnikiem surrealistów. Opublikował szereg artykułów zw. z estetyką różnych dziedzin sztuki nowoczesnej, zwł. interesował się jazzem i kinematografią. Na początku l. 30. zaczął pracować w radiu. Przyjaźnił się z Hemingwayem, Dos Passosem i Picassem.
W czasie II wojny światowej uczestnik francuskiego ruchu oporu. Pod pseudonimami publikował liczne teksty antyhitlerowskie. Aresztowany przez Gestapo w 1944, został wywieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, potem do Buchenwaldu, Flossburga i obozu Theresienstadt w Terezinie, gdzie już po wojnie zmarł na tyfus. Nie zachowały się wiersze, które pisał podczas uwięzienia. Wg relacji towarzyszy niedoli odznaczał się niezwykłą odwagą i hartem ducha – udawało mu się nawet manipulować strażników.
Erotyki zw. z żoną Youki stanowią b. istotną część twórczości.
Poezję Desnosa wielokrotnie umuzyczniano, zrobił to m.in. Lutosławski.
1974 – publikacja książki zawierającej teksty Desnosa opatrzone dwudziestoma pięcioma litografiami Joana Miro. Wydawnictwo uchodzi za jedną z najwybitniejszych książek art.
