Robert Downey Jr.

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Robert Downey Jr)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Robert Downey Jr.
Downey w 2014 na San Diego Comic Con International
Downey w 2014 na San Diego Comic Con International
Imię i nazwisko Robert John Elias Downey Jr.
Data
i miejsce urodzenia
4 kwietnia 1965
Manhattan, Nowy Jork
Zawód aktor, producent filmowy, scenarzysta, autor tekstów piosenek, komik
Współmałżonek Deborah Falconer
(1992-2004)
Susan Downey
(od 2005)
Lata aktywności od 1970
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Robert Downey Jr. w Wikicytatach
Robert Downey Jr. na premierze Iron Man 3 w Paryżu (2013)
Robert Downey Jr. w 1990 podczas premiery filmu Air America.

Robert John Elias Downey Jr.[1][2][3] (ur. 4 kwietnia 1965 na Manhattanie[4][5][6][7] w Nowym Jorku) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny, producent filmowy, scenarzysta, autor tekstów piosenek, komik.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Przyszedł na świat jako młodszy z dwójki dzieci aktora, scenarzysty, producenta, operatora i reżysera filmów undergroundowych Roberta Downeya Seniora oraz tancerki i piosenkarki Elsie (z domu Ford). Jego dziadek ze strony ojca był Litwakiem żydowskiego pochodzenia, a jego babka była pochodzenia irlandzkiego, kanadyjskiego i węgierskiego. Jego matka jest pochodzenia szkockiego, niemieckiego i szwajcarskiego[8][9]. Jego ojciec urodził się jako 'Robert Elias' i zmienił nazwisko na 'Downey' (po swoim ojczymie Jamesie Downey'u), gdy był niepełnoletni i chciał zaciągnąć się do armii[10][11]. On i jego starsza siostra Allyson Lee (ur. 1963) dorastali w Greenwich Village[12].

Początki kariery[edytuj | edytuj kod]

Wychowany w rodzinie artystów już jako dziecko poznał pracę na planie filmowym. Mając 5 lat stawiał pierwsze kroki przed kamerą w filmie fantasy swojego ojca Funt (Pound, 1970) jako zarozumialec i dwa lata później w komediowym westernie Pałac Greasera (Greaser's Palace, 1972). W 1975 roku uczęszczał do Perry House School w Chelsea i uczył się klasycznego baletu w Londynie. Jako nastolatek zaczął komponować, a jego pasją stała się gra na fortepianie. W 1982 roku przerwał naukę w Santa Monica High School w Santa Monica, powrócił do Nowego Jorku, gdzie w wieku dwudziestu lat rozbawiał publiczność wcielając się w rozmaite role w programie NBC Saturday Night Live (1985-86).

Kariera filmowa[edytuj | edytuj kod]

Na dużym ekranie zaczynał od ról młodych buntowników i wesołych nastolatków; jako kobieciarz zadurzony w nieczułej na jego wdzięk córce szefa miejscowej mafii w komedii romantycznej Podrywacz artysta (The Pick-up Artist, 1987) czy w roli bogatego chłopaka uzależnionego od narkotyków w dramacie Mniej niż zero (Less Than Zero, 1987).

Największym sukcesem okazała się sugestywna kreacja Charliego Chaplina, człowieka ze wszystkimi słabostkami i dziwactwami w dramacie biograficznym Richarda Attenborough Chaplin (1992), za którą przyznano mu nominację do Oscara. Specjalnością stały się romantyczne role komediowe, które gra w sposób brawurowy ze swadą i autoironią. Za rolę biznesmena w komedii fantasy Serce i dusze (Heart and Souls, 1993) odebrał nagrodę Saturna. Postać adwokata Larry'ego Paula w serialu Fox Ally McBeal (2000-2001) została uhonorowana nagrodą Złotego Globu i nominacją do nagrody Emmy. W 2001 roku wystąpił w teledysku Eltona Johna do piosenki I Want Love.

23 listopada 2004 roku wydał pierwszy solowy album The Futurist (wyd. Sony Classical) – wokalista, kompozytor i autor tekstów. Ta płyta była najlepiej sprzedającym się debiutem w Stanach w owym roku. Na płycie znalazł się cover piosenki Smile, który w oryginale wykonywał Charlie Chaplin[13].

W serialu Ally McBeal wykonał piosenki: River z repertuaru Joni Mitchell, Chances Are w duecie z Vondą Shepard, Every Breath You Take w duecie ze Stingiem. A na płycie For Once in My Life ze ścieżką dźwiękową do serialu wykonał własną kompozycję Snakes.

Największy sukces odniósł wcielając się w rolę Iron Mana w filmie Iron Man. Zagrał też Sherlocka Holmesa w filmie Sherlock Holmes w 2009, oraz w jego sequelu z 2011 roku Sherlock Holmes: Gra cieni.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W latach 1984-1991 spotykał się z Sarah Jessicą Parker[14]. Był żonaty z Deborah Falconer (od 29 maja 1992 do 26 kwietnia 2004), z którą ma syna Indio (ur. 7 września 1993)[15]. 26 sierpnia 2005 roku poślubił Susan Levin. Mają syna Extona Eliasa (ur. 7 lutego 2012 w Los Angeles)[16].

W latach 90. miał problemy z alkoholem, zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi i narkotykami (heroiną, kokainą, marihuaną)[17].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Robert Downey Jr. w 2008 roku

Filmy fabularne[edytuj | edytuj kod]

2015
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
  • Lucky you – Pokerowy blef (Lucky You) jako Telefoniczny Jack
  • Charlie Bartlett jako Dyrektor Nathan Gardner
  • Zodiak (Zodiac) jako Paul Avery
2006
2005
2004
Eros jako Nick Penrose (część Equilibrium)
2003
2002
Lethargy jako Terapeuta zwierząt
2000
1999
  • Przyjaciele i kochankowie (Friends & Lovers) jako Hans
  • Czarne i białe (Black and White) jako Terry Donager
  • W moich snach (In Dreams) jako Vivian Thompson
  • Wielka heca Bowfingera (Bowfinger) jako Jerry Renfro
1998
1997
  • Niebezpieczna strefa (Danger Zone) jako Jim
  • Dwie dziewczyny i chłopak (Two Girls and a Guy) jako Blake Allen
  • Hugo Pool jako Franz Mazur
  • Ta jedna noc (One Night Stand) jako Charlie
1995
  • Ryszard III (Richard III) jako Rivers
  • Czas przemian (Restoration) jako Robert Merivel
  • Wakacje w domu (Home for the Holidays) jako Tommy Larson
1994
  • Tylko ty (Only You) jako Peter Wright
  • Urodzeni mordercy (Natural Born Killers) jako Wayne Gale
  • Szalone kłopoty (Hail Caesar) jako Jerry
1993
  • Na skróty (Short Cuts) jako Bill Bush
  • Serce i dusze (Heart and Souls) jako Thomas Reilly
1992
Chaplin jako Charlie Chaplin
1991
  • Za dużo słońca (Too Much Sun) jako Reed Richmond
  • Babka z zakalcem (Soapdish) jako David Barnes
1990
Air America jako Billy Covington
1989
1988
  • Rok 1969 (1969) jako Ralph
  • Bądź dobry Johnny (Johnny Be Good) jako Leo Wiggins
  • Wynajęte usta (Rented Lips) jako Wolf Dangler
1987
  • Droga Ameryko: Listy domowe dla Wietnamu (Dear America: Letters Home from Vietnam) jako narrator
  • Podrywacz artysta (The Pick-up Artist) jako Jack Jericho
  • Mniej niż zero (Less Than Zero) jako Julian Wells
1986
  • Ameryka (America) jako Paulie Hackley
  • Powrót do szkoły (Back to School) jako Derek Lutz
1985
  • Dziewczyna z komputera (Weird Science) jako Ian
  • Gang Tuff (Tuff Turf) jako Jimmy Parker
  • Deadwait
1984
  • Pierwsze urodziny (Firstborn) jako Lee
1983
  • Baby, to jesteś ty (Baby, It's You) jako Stewart
1980
  • Wojskowa Akademia Imprezowa (Up the Academy, niewymieniony w czołówce)
1972
  • Pałac Greasera (Greaser's Palace, niewymieniony w czołówce)
1970
  • Funt (Pound) jako Puppy

Seriale telewizyjne[edytuj | edytuj kod]

2005
2000-2002
1985-1986
1985
  • Mussolini: Historia nieznana (Mussolini : The Untold Story) jako Bruno Mussolini, syn Benito Mussoliniego

Scenarzysta[edytuj | edytuj kod]

1993
  • The Last Party

Przypisy

  1. Robert Downey, Jr. Timeline (ang.). Twoop. [dostęp 2014-08-07].
  2. Robert Downey, Jr. (ang.). EthniCelebs. [dostęp 2014-08-07].
  3. Biographien:Robert Downey Jr. (niem.). myFanbase. [dostęp 2014-08-07].
  4. On This Day in NYC's History: Robert Downey Jr. is Born (ang.). New York Natives. [dostęp 2014-08-07].
  5. Robert Downey Jr. Religion and Political Views (ang.). Hollowverse. [dostęp 2014-08-07].
  6. Robert Downey Jr. Net Worth (ang.). Celebrity Net Worth. [dostęp 2014-08-07].
  7. Robert Downey Jr. Biography (ang.). Biography.com. [dostęp 2014-08-03].
  8. FILM, Robert Downey Jr jest Chaplinem (na ekranie) i dzieckiem (wyłącznie) (ang.). New York Times. [dostęp 2014-08-07].
  9. Biography (ang.). The Invincible Robert Downey Jr.. [dostęp 2014-08-07].
  10. Rosemary Rogers, Robert Downey (ang.). New York Times. [dostęp 2014-08-07].
  11. Celeberity Bios Robert Downey Jr. (ang.). Wattpad. [dostęp 2014-08-07].
  12. Aktor w najtrudniejszych rolach (ang.). CNN. 2004. [dostęp 2014-08-07].
  13. The Futurist-Robert Downey, Jr. (ang.). AllMusic. [dostęp 2014-08-07].
  14. Sarah Jessica Parker & Robert Downey Jr. (ang.). E! Online. [dostęp 2014-08-07].
  15. Robert Downey Jr Biografia (ang.). People. [dostęp 2014-08-07].
  16. Robert Downey Jr. Marries Girlfriend (ang.). People. [dostęp 2014-08-07].
  17. Narkotyki zrujnował moje relacje – mówi Downey (ang.). Stuff.co.nz. [dostęp 2014-08-07].
  18. Larry Paul (Character) (ang.). IMDb. [dostęp 2014-08-03].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Nagrody
Poprzednik
Colin Farrell
za Najpierw strzelaj, potem zwiedzaj
Złoty Glob dla Najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu
2010
za Sherlock Holmes
Następca
Paul Giamatti
za Barney's Version