Robert Mugabe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Robert Gabriel Mugabe
Robert Mugabe, 12th AU Summit, 090202-N-0506A-187.jpg
Data i miejsce urodzenia 21 lutego 1924
Salisbury
Zimbabwe 2. Prezydent Republiki Zimbabwe
Przynależność polityczna ZANU-PF
Okres urzędowania od 31 grudnia 1987
Poprzednik Canaan Banana
Zimbabwe 1. Premier Republiki Zimbabwe
Przynależność polityczna ZANU-PF
Okres urzędowania od 18 kwietnia 1980
do 31 grudnia 1987
Poprzednik urząd utworzony
Następca Morgan Tsvangirai[1]
Odznaczenia
Kollana Zimbabweńskiego Orderu Zasługi (z urzędu) Medal Wyzwolenia – srebrny (Zimbabwe) Medal Niepodległości (Zimbabwe) Odznaka Wyzwolenia (Zimbabwe) Order Jamajki Order Joségo Martí Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Robert Gabriel Mugabe (wymowa shona [muɡaɓe], wymowa angielska [muˈɡɑbi]; ur. 21 lutego 1924 w Salisbury)[2][3] – polityk, prezydent Zimbabwe od 1987.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i rodzina[edytuj | edytuj kod]

Urodził się niedaleko jezuickiej misji Kutama w dystrykcie Zvimba miasta Salisbury (obecne Harare) w ówczesnej brytyjskiej kolonii, Rodezji Południowej. Pochodzi z rodziny rzymskokatolickiej, był trzecim z sześciorga dzieci Gabriela Matibili i Bony. Miał dwóch starszych braci; Michaela (1919-1934) i Raphaela. Obaj jego starsi bracia zginęli gdy był młody, pozostawiając Roberta, jego młodszego brata Donato (1926-2007) oraz dwie młodsze siostry - Sabinę i Bridgette[4]. Jego ojciec, z zawodu cieśla[5], porzucił rodzinę w 1934 roku po śmierci Michaela i wyjechał w poszukiwaniu pracy do Bulawayo[6].

Mugabe został wychowany na katolika, nauki pobierał w szkołach jezuickich i Braci Maristów. Uczęszczał do m.in. prestiżowego Kutama College, kierowanego przez irlandzkiego księdza, ojca Jerome O'Hea, który wziął go pod swoje skrzydła. W młodości Mugabe nigdy nie był popularny, większość czasu spędzał z kapłanami lub matką czy też na czytaniu w bibliotece szkolnej[7]. Według jego brata Donato, jego jedynymi przyjaciółmi z tamtych lat były książki[8].

Z zawodu został nauczycielem. Edukację kontynuował w Fort Hare w Republice Południowej Afryki. Studia ukończył w 1951 roku. W trakcie pobieranie edukacji spotkał działaczy niepodległościowych tj. Julius Nyerere, Herbert Chitepo, Robert Sobukwe i Kenneth Kaunda. Następnie studiował w Salisbury (1953), Gwelo (1954) i w Tanzanii (1955-57). W ramach University of London International Programmes zdobył on tytuły Master of Science, LLM, Bachelor of Laws i Bachelor of Scienc a w ramach Uniwersytety Południowoafrykańskiego, Bachelor of Administration i Bachelor of Education[9]. Dwa stopnia w kategorii Law uzyskał w trakcie pobytu w więzieniu a stopień Master of Science już jako premier[10].

Po ukończeniu studiów, w latach 1955-58, wykładał na Kolegium Nauczycielskim Chalimbana w Rodezji Północnej (obecnie Zambia), następnie uczył w Liceum Takordari w Apowa w regionie zachodniej Ghany. Do 1960 roku uczył w lokalnej szkole w Achimocie, poznał tam Sally Hayfron którą poślubił w kwietniu 1961 r.[11]. W czasie pobytu w Ghanie, znalazł się pod ideologicznym wpływem ówczesnego premiera kraju, Kwame Nkrumaha. Ponadto wraz z niektórymi działaczami przyszłej ZANU przeszedł przeszkolenie na Instytucie Ideologicznym Kwame Nhrumaha w miejscowości Winneba na południu Ghany[12].

Początek kariery politycznej[edytuj | edytuj kod]

Studiował m.in. na Oxfordzie. Mugabe przyłączył się w 1960 do Narodowej Partii Demokratycznej (później ZAPU), kierowanej przez Joshuę Nkomo, ale w 1963 wystąpił z niej i współtworzył Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe (ZANU). Wkrótce został uwięziony i spędził w zamknięciu 10 lat.

Po uwolnieniu kierował finansowaną przez Chiny Afrykańską Armią Wyzwolenia Narodowego Zimbabwe (ZANLA) przeciwko rządowi Iana Smitha. Pierwsze wolne wybory w 1980 przyniosły zwycięstwo ZANU, które uzyskało poparcie największej narodowości kraju – Szona i Mugabe otrzymał urząd premiera. Mugabe próbował kompromisu z największą mniejszością Ndebele, która popierała ZAPU, ale od 1982 do 1987 trwały starcia zbrojne wojska z powstańcami Ndebele. Kompromis z 1987 obejmował połączenie ZANU i ZAPU w jednolitą partię ZANU-PF i zmianę ustroju na prezydencki. Mugabe został w 1987 prezydentem kraju i utrzymał ten urząd w kolejnych wyborach w 1990, 1996 i 2002 (te ostatnie uważa się najczęściej za sfałszowane).

Demonstracja przeciwko rządowi Roberta Mugabe przed ambasadą Zimbabwe w Londynie, 2006
Robert Mugabe, 1979

Polityka wewnętrzna rządu była początkowo ostrożna: zachowano własność białych farmerów (posiadających 70% ziemi w kraju) i instytucje państwa prawa. Reformy przeprowadzano głównie w dziedzinie oświaty i zdrowia. Próbowano realizować programy Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Jednocześnie prowadzono kampanię przeciwko homoseksualistom oraz AIDS.

W ostatnich latach (od 1999) Mugabe zradykalizował swoją politykę, próbując siłą odebrać białym farmerom ziemię i popierając dawnych towarzyszy broni – partyzantów, urządzających okupacje gospodarstw białych. Wskutek tego nastąpił poważny gospodarczy kryzys i wzrost napięć społecznych.

Po wyborach w 2002 silny Mugabe przystąpił do zaciekłego zwalczania opozycji. Jest krytykowany przez wiele rządów i organizacji międzynarodowych (także afrykańskich) za łamanie praw człowieka, torturowanie opozycyjnych posłów i adwokatów, aresztowania dziennikarzy, brak wolności słowa. Jednocześnie na terenie Zimbabwe przebywają jako „goście specjalni” osoby, które zbiegły ze swych państw w obawie przed oskarżeniem o zbrodnie, jak np. były etiopski komunistyczny dyktator Mengystu Hajle Marjam[13]. Mugabe uważa jednak swoich przeciwników za inspirowanych przez kolonialistów, którzy chcą zachować ziemię zagrabioną rdzennym mieszkańcom kraju.

W pierwszej turze wyborów z 29 marca 2008 wygrał kandydat opozycji Morgan Tsvangirai. Uzyskał on 47,9% głosów, podczas gdy Mugabe – 43,2%. W tym czasie Zimbabwe rządzone przez Roberta Mugabe zamówiło dostawę 3 000 000 sztuk amunicji do karabinów AK-47 oraz 3000 moździerzy.

Przed drugą turą wyborów zamordowano około 90 działaczy opozycji, w wyniku czego Morgan Tsvangirai wycofał się z kandydowania. Druga tura wyborów odbyła się 28 czerwca 2008. Według oficjalnych wyników Robert Mugabe otrzymał 85,51% głosów i pozostał prezydentem na kolejną kadencję. Liczenie głosów po pierwszej turze wyborów zajęło cztery miesiące, po drugiej 48 godzin. Wybory opozycja nazwała farsą, a wspólnota międzynarodowa uznała je za nielegalne[14]. 30 czerwca 2008 Robert Mugabe został po raz szósty zaprzysiężony na stanowisku prezydenta.

31 lipca 2013 Mugabe zwyciężył już w I turze wyborów prezydenckich, zapewniając sobie siódmą reelekcję. Pokonał Morgana Tsvangiraia (33,94%) uzyskując 61,09% głosów. Wybory zostały uznane przez niezależnych obserwatorów za sfałszowane[15].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

W 1994 Elżbieta II odznaczyła go Orderem Łaźni, którego w 2008 został pozbawiony[18].

Przypisy

  1. Od 31 grudnia 1987 do 11 lutego 2009 urząd premiera nie istniał.
  2. biography.com – Robert Mugabe Biography (ang.) [dostęp 2012-09-28]
  3. encyclopedia.com – Robert Gabriel Mugabe (ang.) [dostęp 2012-09-28]
  4. "Mugabe mourns reclusive brother". Zimbabwe: newzimbabwe.com. 11/12/2009
  5. Staff (29 marca 2007). "Robert Mugabe: The man behind the fist". The Economist.
  6. Nyarota, Geoffrey (2006). Against the Grain. s. 100.
  7. Staff (29 marca 2007). "Robert Mugabe: The man behind the fist". The Economist.
  8. Andrew Norman: Robert Mugabe and the betrayal of Zimbabwe. Book published 2004 by McFarland & co, Jefferson, North Carolina USA.
  9. "President bio contents". Zimbabwean government website. Government of Zimbabwe.
  10. Christine Kenyon Jones, The People's University: 150 years of the University of London and its External students (University of London External System, 2008) s. 148–149 ISBN 0-9557689-1-8.
  11. Nyarota, Geoffrey; Against the Grain; s. 101–102.
  12. "I am still a disciple of Nkrumah– Mugabe". General News of Monday
  13. Kara śmierci dla Mengystu. estrada.com.pl, 2008-05-26. [dostęp 29 maja 2008].
  14. Robert Mugabe po raz szósty prezydentem Zimbabwe wp.pl [dostęp 21-05-2010]
  15. Komisja wyborcza: Robert Mugabe wygrał wybory prezydenckie. wp.pl, 2013-08-08. [dostęp 8 sierpnia 2013].
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 Robert Mugabe – fotografia [dostęp 2013-1104]
  17. South African History Online • 1994 National Orders Awards [dostęp 2013-11-04]
  18. A. Porter, Robert Mugabe to be stripped from knighthood, „The Telegraph”, 25 czerwca 2008 [dostęp 2012-02-02]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]