Robert Walser

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Robert Walser
Robert Walser
Data i miejsce urodzenia 15 kwietnia 1878, Biel
Data i miejsce śmierci 25 grudnia 1956, Herisau
Narodowość szwajcarska
Język niemiecki
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Robert Walser (ur. 15 kwietnia 1878 w Biel, zm. 25 grudnia 1956 w Herisau) – szwajcarski pisarz tworzący w języku niemieckim. Autor wierszy, powieści, dramatów oraz krótkich utworów prozą.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w wielodzietnej rodzinie. Był siódmym dzieckiem z ośmiorga rodzeństwa. Do 1905 mieszkał głównie w Zurychu, następnie wyjechał do Berlina - w mieście tym mieszkał jego brat Karl, malarz, ilustrator, scenograf teatralny. Pracował w wielu zawodach, jako urzędnik, kopista, sekretarz, sprzedawca, bibliotekarz, lokaj. W 1913 wrócił do Szwajcarii (mieszkał u siostry w Bellelay, później w rodzinnym Biel do 1921 oraz w latach 1921-29 w Bernie). Walczy z problemami alkoholowymi, depresją, zapada na schizofrenię. W 1929 zostaje umieszczony w zakładzie dla umysłowo chorych w Waldau, później w Herisau, gdzie pozostawał aż do śmierci. Zmarł podczas spaceru w 1956 roku w pobliżu Herisau.

Za życia praktycznie nieznany, choć ceniony przez innych niemieckojęzycznych pisarzy (Kafka, Hesse, Musil). Na łamach prasy debiutował w 1898 w czasopiśmie "Der Bund", także w latach późniejszych publikował swoje utwory w czasopismach. W czasie pobytu w Berlinie napisał kilka powieści opartych na motywach autobiograficznych, wydanych także w Polsce: Rodzeństwo Tanner (Geschwister Tanner 1907), Willa pod Gwiazdą Wieczorną (Der Gehülfe 1908) i Jakub von Gunten (Jakob von Gunten 1909).

Jakub von Gunten to historia wychowanka szkoły służących. Autor sam uczęszczał do takiej placówki w Berlinie w 1905 roku. Bohaterami jego utworów są często młodzi ludzie niepewnie wkraczający w dorosły świat. Ceniony głównie za krótkie utwory pisane prozą. Właśnie w małych formach prozatorskich osiąga mistrzostwo stylu, odnotowując drobne wydarzenia i związane z nimi lęki oraz przeżycia. Bywa porównywany z Kafką, na którego twórczość mógł wywrzeć pewien wpływ.

Walser został odkryty w latach 60. XX wieku, przyczynił się do tego jego wieloletni opiekun, Carl Seelig. Oprócz jego powieści na język polski przełożono także wiele opowiadań i poezje: Przechadzka i inne utwory (1990), Dziwne miasto: Historie i rozprawki (2001), Mały krajobraz ze śniegiem (2003), Małe poematy (2003) Utwory prozą (2003) Mała proza (2003) Niedzielny spacer (2005).

Dorobek pisarski[edytuj | edytuj kod]

  • Fritz Kochers Aufsätze, 1904
  • Geschwister Tanner, 1907, wydanie polskie: Rodzeństwo Tanner, 1984, ISBN 83-210-0432-6
  • Der Gehülfe, 1908, wydanie polskie: Willa pod Gwiazdą Wieczorną, 1972
  • Jakob von Gunten, 1909, wydanie polskie: Jakub von Gunten, 1988
  • Gedichte, 1909
  • Aufsätze, 1913, wyd. pol. w zbiorze: Dziwne miasto, Świat Literacki, 2001, przekł. Małgorzata Łukasiewicz, ISBN 83-88612-13-1
  • Geschichten, 1914, wyd. pol. w zbiorze: Dziwne miasto, Świat Literacki, 2001, przekł. Małgorzata Łukasiewicz, ISBN 83-88612-13-1
  • Kleine Dichtungen, 1914
  • Prosastücke, 1916
  • Der Spaziergang, 1917
  • Kleine Prosa, 1917
  • Poetenleben, 1917, w polskim zbiorze: Niedzielny spacer, 2005, przekł. Małgorzata Łukasiewicz, ISBN 83-88612-87-5
  • Komödie, 1919
  • Seeland, 1920, w polskim zbiorze: Niedzielny spacer, 2005, przekł. Małgorzata Łukasiewicz, ISBN 83-88612-87-5
  • Die Rose, 1925, w polskim zbiorze: Niedzielny spacer, 2005, przekł. Małgorzata Łukasiewicz, ISBN 83-88612-87-5
  • Der Räuber, 1925 (wydane w 1972)
  • Große kleine Welt, 1937
  • Stille Freuden, 1944
  • Dichterbildnisse, 1947
  • Dichtungen in Prosa, 5 tomów, wydane w latach: 1953-1961
  • Unbekannte Gedichte, 1958
  • Lektüre für Minuten, 1978
  • Robert Walser - Briefe, 1979
  • An die Heimat, 1980
  • Der Spaziergang. Prosastücke und Kleine Prosa., 1985
  • Bedenkliche Geschichten. Prosa aus der Berliner Zeit 1906-1912, 1985
  • Träumen. Prosa aus der Bieler Zeit 1913-1920, 1985
  • Die Gedichte, 1986
  • Komödie. Märchenspiele und szenische Dichtung, 1986
  • Wenn Schwache sich für stark halten. Prosa aus der Berner Zeit 1921-1925, 1986
  • Zarte Zeilen. Prosa aus der Berner Zeit 1926, 1986
  • Es war einmal. Prosa aus der Berner Zeit 1927-1928, 1986
  • Für die Katz. Prosa aus der Berner Zeit 1928-1933, 1986
  • Aus dem Bleistiftgebiet Band 1. Mikrogramme 1924/25, 1985
  • Aus dem Bleistiftgebiet Band 2. Mikrogramme 1924/25, 1985
  • Aus dem Bleistiftgebiet Band 3. Räuber-Roman, Felix-Szenen, 1986
  • Aus dem Bleistiftgebiet Band 4. Mikrogramme 1926/27, 1990
  • Aus dem Bleistiftgebiet Band 5. Mikrogramme 1925/33, 2000
  • Aus dem Bleistiftgebiet Band 6. Mikrogramme 1925/33, 2000; polskie wydanie: Mikrogramy, przekład: Małgorzata Łukasiewicz, Łukasz Musiał, Aleksander Żychliński, 2012
  • Unsere Stadt. Texte über Biel., 2002
  • Feuer. Unbekannte Prosa und Gedichte., 2003
  • Tiefer Winter. Geschichten von der Weihnacht und vom Schneien., 2007

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Roberta Walsera.

W 1995 premierę miał film braci Quay - Instytut Benjamenta - będący adaptacją powieści Jakub von Gunten.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Małgorzata Łukasiewicz: Robert Walser. Warszawa: Czytelnik, 1990. ISBN 8307015766.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]