Rod (pierwiastek)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: inne znaczenia słowa "rod".
Rod
ruten ← rod → pallad
Wygląd
srebrzystobiały
Rod
Widmo emisyjne rodu
Widmo emisyjne rodu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. rod, Rh, 45
(łac. rhodium)
Grupa, okres, blok 9 (VIIIB), 5, d
Stopień utlenienia I, II, III, IV, V, VI
Właściwości metaliczne metal przejściowy
Właściwości tlenków amfoteryczne
Masa atomowa 102,90550(2)[a][1] u
Stan skupienia stały
Gęstość 12460 kg/m³
Temperatura topnienia 1964 °C
Temperatura wrzenia 3695 °C
Numer CAS 7440-16-6
PubChem 23948[2]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
Rod w postaci drutu i cienkiej folii

Rod (Rh, łac. rhodium, od gr. rhodon – róża) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym (triada platynowców lekkich), metal szlachetny.

Pierwiastek ten został odkryty w 1803 roku przez Williama Hyde’a Wollastona w Londynie.

W skorupie ziemskiej występuje w śladowych ilościach rzędu 10-4 ppm. Otrzymuje się go z niektórych rud miedzi i niklu, w których występuje ok. 0,1% tego pierwiastka. Rod posiada 34 izotopy z przedziału mas 94–112. Trwały jest tylko izotop 103, który stanowi 100% naturalnego składu izotopowego tego pierwiastka.

Kompleksy karbonylkowe, chlorkowe i fluorkowe rodu są stosowane w przemyśle jako katalizatory polimeryzacji polietylenu oraz w metatezie olefin.

Znaczenie biologiczne – żadne. Kompleksy karbonylkowe są toksyczne i prawdopodobnie rakotwórcze.

W postaci czystej jest lśniącym, srebrzystoszarym metalem. Nie reaguje z wodą, powietrzem i kwasami, natomiast ulega reakcji z mocnymi zasadami. Stosowany jest do wyrobu tygli, narzędzi chirurgicznych oraz powłok refleksyjnych w reflektorach, ze względu na wysoką cenę, rzadko jest wykorzystywany w postaci metalicznej. Jego cena w lipcu 2009 roku (w przeliczeniu za gram) wynosiła 46,20 USD, dla porównania platyna kosztowała 37,65 USD, a złoto 30,59 USD (stan na 22.07.2009).

Uwagi

  1. Liczba w nawiasie oznacza niepewność ostatniego podanego miejsca po przecinku.

Przypisy

  1. Current Table of Standard Atomic Weights in Order of Atomic Number (ang.). Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights, IUPAC, 2013-09-24. [dostęp 2013-12-02].
  2. Rod (pierwiastek) – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. Rod (pierwiastek) (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-05].