Rodzicielstwo osób LGBT

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Rodzicielstwo LGBT)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rodzina z dziećmi

Rodzicielstwo osób LGBTwychowywanie dzieci przez lesbijki, gejów, osoby biseksualne lub transpłciowe[1].

Temat wychowywania dzieci przez osoby nieheteroseksualne jest kontrowersyjny[2], a badania nad nim są upolitycznione[3][4][5].

Istnieje naukowy konsensus, że dzieci par jednopłciowych rozwijają się tak samo dobrze, jak dzieci par heteroseksualnych, co potwierdzają oświadczenia organizacji naukowych[1][6][7][8][9][10]. Adopcja przez związki homoseksualne jest legalna w kilkunastu państwach oraz w niektórych regionach Australii, USA i Meksyku[11].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przed 1950 rokiem w USA odnotowano tylko jeden przypadek sądowy, dotyczący przyznania opieki nad dzieckiem, którego jeden z rodziców był osobą homoseksualną. W latach 1950–1969 odnotowano pięć takich przypadków. Od czasu zamieszek w Stonewall liczba spraw, w których wyoutowanych geje i lesbijki walczyli przed sądem o swoje prawa rodzicielskie, dramatycznie wzrosła. Ale sądy konsekwentnie odbierały im te prawa. Na początku lat 70. ruch wyzwolenia gejów i ruch feministyczny były nastawione antynatalistycznie, występowały przeciw rodzinie i macierzyństwu[12]. W 1971 roku aktywiści Frontu Wyzwolenia Gejów w swoim manifeście napisali: "Musimy dążyć do zlikwidowania rodziny"[13]. Na paradach gejów i marszach feministek pojawiały się hasła, takie jak: Zniszczyć rodzinę i Zniszczyć monogamię[12]. Wtedy w literaturze naukowej zaczęły być publikowane studia przypadków dzieci wychowywanych przez homoseksualistów[14].

Systematyczne badania nad rodzicielstwem gejów i lesbijek zaczęły się pojawiać w czasopismach naukowych od końca lat 70[14]. W latach 80. miało początek zjawisko nazywane lesbian baby boom (lesbaby boom) bądź gay baby boom (gayby boom) – coraz więcej wyoutowanych homoseksualistów, głównie lesbijek, zaczęło zostawać rodzicami[2][12][15]. Częściowo przyczyniły się do tego techniki wspomaganego rozrodu[16]. Niektóre homoseksualne kobiety zostawały matkami w wyniku sztucznego zapłodnienia. Lesbijki szukały dawców nasienia wśród znajomych, w bankach spermy lub za pośrednictwem lekarzy. W tamtym czasie większość lekarzy w USA, Kanadzie i Europie odmawiało zabiegu sztucznej inseminacji niezamężnym kobietom, a w szczególności lesbijkom. Dlatego pierwsze planowane ciąże lesbijek były wynikiem sztucznego zapłodnienia nasieniem pozyskanym od znajomych mężczyzn, często gejów lub członków rodziny. Wiele par lesbijek korzystało ze spermy brata lub kuzyna jednej z nich[12]. Homoseksualiści zaczęli też starać się o adopcję dzieci lub próbować tworzyć rodziny zastępcze[12][15]. Zarówno w latach 80., jak i 90. miejscem głównej walki prawnej dla osób homoseksualnych stały się sale sądowe, na których geje i lesbijki starali się uzyskać prawo do opieki nad dziećmi pochodzącymi z ich poprzednich heteroseksualnych związków małżeńskich[17].

Oficjalnie uznawane rodzicielstwo par jednopłciowych stało się możliwe dzięki zmianom prawa umożliwiającym związkom osób tej samej płci zawieranie związków partnerskich oraz małżeństw i związanym z tym prawem do adopcji dla par homoseksualnych[17][18]. W XXI wieku status prawny rodzin gejów i lesbijek w niektórych państwach zmienił się diametralnie[17].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Lesbian family.jpg

Informacje ogólne[edytuj | edytuj kod]

Osoby nieheteroseksualne zostają rodzicami w związku heteroseksualnym lub przez adopcję, sztuczne zapłodnienie, zapłodnienie in vitro, rodzicielstwo zastępcze, surogację, wspólne rodzicielstwo z osobą lub osobami płci przeciwnej bądź przez wychowywanie dziecka partnera w związku homoseksualnym[10][16][19][20]. Większość dzieci wychowywanych przez gejów i lesbijki pochodzi z ich poprzednich związków heteroseksualnych[3][17][20][21].

Australia[edytuj | edytuj kod]

2001

Spis ludności wykazał, że w Australii mieszkało 20 000 związków jednopłciowych (0,5% ogółu par), z czego 19% par lesbijskich i 5% gejowskich wychowywało łącznie 3444 dzieci. Takie rodziny stanowiły 0,1% wszystkich par z dziećmi[22].

2006

Spis powszechny pokazał, że około 3200 dzieci żyło w rodzinach tworzonych przez pary jednopłciowe[23].

2011

Ze spisu powszechnego wynikało, że Australię zamieszkiwało 33 714 związków homoseksualnych (0,7% wszystkich par), z czego 12% (2% gejowskich i 22% lesbijskich) wychowywało łącznie 6300 dzieci. Takie rodziny stanowiły 0,1% wszystkich par z dziećmi[24][25].

Francja[edytuj | edytuj kod]

1999

Według danych francuskiego Państwowego Instytutu Statystyki i Badań Ekonomicznych, we Francji 6% par jednopłciowych (0% gejowskich i 16% lesbijskich) wychowywało dzieci[26].

Holandia[edytuj | edytuj kod]

2002

Według danych Statistics Netherlands, Holandię zamieszkiwało blisko 48 tysiące związków homoseksualnych (1,5% ogółu par), z czego około 9% (1% gejowskich i 18% lesbijskich) wychowywało dzieci[27].

2005

Według danych Statistics Netherlands, w Holandii mieszkało blisko 53 tysiące par jednopłciowych (nieznacznie więcej niż 1% wszystkich związków), z czego około 9% (1% gejowskich i 18% lesbijskich) wychowywało dzieci[28].

2009

Według danych Statistics Netherlands, w Holandii żyło 56 tysiące par homoseksualnych, z czego około 11% (3% gejowskich i 20% lesbijskich) wychowywało dzieci[29].

Irlandia[edytuj | edytuj kod]

2011

Według danych ze spisu powszechnego, w Irlandii mieszkało 4042 związków jednopłciowych. Około 6% z nich wychowywało dzieci[30].

Kanada[edytuj | edytuj kod]

2001

Ze spisu powszechnego wynikało, że w Kanadzie mieszkało 34 000 par jednopłciowych (0,5% ogółu par), z czego około 15% związków lesbijskich i 3% gejowskich wychowywało dzieci[31].

2006

Spis ludności pokazał, że w Kanadzie żyło 45 300 par homoseksualnych (0,6% wszystkich par), z czego około 9% (16,3% lesbijskich i 2,9% gejowskich) wychowywało dzieci[32].

2011

Spis powszechny wykazał, że Kanadę zamieszkiwało 64 575 związków homoseksualnych (0,8% ogółu par), z czego 9,4% (3,4% gejowskich i 16,5% lesbijskich) wychowywało dzieci[33].

Niemcy[edytuj | edytuj kod]

2006

Z danych opublikowanych przez Federalne Ministerstwo Sprawiedliwości Niemiec wynika, że w Niemczech mieszkało co najmniej 62 300 par jednopłciowych, z czego około 8% wychowywało łącznie co najmniej 6600 dzieci[34].

Norwegia[edytuj | edytuj kod]

1999

Badanie przeprowadzone na próbie 2983 norweskich gejów i lesbijek wykazało, że 10% z nich miało dzieci, a 5% je wychowywało[35].

2011

Według danych Statistics Norway, w Norwegii 13% sformalizowanych związków homoseksualnych (3% gejowskich i 24% lesbijskich) wychowywało łącznie 661 dzieci[36].

Nowa Zelandia[edytuj | edytuj kod]

2006

Według spisu powszechnego, w Nowej Zelandii mieszkało 5900 związków jednopłciowych (mniej niż 1% wszystkich związków), z czego 8% par gejowskich i 26% par lesbijskich wychowywało dzieci[37].

Polska[edytuj | edytuj kod]

2013–2014

Według badania Instytutu Psychologii PAN przeprowadzonego na próbie około 3000 osób LGBT, 9% osób nieheteroseksualnych było w Polsce rodzicami[38].

Szwecja[edytuj | edytuj kod]

2009

Według danych Statistics Sweden, w Szwecji blisko 40% sformalizowanych związków lesbijskich i 6% sformalizowanych związków gejowskich wychowywało dzieci[39].

USA[edytuj | edytuj kod]

1990

Naukowcy, wykorzystując dane ze spisu powszechnego obliczyli, że w Stanach Zjednoczonych 5,2% par gejowskich i 21,7% par lesbijskich wychowywało dzieci[40].

1993

Badanie przeprowadzone wśród 1749 gejów i lesbijek pokazało, że około 20% lesbijek i 10% gejów będących w związkach jednopłciowych jest rodzicami[41].

2000

Spis ludności wykazał, że w USA żyło 594 000 związków jednopłciowych (około 1% ogółu par), z czego 33% par lesbijskich oraz 22% par gejowskich wychowywało dzieci[42].

2002

Z National Survey of Family Growth wynikało, że 33% lesbijek i 16% gejów miało dzieci[43].

2005

American Community Survey wykazało, że 18,3% par homoseksualnych wychowywało dzieci[43].

Z danych opublikowanych przez Williams Institute wynikało, że 270 313 dzieci żyło w rodzinach tworzonych przez pary jednopłciowe[44].

2006

American Community Survey pokazało, że 18,8% par homoseksualnych wychowywało dzieci[43].

2007

Z American Community Survey wynikało, że 18,3% związków jednopłciowych wychowywało dzieci[43].

2008

American Community Survey wykazało, że 17,2% par jednopłciowych wychowywało dzieci[43].

General Social Survey pokazało, że 49% homo- i biseksualnych kobiet oraz 19% homo- i biseksualnych mężczyzn miało dzieci[43].

2009

Z American Community Survey wynikało, że 16,2% par homoseksualnych wychowywało dzieci[43].

2010

American Community Survey pokazało, że w Stanach Zjednoczonych żyło 594 000 związków jednopłciowych (około 1% ogółu par), z czego około 19% wychowywało dzieci[45].

Spis powszechny wykazał, że w USA mieszkało 646 464 par homoseksualnych (0,6% wszystkich związków)[46][47]. 17% z nich wychowywało dzieci[46].

2011

American Community Survey pokazało, że w Stanach Zjednoczonych żyło 605 472 związków homoseksualnych (około 1% ogółu par), z czego 16% (22% lesbijskich i 10% gejowskich) wychowywało dzieci[48].

2012

Badanie Instytutu Gallupa przeprowadzone na próbie 121 290 wykazało, że 32% kobiet LBT i 16% mężczyzn GBT wychowywało dzieci[49].

2013

Z analizy dostępnych danych dokonanej przez Williams Institute wynikało, że:

  • 37% osób LGBT było rodzicami,
  • 19% par jednopłciowych wychowywało dzieci,
  • 220 000 dzieci wychowało się w rodzinach tworzonych przez związki homoseksualne,
  • dzieci wychowywane przez pary jednopłciowe stanowiły 0,3% wszystkich dzieci,
  • 6 milionów osób (2% populacji) dorosłych i dzieci miało co najmniej jednego rodzica, który był osobą LGBT[50].

Badanie Pew Research Center na próbie 1197 osób LGBT wykazało, że 52% osób biseksualnych, 31% lesbijek i 16% gejów było rodzicami[51].

National Health Interview Survey na próbie 104 520 osób pokazało, że w USA:

  • 23% osób LGB wychowywało dzieci,
  • mieszkało 690 000 par jednopłciowych (1,1% ogółu par), z czego 19% wychowywało dzieci,
  • 200 000 dzieci wychowywało się w związkach homoseksualnych,
  • 19% samotnych osób LGB wychowywało dzieci,
  • od 1,1 do 2 milionów dzieci było wychowywanych przez samotne osoby LGB[52].

Wyniki badań naukowych[edytuj | edytuj kod]

Informacje ogólne[edytuj | edytuj kod]

Temat homoseksualnego rodzicielstwa jest kontrowersyjny[2].

Większość badań dotyczy rodzicielstwa lesbijek, przeprowadzono niewiele badań na temat wychowywania dzieci przez gejów, osoby biseksualne i transpłciowe[1][18][53][54][55][56]. Biseksualiści, którzy brali udział w badaniach, najczęściej zostali wymieszani razem z homoseksualnymi rodzicami[18][57]. Badań dotyczących rodzicielstwa osób transpłciowych jest bardzo mało – dotychczas przeprowadzone badania skupiły się głównie na wpływie transpłciowości rodziców na tożsamość płciową ich dzieci[18][55][58].

Badania nad rodzicielstwem osób LGBT obejmują lesbijki, które urodziły dzieci, pozostając w związku heteroseksualnym, a później stworzyły rodzinę z pojedynczym rodzicem lub przybraną rodzinę, oraz samotne lesbijki lub pary lesbijek, które stworzyły rodzinę przez adopcję albo przez sztuczne zapłodnienie. Badania dotyczą także gejów, którzy zostali ojcami w związku heteroseksualnym lub też w wyniku planowanego rodzicielstwa gejów, polegającego na adopcji, rodzicielstwie zastępczym lub skorzystaniu z surogatki, a także wspólnego rodzicielstwa, najczęściej z lesbijką lub parą lesbijek[18].

Próby badawcze są dość jednorodne. W większości składają z białych, wyoutowanych, wykształconych lesbijek, z miast i klasy średniej. Mało jest danych na temat wychowywania dzieci przez gejów. Brakuje badań dotyczących dzieci osób biseksualnych i transpłciowych oraz dzieci osób nieheteroseksualnych z klasy robotniczej, mieszkających na terenach wiejskich, z mniejszości rasowych lub etnicznych[2][54][53][56].

Badania nad rodzicielstwem osób LGBT przeprowadzono głównie w USA. Część badań powstało m.in. w Australii, Belgii, Czechach, Danii, Hiszpanii, Holandii, Izraelu, Kanadzie, RPA, Słowenii i Wielkiej Brytanii[1][14][35][59].

W większości badań naukowcy jako metod badawczych użyli metody wywiadu i kwestionariuszy[2]. Stosunkowo niewiele z nich skupiło się na dzieciach gejów i lesbijek w okresie dojrzewania i dorosłości[14].

Stanowisko organizacji naukowych[edytuj | edytuj kod]

Wśród naukowców istnieje konsensus, że dzieci wychowywane przez pary jednopłciowe rozwijają się tak samo dobrze, jak dzieci par heteroseksualnych[1][6][7][8][9][10]. Do grona organizacji naukowych, które oświadczyły, że dzieci wychowywane przez nieheteroseksualnych rodziców rozwijają się prawidłowo, należą: Światowe Towarzystwo Zdrowia Seksualnego[60], Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne[14][61][62][63], Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne[64], Amerykańskie Towarzystwo Terapii Małżeńskiej i Rodzinnej[63], Amerykańskie Towarzystwo Socjologiczne[65], Amerykańskie Towarzystwo Medyczne[63], Amerykańskie Towarzystwo Psychoanalityczne[66], Amerykańska Akademia Psychiatrii Dzieci i Młodzieży[67], amerykańskie Narodowe Stowarzyszenie Pracowników Socjalnych[63], Amerykańska Akademia Pediatryczna[9][68], Amerykańskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu[69], Amerykańskie Kolegium Położników i Ginekologów[70], amerykańska Child Welfare League of America[71], Kanadyjskie Towarzystwo Psychologiczne[72][73], Australijskie Towarzystwo Psychologiczne[1][74] i Nowozelandzkie Towarzystwo Psychologiczne[75].

Geje i lesbijki jako rodzice[edytuj | edytuj kod]

Osoby homoseksualne są tak samo zdolne do wychowywania dzieci, jak osoby heteroseksualne[14][76]. Wyniki niektórych badań sugerują, że umiejętności rodzicielskie gejów i lesbijek mogą być nawet lepsze niż heteroseksualnych rodziców[1][14].

W porównaniu z parami heteroseksualnymi, matki lesbijki rzadziej stosują kary fizyczne wobec swoich dzieci, częściej się z nimi bawią, rzadziej nakładają na nie surowe ograniczenia, rzadziej kierują się stereotypami płciowymi w wyborze i akceptacji zabawek, gier czy ubrań dla swoich dzieci i rzadziej próbują uzyskać konformizm społeczny czy płciowy u swoich dzieci[1][6]. Lesbijki, które zostały matkami w wyniku sztucznego zapłodnienia, wychowują dzieci tak samo dobrze, jak heteroseksualne związki małżeńskie, a nawet przewyższają je w takich aspektach, jak: czas spędzony z dziećmi, umiejętności rodzicielskie, bliskość i przywiązanie z dziećmi oraz czułość wobec dzieci[6][18].

Rodzicielstwo par lesbijskich jest bardziej egalitarne niż rodzicielstwo związków heteroseksualnych. Rodzicielstwo par gejowskich jest mniej egalitarne niż rodzicielstwo związków lesbijskich, ale bardziej egalitarne niż rodzicielstwo par heteroseksualnych. Gejowscy ojcowie rzadziej niż pary heteroseksualne stosują kary cielesne wobec swoich dzieci i rzadziej promują u nich konformizm płciowy, ale częściej niż lesbijskie matki[1][6].

Nie potwierdziły się obawy, że dzieci pozostające pod opieką gejów czy lesbijek są bardziej narażone na wykorzystywanie seksualne[10][14].

Rodziny tworzone przez związki lesbijskie są mniej trwałe niż rodziny heteroseksualne[6][77]. Lesbijki wolą mieć córkę i adoptują dziewczynki częściej niż pary heteroseksualne. Geje preferują adopcję chłopców[6][78].

Dobrostan psychiczny[edytuj | edytuj kod]

Badania pokazują, że dobrostan psychiczny dzieci wychowywanych przez pary jednopłciowe jest taki sam, jak dzieci par heteroseksualnych[3][7][10][19][53][76][79][80], a nawet lepszy, przynajmniej w niektórych aspektach[1][6][54][56]. Funkcjonowanie emocjonalne, rozwój behawioralny i rozwój osobowości dzieci wychowywanych przez homoseksualnych rodziców są prawidłowe[9][14][19][35][80][81]. Nastoletnie dzieci par lesbijek nie różnią od nastoletnich dzieci par heteroseksualnych pod względem poziomu lęku, objawów depresji, poczucia własnej wartości i używania tytoniu, alkoholu czy marihuany[7][10].

Rozwój poznawczy[edytuj | edytuj kod]

Dzieci wychowywane przez homoseksualnych rodziców nie różnią się od dzieci z rodzin heteroseksualnych pod względem rozwoju poznawczego[3][9][35][53][54][56][81]. Brytyjskie badanie 6-letnich dzieci lesbijek pokazało, że ich dzieci postrzegały się jako mniej poznawczo i fizycznie sprawne od swoich rówieśników, ale ta różnica zniknęła, gdy dzieci osiągnęły 12 rok życia[6].

Rozwój społeczny[edytuj | edytuj kod]

Rozwój społeczny dzieci par jednopłciowych jest taki sam, jak dzieci par heteroseksualnych[9][10][14][76][81]. Dzieci wychowywane przez lesbijki nie różnią się od swoich rówieśników pod względem przestępczości, liczby przyjaciół, jakości relacji z rówieśnikami i czasu spędzanego z przyjaciółmi. Część badań wskazuje, że te dzieci częściej doświadczają wiktymizacji ze strony rówieśników, a inne, że nie ma różnić w tym aspekcie między nimi a dziećmi z rodzin heteroseksualnych[1][7][10][14][18][35][79][81].

Orientacja seksualna i zachowania seksualne[edytuj | edytuj kod]

Niewiele wiadomo na temat wpływu orientacji seksualnej rodziców na seksualność dzieci[1][6][76]. Do tej pory nie przeprowadzono ani jednego badania na dużej próbie dzieci wychowywanych przez homoseksualnych rodziców, mającego na celu zbadać tożsamość seksualną dzieci, w którym to badaniu śledzono by losy dzieci aż do osiągnięcia przez nie dorosłości[18].

Dotychczas przeprowadzone badania pokazują, że dzieci wychowywane przez gejów i lesbijki nie wyrastają częściej na homoseksualistów i zdecydowana większość z nich jest heteroseksualna[7][14][19][35][53][54][56][76][79][80][81]. Aczkolwiek dzieci lesbijek, szczególnie córki, są bardziej otwarte na homoseksualizm, chętniej kwestionują własną seksualność oraz częściej rozważają możliwość homoseksualnego związku lub wchodzą w takie związki[1][3][6][14][19][54][79][81].

Nastoletnie dzieci par lesbijek nie różnią się od swoich rówieśników pod względem liczby partnerów seksualnych i prawdopodobieństwa kontaktu płciowego, zajścia w ciążę, zostania ojcem, czy zarażenia się chorobą weneryczną. Wiek inicjacji seksualnej tych dzieci jest taki sami albo nawet późniejszy niż ich rówieśników[10][18].

Tożsamość płciowa[edytuj | edytuj kod]

Dzieci rodziców homoseksualnych i transpłciowych nie różnią od dzieci heteroseksualnych rodziców pod względem tożsamości płciowej[7][14][35][53][54][56][76][79][80][81].

Zachowania związane z rolą płciową[edytuj | edytuj kod]

Zachowania związane z rolą płciową przejawiane przez dzieci wychowywane przez homoseksualnych rodziców mieszczą się w normie, ale niektóre dzieci mogą wykazywać większą płciową elastyczność w zakresie aktywności i zainteresowań[79]. Wyniki badań są niejednoznaczne. Część badań wykazało, że córki lesbijek są bardziej męskie, a synowie bardziej kobiecy. A pozostała część pokazuje, że nie ma różnic między dziećmi homoseksualistów a heteroseksualistów w zachowaniach związanych z rolą płciową[1][3][6][7][14][19][35][53][54][76][79][81]. Istnieją też dane, które sugerują, że zachowania związane z rolą płciową przejawiane przez dzieci homoseksualnych rodziców są bardziej tradycyjne niż zachowania ich rówieśników[56].

Umiejętności szkolne[edytuj | edytuj kod]

Umiejętności szkolne dzieci wychowywanych przez nieheteroseksualnych rodziców są podobne do ich rówieśników. Dzieci par jednopłciowych robią normalny postęp w nauce, a ich wyniki w czytaniu i matematyce są podobne do wyników dzieci wychowywanych przez małżeństwa heteroseksualne[9][10].

Relacja rodzic–dziecko[edytuj | edytuj kod]

Według informacji pozyskanych od rodziców, pary jednopłciowe mają lepszą relację z dziećmi niż pary heteroseksualne, a według danych pozyskanych od dzieci, nie ma różnicy w jakości relacji rodzic–dziecko między rodzinami heteroseksualnymi a homoseksualnymi. Jednym z możliwych wyjaśnień tej różnicy jest efekt społecznych oczekiwań, kiedy to uczestnicy badania prezentują siebie w jak najlepszym świetle. Zjawisko to jest prawdopodobne ze względu na pragnienie gejów i lesbijek do zrównoważenia oraz odwrócenia negatywnych obrazów i dyskryminacji[53][56].

Krytyka i odpowiedź na krytykę[edytuj | edytuj kod]

Badania zostały skrytykowane za:

Naukowcom przeprowadzającym lub analizującym badania zarzucono także:

  • ignorowanie wyników świadczących o różnicach między dziećmi rodziców homoseksualnych a heteroseksualnych[3][84],
  • niejasność projektu badawczego oraz stawianych i testowanych hipotez[83],
  • lekceważenie rezultatów sugerujących negatywny wpływ homoseksualnego rodzicielstwa na rozwój dzieci[4][85],
  • że ich poglądy polityczne wpływają na to, jak prowadzą badania, jakie wyniki otrzymują i jak je interpretują[3][4][5].

Odpowiedź na krytykę:

  • użycie małych i nielosowych prób badawczych jest normą zarówno w psychologii rozwojowej, jak i w całej psychologii[2][8][76],
  • o ile użycie prób nielosowych nie daje podstaw do uogólniania wyników na całą populację, to jeśli nieheteroseksualni rodzice byli z natury mniej zdolni do wychowywania dzieci, to badania wykazałyby to, nienależnie do rodzaju próby badawczej[76],
  • badania na losowych i reprezentatywnych próbach potwierdzają, że dzieci wychowywane przez pary jednopłciowe rozwijają się prawidłowo[2][63][76],
  • biorąc pod uwagę, że wyniki badań konsekwentnie nie odrzucają hipotezy zerowej, to ciężar dowodu spoczywa na tych, którzy twierdzą, że dzieci rodziców nieheteroseksualnych wychowują się gorzej od dzieci rodziców heteroseksualnych[76].

Adopcja[edytuj | edytuj kod]

Status prawny[edytuj | edytuj kod]

Prawo do adopcji dzieci przez pary jednopłciowe na świecie

     Adopcja przez pary jednopłciowe legalna

     Adopcja dziecka partnera partycypującego w związku homoseksualnym legalna

     Brak praw do adopcji / brak informacji

Państwa, w których legalna jest adopcja przez pary osób tej samej płci to[11][87]:

Państwa, w których adopcja przez pary jednopłciowe nie jest dopuszczona przez prawo, ale legalna jest adopcja dziecka partnera partycypującego w związku homoseksualnym:  Austria (2013),  Finlandia (2009),  Niemcy (2004) i  Słowenia (2010)[11].

Opinia publiczna[edytuj | edytuj kod]

Według sondażu Eurobarometr wykonanego na zlecenie Unii Europejskiej w 2006 roku 7% Polaków odpowiedziało, iż popiera prawa adopcyjne dla par jednopłciowych. Obok Malty był to najniższy odsetek w UE. W innych krajach Unii procent ten wynosił: Holandia – 69%, Szwecja – 51%, Dania – 44%, Austria – 44%, Belgia – 43%, Hiszpania – 43%, Niemcy – 42%, Luksemburg – 39%, Francja – 35%, Wielka Brytania – 33%, Irlandia – 30%, Włochy – 24%, Finlandia – 24%, Czechy – 24%, Portugalia – 19%, Słowenia – 17%, Estonia – 14%, Węgry – 13%, Litwa – 12%, Słowacja – 12%, Bułgaria – 12%, Grecja – 11%, Cypr – 10%, Łotwa – 8%, Rumunia – 8%. Średnia dla wszystkich mieszkańców Unii Europejskiej (bez Bułgarii i Rumunii) wyniosła 32%[88].

Nowsze sondaże pokazują następujące poparcie dla adopcji par homoseksualnych: Holandia – 85% (2013)[89], Niemcy – 74% (2013)[89], Hiszpania – 71% (2013)[89], Belgia – 71% (2013)[89], Szwecja – 65% (2013)[90], Wielka Brytania – 53% (2013)[90], Szwajcaria – 63% (2013)[89], Irlandia – 60% (2011)[91], Dania 59% – (2013)[90], Austria – 57% (2013)[92], Luksemburg – 55% (2014)[93], Norwegia – 54% (2013)[90], Francja – 52% (2013)[89], Finlandia – 51% (2013)[90], Czechy – 45% (2014)[94], Włochy – 42% (2013)[89], Malta – 24,7% (2013)[95], Polska – 8% (2013)[96], Rosja – 5% (2013)[97], USA – 63% (2014)[98].

Orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka[edytuj | edytuj kod]

Z orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, że:

  • różnicowanie prawa do adopcji ze względu na orientację seksualną jest naruszeniem Europejskiej Konwencji Praw Człowieka[99],
  • ograniczenie prawa do adopcji wyłącznie do heteroseksualnych par małżeńskich nie jest naruszeniem Europejskiej Konwencji Praw Człowieka[100],
  • odmowa adopcji dziecka partnera partycypującego w związku homoseksualnym jest naruszeniem Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, gdy prawo do adopcji dziecka partnera mają osoby żyjące w niemałżeńskich parach heteroseksualnych[101].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 Short E, Riggs DW, Perlesz A, Brown R, Kane G: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families: A Literature Review prepared for the Australian Psychological Society. Australian Psychological Society, 2007. [dostęp 2014–12–16].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Goldberg AE: Lesbian and Gay Parents and Their Children: Research on the Family Life Cycle. Washington, DC: American Psychological Association, 2010, s. 3–14. ISBN 978-1-4338-0536-3.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Stacey J, Biblarz TJ. (How) Does the Sexual Orientation of Parents Matter?. „American Sociological Review”. 66 (2), s. 159–83, 2001. doi:10.2307/2657413. [dostęp 2014–12–16]. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Redding RE. Sociopolitical Diversity in Psychology: The Case for Pluralism. „American Psychologist”. 56 (3), s. 205–15, 2001. doi:10.1037/0003-066X.56.3.205. PMID 11315246. [dostęp 2014–12–16]. 
  5. 5,0 5,1 Redding RE. Politicized Science. „Society”. 50 (5), s. 439–46, 2013. doi:10.1007/s12115-013-9686-5. 
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 Biblarz TJ, Stacey J. How Does the Gender of Parents Matter?. „Journal of Marriage and Family”. 72 (1), s. 3–22, 2010. doi:10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x. [dostęp 2014–12–16]. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 Patterson CJ. Children of Lesbian and Gay Parents: Psychology, Law, and Policy. „American Psychologist”. 64 (8), s. 727–36, 2009. doi:10.1037/0003-066X.64.8.727. PMID 19899878. 
  8. 8,0 8,1 8,2 Expert Affidavit of Michael Lamb, Ph.D. in Windsor v. United States. 2011. [dostęp 2014–12–16].
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 Perrin EC, Siegel BS; Committee on Psychosocial Aspects of Child and Family. Promoting the Well-Being of Children Whose Parents Are Gay or Lesbian. „Pediatrics”. 131 (4), s. e1374–83, 2013. doi:10.1542/peds.2013-0377. PMID 23519940. 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,7 10,8 10,9 Manning WD, Fettro MN, Lamidi E. Child Well-Being in Same-Sex Parent Families: Review of Research Prepared for American Sociological Association Amicus Brief. „Population Research and Policy Review”. 33 (4), s. 485–502, 2014. doi:10.1007/s11113-014-9329-6. PMID 25018575. 
  11. 11,0 11,1 11,2 Itaborahy LP, Zhu J: State-Sponsored Homophobia: A world survey of laws: Criminalisation, protection and recognition of same-sex love. International Lesbian Gay Bisexual Trans and Intersex Association, maj 2014. [dostęp 2014–12–16].
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 Stacey J: Gay and Lesbian Families Are Here; All Our Families Are Queer; Let's Get Used to It!. W: Coontz S, Parson M, Raley G (red.): American Families: A Multicultural Reader. Wyd. 1. New York: Routledge, 1999, s. 372–405. ISBN 0-415-91574-0.
  13. Gay Liberation Front: Manifesto. Fordham University, 1971. [dostęp 2014–12–16].
  14. 14,00 14,01 14,02 14,03 14,04 14,05 14,06 14,07 14,08 14,09 14,10 14,11 14,12 14,13 14,14 Committee on Lesbian, Gay, and Bisexual Concerns; Committee on Children, Youth, and Families; Committee on Women in Psychology: Lesbian & Gay Parenting. American Psychological Association, 2005. [dostęp 2014–12–16].
  15. 15,0 15,1 Davis MA: Demographics of Gay and Lesbian Adoption and Family Policies. W: Baumle AK (red.): International Handbook on the Demography of Sexuality. New York: Springer, 2013, s. 384. ISBN 978-94-007-5512-3.
  16. 16,0 16,1 Greenfeld DA, Seli E: Assisted Reproduction in Same Sex Couples. W: Sauer MV (red.): Principles of Oocyte and Embryo Donation. Wyd. 2. London: Springer, 2013, s. 289–301. ISBN 978-1-4471-2392-7.
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 Moore MR, Stambolis-Ruhstorfer M. LGBT Sexuality and Families at the Start of the Twenty-First Century. „Annual Review of Sociology”. 39, s. 491–507, 2013. doi:10.1146/annurev-soc-071312-145643. 
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 18,5 18,6 18,7 18,8 Biblarz TJ, Savci E. Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Families. „Journal of Marriage and Family”. 72 (3), s. 480–97, 2010. doi:10.1111/j.1741-3737.2010.00714.x. [dostęp 2014–12–16]. 
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 19,4 19,5 19,6 19,7 19,8 Tasker F. Lesbian Mothers, Gay Fathers, and Their Children: A Review. „Developmental and Behavioral Pediatrics”. 26 (3), s. 224–40, 2005. PMID 15956875. 
  20. 20,0 20,1 Perrin EC: Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care. New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers, 2002, s. 105–6. ISBN 978-0-306-46761-5.
  21. Brewster KL, Tillman KH, Jokinen-Gordon H. Demographic Characteristics of Lesbian Parents in the United States. „Population Research and Policy Review”. 33 (4), s. 503–26, 2014. doi:10.1007/s11113-013-9296-3. 
  22. Australian Bureau of Statistics: Same-sex couple families. W: Year Book Australia [on-line]. 2005. [dostęp 2012–01–14].
  23. Australian Bureau of Statistics: Childrens living arrangements. W: A Picture of the Nation: the Statistician's Report on the 2006 Census [on-line]. 2006. [dostęp 2012–04–17].
  24. Australian Bureau of Statistics: Same-sex Couple Families. W: Reflecting a Nation: Stories from the 2011 Census [on-line]. 2012. [dostęp 2014–12–16].
  25. Australian Bureau of Statistics: Same-sex couples in Australia. W: Australian Social Trends [on-line]. 2013. [dostęp 2014–12–16].
  26. Toulemon L, Vitrac J, Cassan F: Le difficile comptage des couples homosexuels d’après l’enquête EHF. W: Rohrbasser JM (red.): Histoires de familles, histoires familiales: Les résultats de l'enquête famille de 1999. Paris: INED, 2005, s. 589–603. ISBN 978-2-7332-0156-5. [dostęp 2014–12–16].
  27. Steenhof L, Harmsen C: Same-sex couples in the Netherlands. Statistics Netherlands, 2002. [dostęp 2014–12–16].
  28. Steenhof L: Over 50 thousand lesbian and gay couples. Statistics Netherlands, 2005. [dostęp 2012–04–17].
  29. Bos H, van Gelderen L: Homo en lesbisch ouderschap in Nederland. W: Keuzenkamp S (red.): Steeds gewoner, nooit gewoon. Acceptatie van homoseksualiteit in Nederland. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, 2010, s. 104–18. ISBN 978-90-377-0501-0.
  30. Central Statistics Office: This is Ireland – Highlights from Census 2011, part 1. 2012. [dostęp 2014–12–16].
  31. Statistics Canada: 2001 Census: Marital status, common-law status, families, dwellings and households. 2002. [dostęp 2012–01–14].
  32. Milan A, Wells C, Vézina M: Family Portrait: Continuity and Change in Canadian Families and Households in 2006, 2006 Census. Ottawa: Statistics Canada, 2007, s. 12-3. ISBN 978-0-662-46681-9. [dostęp 2014–12–16].
  33. Portrait of Families and Living Arrangements in Canada: Families, households and marital status, 2011 Census of Population. Ottawa: Statistics Canada, 2012, s. 7-8. ISBN 978-1-100-21118-3. [dostęp 2014–12–16].
  34. Rupp M (red.): The living conditions of children in same-sex civil partnerships. Federal Ministry of Justice, 2010. [dostęp 2012–04–17].
  35. 35,00 35,01 35,02 35,03 35,04 35,05 35,06 35,07 35,08 35,09 35,10 Anderssen N, Amlie C, Ytterøy EA. Outcomes for children with lesbian or gay parents. A review of studies from 1978 to 2000. „Scandinavian Journal of Psychology”. 43 (4), s. 335–51, 2002. doi:10.1111/1467-9450.00302. PMID 12361102. 
  36. Aarskaug Wiik K, Seierstad A, Noack T: Divorce in norwegian same-sex marriages 1993-2011. Statistics Norway, 2012. [dostęp 2014–12–16].
  37. Statistics New Zealand: Characteristics of Same-sex Couples in New Zealand. 2010. [dostęp 2014–12–16].
  38. Mizielińska J, Abramowicz M, Stasińska A: Rodziny z wyboru w Polsce. Życie rodzinne osób nieheteroseksualnych. Włodarczyk A (red.). Warszawa: Instytut Psychologii Polskiej Akademii Nauk, 2014, s. 113–5. ISBN 978-83-939589-3-1. [dostęp 2014–12–16].
  39. Andersson G, Noack T. Legal Advances and Demographic Developments of Same-sex Unions in Scandinavia. „Stockholm Research Reports in Demography”. 2, s. 1–19, 2010. [dostęp 2014–12–16]. 
  40. Black D, Gates G, Sanders S, Taylor L. Demographics of the Gay and Lesbian Population in the United States: Evidence from Available Systematic Data Sources. „Demography”. 37 (2), s. 139–54, 2000. doi:10.2307/2648117. PMID 10836173. [dostęp 2014–12–16]. 
  41. Bryant AS, Demian. Relationship Characteristics of American Gay and Lesbian Couples: Findings from a National Survey. „Journal of Gay & Lesbian Social Services”. 1 (2), s. 101–17, 1994. doi:10.1300/J041v01n02_06. 
  42. Simmons T, O’Connell M: Married-Couple and Unmarried-Partner Households: 2000. W: Census 2000 Special Reports [on-line]. U.S. Census Bureau, 2003. [dostęp 2014–12–16].
  43. 43,0 43,1 43,2 43,3 43,4 43,5 43,6 Gates GJ. Family Formation and Raising Children among Same-Sex Couples. „NCFR Report”. 56 (4), s. F1–F4, 2011. [dostęp 2014–12–16]. 
  44. Romero AP, Baumle AK, Badgett MVL, Gates GJ: Census Snapshot. Williams Institute, 2007. [dostęp 2012–01–14].
  45. Lofquist D: Same-Sex Couple Households. W: American Community Survey Briefs [on-line]. U.S. Census Bureau, 2011. [dostęp 2014–12–16].
  46. 46,0 46,1 Gates GJ, Cooke AM: Census Snapshot: 2010. Williams Institute, 2011. [dostęp 2012–04–17].
  47. Lofquist D, Lugaila T, O’Connell M, Feliz S: Households and Families: 2010. W: 2010 Census Briefs [on-line]. U.S. Census Bureau, 2012. [dostęp 2014–12–16].
  48. U.S. Census Bureau: Frequently Asked Questions About Same-Sex Couple Households. 2013. [dostęp 2014–12–16].
  49. Gates GJ, Frank N: Special Report: 3.4% of U.S. Adults Identify as LGBT. Gallup, 2012. [dostęp 2014–12–16].
  50. Gates GJ: LGBT Parenting in the United States. Williams Institute, 2013. [dostęp 2014–12–16].
  51. Pew Research Center: A Survey of LGBT Americans: Attitudes, Experiences and Values in Changing Times. 2013. [dostęp 2014–12–16].
  52. Gates GJ: LGB Families and Relationships: Analyses of the 2013 National Health Interview Survey. Williams Institute, 2014. [dostęp 2014–12–16].
  53. 53,0 53,1 53,2 53,3 53,4 53,5 53,6 53,7 53,8 53,9 Crowl A, Ahn S, Baker J. A Meta-Analysis of Developmental Outcomes for Children of Same-Sex and Heterosexual Parents. „Journal of GLBT Family Studies”. 4 (3), s. 385–407, 2008. doi:10.1080/15504280802177615. [dostęp 2014–12–16]. 
  54. 54,00 54,01 54,02 54,03 54,04 54,05 54,06 54,07 54,08 54,09 54,10 54,11 Meezan W, Rauch J. Gay Marriage, Same-Sex Parenting, and America’s Children. „The Future of Children”. 15 (2), s. 97–115, 2005. PMID 16158732. [dostęp 2014–12–16]. 
  55. 55,0 55,1 Goldberg AE: Lesbian and Gay Parents and Their Children: Research on the Family Life Cycle. Washington, DC: American Psychological Association, 2010, s. 177–88. ISBN 978-1-4338-0536-3.
  56. 56,0 56,1 56,2 56,3 56,4 56,5 56,6 56,7 Fedewa AL, Black WW, Ahn S. Children and Adolescents with Same-Gender Parents: A Meta-Analytic Approach in Assessing Outcomes. „Journal of GLBT Family Studies”, s. 1–34, 2014. doi:10.1080/1550428X.2013.869486. 
  57. Ross LE, Dobinson C: Where Is the “B” in LGBT Parenting? A Call for Research on Bisexual Parenting. W: Goldberg AE, Allen KR (red.): LGBT-Parent Families: Innovations in Research and Implications for Practice. New York: Springer, 2013, s. 87–103. ISBN 978-1-4614-4556-2.
  58. Downing JB: Transgender-Parent Families. W: Goldberg AE, Allen KR (red.): LGBT-Parent Families: Innovations in Research and Implications for Practice. New York: Springer, 2013, s. 105–115. ISBN 978-1-4614-4556-2.
  59. Lubbe C: LGBT Parents and Their Children: Non-Western Research and Perspectives. W: Goldberg AE, Allen KR (red.): LGBT-Parent Families: Innovations in Research and Implications for Practice. New York: Springer, 2013, s. 209–23. ISBN 978-1-4614-4556-2.
  60. World Association for Sexual Health: Position Statement: Co-Adoption of Children by Same Sex Couples. 2013. [dostęp 2014–12–16].
  61. APA Council of Representatives: Sexual Orientation, Parents, & Children. American Psychological Association, 2004. [dostęp 2012–04–17].
  62. American Psychological Association: Answers to your questions: For a better understanding of sexual orientation and homosexuality. 2008. [dostęp 2012–04–17].
  63. 63,0 63,1 63,2 63,3 63,4 Brief of the American Psychological Association, et al. as Amici Curiae on the Merits in Support of Affirmance in Hollingsworth v. Perry. 2013. [dostęp 2014–12–16].
  64. American Psychiatric Association: Position Statement on Adoption and Co-parenting of Children by Same-sex Couples. 2002. [dostęp 2013–08–31].
  65. Brief of Amicus Curiae American Sociological Association in Support of Respondent Kristin M. Perry and Respondent Edith Schlain Windsor in Hollingsworth v. Perry and United States v. Windsor. 2013. [dostęp 2014–12–16].
  66. American Psychoanalytic Association: Position Statement on Parenting. 2012. [dostęp 2014–12–16].
  67. American Academy of Child and Adolescent Psychiatry: Gay, Lesbian, Bisexual, or Transgender Parents. 2009. [dostęp 2013–08–31].
  68. Committee on Psychosocial Aspects of Child and Family Health. Promoting the Well-Being of Children Whose Parents Are Gay or Lesbian. „Pediatrics”. 131 (4), s. 827–30, 2013. doi:10.1542/peds.2013-0376. PMID 23519941. 
  69. Ethics Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Access to fertility treatment by gays, lesbians, and unmarried persons: a committee opinion. „Fertility and Sterility”. 100 (6), s. 1524–7, 2013. doi:10.1016/j.fertnstert.2013.08.042. PMID 24094420. [dostęp 2014–12–16]. 
  70. Committee on Ethics. ACOG Committee Opinion No. 385: The Limits of Conscientious Refusal in Reproductive Medicine. „Obstetrics & Gynecology”. 110 (5), s. 1203–8, 2007. doi:10.1097/01.AOG.0000291561.48203.27. PMID 17978145. [dostęp 2014–12–16]. 
  71. Child Welfare League of America: Position Statement on Parenting of Children by Lesbian, Gay, and Bisexual Adults. 2005. [dostęp 2014–12–16].
  72. Canadian Psychological Association: Brief presented to the Legislative House of Commons Committee on Bill C38. 2005. [dostęp 2014–12–16].
  73. Canadian Psychological Association: Same Sex Marriage – 2006 Position Statement. 2006. [dostęp 2014–12–16].
  74. Australian Psychological Society: Quality of parenting – not sexuality of parents – key to children’s wellbeing. 2012. [dostęp 2014–12–16].
  75. New Zealand Psychological Society: Submission – (Definition of Marriage) Amendment Bill. 2012. [dostęp 2014–12–16].
  76. 76,00 76,01 76,02 76,03 76,04 76,05 76,06 76,07 76,08 76,09 76,10 Herek GM. Legal Recognition of Same-Sex Relationships in the United States: A Social Science Perspective. „American Psychologist”. 61 (6), s. 607–21, 2006. doi:10.1037/0003-066X.61.6.607. PMID 16953748. [dostęp 2014–12–16]. 
  77. Schumm WR. Comparative Relationship Stability of Lesbian Mother and Heterosexual Mother Families: A Review of Evidence. „Marriage & Family Review”. 46 (8), s. 499–509, 2010. doi:10.1080/01494929.2010.543030. 
  78. Farr RH, Patterson CJ: Lesbian and Gay Adoptive Parents and Their Children. W: Goldberg AE, Allen KR (red.): LGBT-Parent Families: Innovations in Research and Implications for Practice. New York: Springer, 2013, s. 39–55. ISBN 978-1-4614-4556-2.
  79. 79,0 79,1 79,2 79,3 79,4 79,5 79,6 Goldberg AE: Lesbian and Gay Parents and Their Children: Research on the Family Life Cycle. Washington, DC: American Psychological Association, 2010, s. 125–56. ISBN 978-1-4338-0536-3.
  80. 80,0 80,1 80,2 80,3 Greenfeld DA. Reproduction in same sex couples: quality of parenting and child development. „Current Opinion in Obstetrics & Gynecology”. 17 (3), s. 309–12, 2005. PMID 15870566. 
  81. 81,00 81,01 81,02 81,03 81,04 81,05 81,06 81,07 81,08 81,09 81,10 81,11 Bos HM, van Balen F, van den Boom DC. Lesbian families and family functioning: an overview. „Patient Education and Counseling”. 59 (3), s. 263–75, 2005. doi:10.1016/j.pec.2004.10.006. PMID 16326265. [dostęp 2014–12–16]. 
  82. 82,0 82,1 82,2 Affidavit of Steven Lowell Nock in Halpern v. Canada (Attorney General). 2001. [dostęp 2014–12–16].
  83. 83,0 83,1 83,2 83,3 Lerner R, Nagai AK: No Basis: What the Studies Don’t Tell Us About Same-Sex Parenting. Washington, DC: Marriage Law Project, 2001. [dostęp 2014–12–16].
  84. 84,0 84,1 84,2 84,3 Amended Declaration of Sharon Quick, M.D. as Expert Witness for the Defendant in Varnum v. Brien. 2007. [dostęp 2014–12–16].
  85. 85,0 85,1 85,2 85,3 85,4 Marks L. Same-sex parenting and children’s outcomes: A closer examination of the American psychological association’s brief on lesbian and gay parenting. „Social Science Research”. 41 (4), s. 735–51, 2012. doi:10.1016/j.ssresearch.2012.03.006. PMID 23017844. [dostęp 2014–12–16]. 
  86. Amato PR. The well-being of children with gay and lesbian parents. „Social Science Research”. 41 (4), s. 771–4, 2012. doi:10.1016/j.ssresearch.2012.04.007. PMID 23017846. [dostęp 2014–12–16]. 
  87. Malta adopts same-sex civil union law. ILGA Europe, 2014–04–14. [dostęp 2014–12–16].
  88. Eurobarometer 66: Public Opinion in the European Union. European Commission, grudzień 2006. [dostęp 2007–07–07].
  89. 89,0 89,1 89,2 89,3 89,4 89,5 89,6 IFOP: Enquête sur la droitisation des opinions publiques européennes. czerwiec 2013. [dostęp 2014–12–16].
  90. 90,0 90,1 90,2 90,3 90,4 YouGov: YouGov / EMEA Survey Results. styczeń 2013. [dostęp 2014–12–16].
  91. O'Connell H: Nearly three-quarters of Irish people in favour of gay marriage. The Journal, 2011–03–06. [dostęp 2014–12–16].
  92. Mehrheit für Adoptionsrecht für homosexuelle Paare. Profil, 2013–02–23. [dostęp 2014–12–16].
  93. Majority in Luxembourg supports gay marriage. Luxemburger Wort, 2013–05–10. [dostęp 2014–12–16].
  94. CVVM: Postoje veřejnosti k právům homosexuálů – červen 2014. czerwiec 2014. [dostęp 2014–12–16].
  95. Debono J: Majority favour ‘civil unions’ but not gay adoption. MaltaToday, 2013–11–18. [dostęp 2014–12–16].
  96. CBOS: Stosunek do praw gejów i lesbijek oraz związków partnerskich. luty 2013. [dostęp 2014–12–16].
  97. Vast majority of Russians oppose gay marriage and gay pride events – poll. RT, 2013–03–12. [dostęp 2014–12–16].
  98. Gallup: Most Americans Say Same-Sex Couples Entitled to Adopt. 2014–05–30. [dostęp 2014–12–16].
  99. European Court of Human Rights: Grand Chamber judgment E.B. v. France. 2008-01–22. [dostęp 2014–12–16].
  100. European Court of Human Rights: The refusal to allow a woman to adopt her same-sex partner’s child was not discriminatory. 2012–03–15. [dostęp 2014–12–16].
  101. European Court of Human Rights: Impossibility of second-parent adoption in a same-sex relationship in Austria is discriminatory in comparison with situation of unmarried different-sex couples. 2013–02–19. [dostęp 2014–12–16].