Rogatka
Rogatka – mały budynek, parterowy albo dwukondygnacyjny stawiany przy głównym trakcie komunikacyjnym prowadzącym do miasta. Był siedzibą miejskich władz skarbowych, których zadaniem było pobieranie opłat celnych i drogowych.
Rogatki budowano na granicy miasta, stawiane były parami, po obu stronach drogi. Pomiędzy nimi ustawiano zamykającą przejście ruchomą barierę. Budowanie rogatek rozpoczęto w drugiej połowie XVIII wieku, czyli w okresie większej, wychodzącej poza dawniejsze bramy miejskie, rozbudowy miast.
W Polsce klasycystyczne budynki rogatek zachowały się m.in. w Kaliszu, Płocku i Warszawie.
Współcześnie określenia rogatki miasta używa się także do określenia miejsca na granicy miejscowości przy drodze nawet, gdy nie ustawia się tu żadnych punktów pobierania opłat ani kontrolnych.
Rogatka – archaiczne określenie tzw. strzeżonego przejazdu kolejowego, czyli skrzyżowania drogi ze szlakiem kolejowym zaopatrzone w szlaban zamykany na czas przejazdu pociągu.
Przejazd taki oznaczany jest w Europie charakterystycznym ostrzegawczym znakiem drogowym z symbolem odcinka płotu (wersja tego znaku używana w Polsce nosi oznaczenie A-9).
Również każde inne przegrodzenie drogi szlabanem nazywane bywa rogatką i oznaczane charakterystycznym znakiem zakazu (w Polsce oznaczenie B-32) w postaci białej tarczy z czerwonym obramowaniu z grubą poziomą czarną linią pośrodku, nad i pod którą znajduje się napis (czasem dwujęzyczny) wyjaśniający, jaki rodzaj rogatki znajduje się za znakiem; najczęściej spotykane to: cło/zoll (na granicach państwowych) i pobór opłat (przed płatnymi odcinkami dróg). Spotyka się też czasem znak B-32 z napisem rogatka uszkodzona, ustawiany przez pracowników kolei na tych strzeżonych przejazdach kolejowych, na których z różnych przyczyn szlabany są uszkodzone.
|
|
|
Bibliografia [edytuj]
- Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 136-137. ISBN 83-85001-89-1.
