Rogownica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rośliny. Zobacz też: wieś o tej nazwie.
Rogownica
Rogownica polna
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj rogownica
Nazwa systematyczna
Cerastium L.
Sp. Pl. 437. 1 Mai 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
Cerastium arvense L.[2]
Synonimy
  • Centunculus Adanson
  • Myosotis Moench
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Rogownica kutnerowata

Rogownica (Cerastium L.) – rodzaj roślin należący do rodziny goździkowatych. Obejmuje według różnych źródeł od ok. 100[3] do ponad 200 gatunków[4]. Są to rośliny zielne (jednoroczne i byliny) występujące głównie na obszarze klimatu umiarkowanego półkuli północnej. Rośliny te rosną w miejscach skalistych, na terenach górskich, na wydmach, w murawach i na świeżych łąkach[5]. Niektóre gatunki uznawane za chwasty[6]. Szereg roślin z tego rodzaju uprawianych jest jako rośliny ozdobne, np. rogownica kutnerowata i Biebersteina[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny zielne zwykle do 15 cm wysokości[5], zwykle owłosione (nierzadko srebrzyście), także gruczołowato, rzadko nagie. Łodygi u nasady czasem nieco drewniejące, często skupione, tworzą różnej wielkości kępy[8]. U bylin płożą się i zwykle korzenią w węzłach[3].
Liście
Naprzeciwległe, jajowate, eliptyczne, lancetowate[8] do równowąskich. Z 1 do 5 wiązkami przewodzącymi[3].
Kwiaty
Skupione w szczytowy kwiatostan w formie luźnej lub gęstej wierzchotki, rzadko kwiaty są pojedyncze. Działki kielicha są wolne, w liczbie 5, rzadko 4. Płatki korony są zwykle białe, w liczbie 5, rzadko 4, a rzadko brak ich zupełnie. Na szczycie płatki są zwykle głęboko wcięte, rzadko całobrzegie. Pręciki w liczbie 10, rzadko 5 lub 3. Zalążnia górna, jednokomorowa, z licznymi zalążkami. Szyjek słupka jest zwykle 5, czasem 3[8].
Owoce
Cylindryczne, żółknące podczas dojrzewania torebki zawierające liczne nasiona[8]. Często nieco wygięte[3]. Zwykle schowane w trwałym kielichu. Otwierają się ząbkami w liczbie dwukrotnie większej od liczby szyjek słupka. Ząbki są zwykle nieco zagięte, czasem proste lub odgięte. Nasiona są kuliste lub nerkowate, bocznie nieco ścieśnione[8], pomarańczowe do brązowych[3].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Przedstawiciele rodzaju są szeroko rozprzestrzenieni na półkuli północnej, zwłaszcza w strefie klimatu umiarkowanego[3]. Niektórzy przedstawiciele są kosmopolityczni[8].

W Polsce występuje w naturze 17 gatunków[7] (ujęcie taksonomiczne według Krytycznej listy roślin naczyniowych Polski, w nawiasach kwadratowych nazwy akceptowane w światowych bazach danych taksonomicznych[4][9]):

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Klasyfikacja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należy do rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych. W obrębie goździkowatych należy do podrodziny Alsinoideae plemienia Alsineae[9]. Powiązania filogenetyczne w obrębie rodzaju są słabo poznane[3].

Klasyfikacja według systemu Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllanae Takht.), nadrząd Caryophyllanae, rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Caryophyllineae Bessey in C.K. Adams, rodzina goździkowate (Caryophyllaceae Juss.), plemię Cerastieae (Dumort) Kitt., podplemię Cerastiinae Dumort., rodzaj rogownica (Cerastium L.)[10].

Przypisy

  1. P.F. Stevens: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2010-02-12].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian Institution. [dostęp 2013-11-10].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 John K. Morton: Cerastium Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-11-10].
  4. 4,0 4,1 Cerastium. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-11-10].
  5. 5,0 5,1 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 80. ISBN 0333748905.
  6. Jerry Adler. Ekspansja superchwastów. „Świat Nauki”. nr 6 (238), s. 66-71, czerwiec 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380. 
  7. 7,0 7,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Lu Dequan; John K. Morton: Cerastium Linnaeus (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-11-10].
  9. 9,0 9,1 Taxon: Cerastium. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. [dostęp 2010-02-05].
  10. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Cerastium (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-23].