Roland Topor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Roland Topor
Data i miejsce urodzenia 7 stycznia 1938
Paryż
Data i miejsce śmierci 16 kwietnia 1997
Paryż
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła Chimeryczny lokator
Wikicytaty Roland Topor w Wikicytatach

Roland Topor (ur. 7 stycznia 1938 w Paryżu, zm. 16 kwietnia 1997 tamże) – francuski pisarz polskiego pochodzenia, dramaturg, rysownik, grafik, reżyser teatralny i filmowy, aktor, scenarzysta i scenograf.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Topor urodził się w Paryżu, dokąd przed II wojną światową wyemigrowali jego rodzice, polscy Żydzi. Był synem Abrama Jechiela Topora (1903-1992), znanego rzeźbiarza, absolwenta Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, i Zlaty (z d. Binsztok). Spędził pierwsze lata w Paryżu, a następnie w Sabaudii, gdzie w czasie wojny jego rodzina chroniła się przed prześladowaniami narodowych socjalistów po zajęciu Francji przez Niemcy. W 1964 roku ukończył paryską École Nationale des Beaux-Arts. Już w latach studenckich współpracował z satyrycznym magazynem „Hara-Kiri”, w którym ukazywały się m.in. jego rysunki. Był również współzałożycielem (wraz z Fernando Arrabalem i Alejandro Jodorowskim) i członkiem tzw. „Grupy Panicznej” (1962).

Topor był autorem licznych ilustracji książkowych oraz plakatów. Współpracował z filmem. Na prośbę Federico Felliniego przygotował projekt latarni magicznej – ważne ogniwo scenografii jego filmu Casanova (1976)[1]. Na kanwie jego powieści Chimeryczny lokator powstał film Romana Polańskiego pt. Lokator (1976), w którym sam Topor zagrał drobną rolę. Wystąpił również m.in. w 1979 w filmie Wernera Herzoga pt. Nosferatu wampir.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Twórczość Topora, inspirowana surrealizmem (artysta znał osobiście teoretyka ruchu André Bretona), pełna jest szokującej groteski i czarnego humoru. Dla stylu Topora znamienne jest także wykorzystanie elementów pure nonsense’u i zabawa z konwencjami oraz tworzywem językowym. Wszechstronna indywidualność, barokowa wyobraźnia i rozległość działań twórczych zbliżają Topora do idei syntezy sztuk[2]. W warstwie tematycznej jego twórczość dotyczy głównie wyśmiewania postaw i mentalności drobnomieszczańskiej, podejmuje też tematykę egzystencjalną, ukazując jednostkę pośród obcego świata jak z koszmarnego snu.

Utwory przetłumaczone na język polski[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

Dramaty[edytuj | edytuj kod]

Zbiory opowiadań[edytuj | edytuj kod]

Zbiory piosenek[edytuj | edytuj kod]

Utwory nieprzetłumaczone na język polski[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • Erika, 1968
  • Un amour de téléphone (wydane pod pseudonimem d'Élisabeth Nerval) 1969
  • Pop Rose (wydane pod pseudonimem Maud Morel) 1970
  • Épreuve par neuf (wydane pod pseudonimem Laurent Taupor) 1971

Dramaty[edytuj | edytuj kod]

  • Les derniers jours de solitude de Robinson Crusoé, 20 ans d’aventures et d’amour, 1972
  • De Moïse à Mao, 5000 ans d’aventures, 1975
  • Fatidik et Opéra, 1989

Przypisy

  1. Maria Kornatowska: Fellini. Warszawa, WAiF, 1989, ISBN 83-221-0470-7; Frantz Vaillant: Roland Topor. Zduszony śmiech. Tłum. Magdalena Kowalska. Warszawa, WAB, 2009, s. 198-200, ISBN 978-83-7414-546-6.
  2. Agnieszka Taborska: Śmiech z komedii świata. Wstęp do: Roland Topor: Abecadło Topora. Wybór i oprac. Agnieszka Taborska. Warszawa, WAB, 2005, s. 19, ISBN 83-7414-039-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Roland Topor: Abecadło Topora. Wybór, oprac. i wstęp Agnieszka Taborska. Warszawa, WAB, 2005, ISBN 83-7417039-9.
  • Roland Topor: Album. Oprac. Roman Cieślewicz. Wstęp: Jerzy Wittlin. Warszawa, WAiF, 1974, brak numeru ISBN
  • Frantz Vaillant: Roland Topor. Zduszony śmiech. Tłum. Magdalena Kowalska. Warszawa, WAB, 2009, ISBN 978-83-7414-546-6.