Roman Czerniawski
| Roman Czerniawski Armand, Walenty, Brutus |
|
 pułkownik dyplomowany obserwator |
|
| Data urodzenia | 6 lutego 1910 |
| Data i miejsce śmierci | 26 kwietnia 1985 Londyn,  Wielka Brytania |
| Przebieg służby | |
| Lata służby | od 1928 (rozpoczęcie nauki w SPL) |
| Jednostki | wywiad PSZ na Zachodzie |
| Stanowiska | szef wywiadu Interalliee we Francji |
| Główne wojny i bitwy | II wojna światowa, kampania wrześniowa kampania francuska 1940 |
| Odznaczenia | |
  |
|
Roman Czerniawski (ur. 6 lutego 1910, zm. 26 kwietnia 1985) - pułkownik dyplomowany obserwator Wojska Polskiego.
W 1931, po ukończeniu Szkoła Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie mianowany został podporucznikiem ze starszeństwem z 15 sierpnia tego roku i 4 lokatą [1]. Równocześnie otrzymał tytuł i odznakę obserwatora nr 851 oraz przydział służbowy do 1 Pułku Lotniczego w Warszawie. 5 marca 1934 awansował na porucznika ze starszeństwem z 1 stycznia 1934 r. i 8 lokatą w korpusie oficerów aeronautyki [2]. W latach 1936-1938 był słuchaczem XVII Kursu Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Podczas kampanii w 1939 roku, w stopniu kapitana, służył w eskadrze Warszawa. Po klęsce wrześniowej ewakuowany do Francji przez Rumunię. Ponieważ zamierzano go przenieść do wywiadu, w listopadzie 1939 roku został skierowany na kurs specjalny do École Supérieure de Guerre celem zapoznania się ze strukturą i organizacją Wehrmachtu.
W marcu 1940 roku przydzielony został do sztabu 1 Dywizji Grenadierów na stanowisko szefa Oddziału II. Na tym stanowisku odbył kampanię francuską. Po druzgocącej klęsce armii francuskiej, która nie chciała umierać za Gdańsk i chowała się za potężnymi umocnieniami Linii Maginota, Czerniawski usiłował przedrzeć się do Wielkiej Brytanii posługując się autentycznymi dokumentami zmarłego Armanda Borni, które uzyskał od jego żony Renee. W Tuluzie nawiązał kontakt z oficerem polskiego wywiadu, majorem Mieczysławem Słowikowskim, który polecił mu zorganizować placówkę Oddziału II Interalliee (INT) w Paryżu. Nowy zwierzchnik uznał, iż Czerniawski jest oficerem pełnym zapału i dużej ambicji, o bystrej inteligencji, przyzwyczajonym do niebezpieczeństw.
Czerniawskiemu udało się wykonać postawione zadanie w listopadzie 1940 roku. Meldunki wywiadowcze wysyłał z Tuluzy w skrytkach wagonów kolejowych, a następnie, od początku maja 1941 roku, drogą radiową do Londynu. We wrześniu 1941 roku został tam wezwany, aby przyjąć instrukcje od kierownictwa wywiadu. Wrócił 10 października, zrzucono go w okolicy Tours. W tym czasie niemiecki kontrwywiad wojskowy (Abwehra), w wyniku nieostrożności jednego z agentów INT, Emila, był już na tropie siatki. Kolejno aresztowano (wówczas kapitana) Czerniawskiego i jego najbliższe współpracownice, m.in. Renee Borni i Mathildę Carre (ps. La Chatte). Załamanie się tej ostatniej (Mathilda Carre poszła na współpracę z Abwehrą straszona torturami, pracowała dla Niemców pod ps:Victoire), a także ujawnienie archiwum, umożliwiło kontrwywiadowi niemieckiemu rozgromienie ekspozytury. Czerniawski, aby ratować swoich ludzi, w zamian za gwarancję ich bezpieczeństwa, po długiej rozmowie z pułkownikiem Abwehry Oscarem Reile, podjął współpracę z Abwehrą. Abwehra pomogła Czerniawskiemu zbiec z więziennego konwoju, podczas przewozu do innego więzienia. Kilka dni po ucieczce Roman Czerniawski nawiązał kontakt z członkami dawnej organizacji. Wszyscy słyszeli o śmiałej ucieczce więźnia na Avenue Foch.
Na początku sierpnia 1942 roku Roman Czerniawski, przemycony przez granicę hiszpańską, dotarł do Madrytu, gdzie natychmiast zameldował się w brytyjskiej ambasadzie i attaché wojskowemu wyjawił, że podjął współpracę z Abwehrą. Wyjaśniał, że nie miał zamiaru być niemieckim szpiegiem, lecz dostrzegał okazję uratowania swoich towarzyszy i podjęcia współpracy z wywiadem brytyjskim. Czerniawskiego przewieziono do Londynu, gdzie wrześniowego dnia 1942 roku stanął przed szefem Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza, podpułkownikiem Stanisławem Gano. SOE za zgodą generała Władysława Sikorskiego wykorzystała Czerniawskiego w celu dezinformacji Niemców co do czasu i miejsca lądowania w Europie. Jako podwójny agent (ps. Brutus) przekazywał Abwehrze wysoko cenione i uznawane za wiarygodne informacje, o przygotowaniach inwazji Aliantów na Francję. Czerniawski, awansowany do stopnia pułkownika, pozostał po wojnie w Londynie. Zmarł 26 kwietnia 1985 r. w wieku 75 lat w Londynie. Został pochowany w Newark-on-Trent.
Spis treści |
[edytuj] Odznaczenia
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
|
|||||||
|
||||||||||
|
||||||||||
